Đorđe Andrejević Kun

Đorđe Andrejević Kun cyr. Ђорђе Андрејевић Кун, (ur. 31 marca 1904 we Wrocławiu, zm. 17 stycznia 1964 w Belgradzie) – jugosłowiański i serbski malarz i grafik, działacz komunistyczny, autor projektu godła Jugosławii.

Życiorys Urodził się we Wrocławiu jako syn artysty Veljko Andrejevicia i jego żony Gertrudy. W 1914 Đorđe powrócił wraz z rodziną do Belgradu, gdzie jego ojciec otworzył drukarnię. Po ukończeniu szkoły średniej Đorđe uczył się sztuki drukarskiej. W latach 1921-1925 studiował w Królewskiej Szkole Sztuk Pięknych w Belgradzie. Dzięki wsparciu bogatego kupca Iliji Rankicia mógł podjąć studia we Włoszech. W czasie pobytu we Włoszech studiował malarstwo, ale także odwiedzał muzea i galerie. Przez rok mieszkał w Paryżu, gdzie uczył się malować akty i sprzedawał swoje pierwsze obrazy.

Powrócił do Belgradu w 1929 i zaprezentował swoje prace na wystawie zbiorowej artystów jugosłowiańskich. Od tej pory regularnie jego prace pojawiały się na wystawach organizowanych w Pawilonie Sztuki Cvijety Zuzorić na Kalemegdanie. Większość jego dzieł stanowiły sceny rodzajowe i autoportrety. W 1931 zwyciężył w konkursie na projekt godła Belgradu. Zafascynowany ideami lewicowymi od 1931 był związany z grupą artystyczną Oblik (Branko Popović, Petar Dobrović, Jovan Bijelić, Sava Šumanović, Veljko Stanojević, Milo Milunović) i wystawiał swoje prace wraz z artystami tej grupy. W latach 1935-1937 pracownia artysty mieściła się na poddaszu szkoły w dzielnicy Vračar. Coraz częściej tematem jego obrazów stawało się życie codzienne robotników. W 1934 udał się wraz z żoną w podróż po kraju, aby zebrać materiały dla swojej pracy. Odwiedził górników z kopalni w Borze i robotników pracujących w Zaječarze. Efektem podróży była seria grafik pod wspólnym tytułem Krvavo zlato, przedstawiających sceny z życia górników.

W 1936, po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii, Andrejević Kun wyjechał wraz z żoną najpierw do Paryża, a stamtąd nielegalnie przedostał się do Hiszpanii. Tam przeszedł szkolenie wojskowe i wraz z batalionem Đuro Đaković trafił na front w rejonie Albacete. W przerwach pomiędzy walkami, wykonywał rysunki, dokumentujące wojnę. Z czasem trafił do sztabu 129 Brygady Międzynarodowej, gdzie zajmował się działalnością kulturalną. W 1938 ponownie w sposób nielegalny powrócił do Francji, a stamtąd do Belgradu. Tam też próbował wydać serię grafik dokumentujących wojnę w Hiszpanii, ale po ich opublikowaniu został aresztowany i osadzony w więzieniu Glavnjača. Policja nie była w stanie udowodnić udziału Kuna w wojnie w Hiszpanii, ale po uwięzieniu jego hiszpańskie rysunki zostały skonfiskowane i zniszczone.

W 1939, po wybuchu wojny, na mocy dekretu królewskiego został aresztowany, podobnie jak większość prominentnych działaczy komunistycznych i osadzony w obozie w Bilećy. Tam też oficjalnie wstąpił do Komunistycznej Partii Jugosławii. W czasie pobytu w obozie wykonał serię rysunków, dokumentujących życie codzienne więźniów. W 1940 obóz zlikwidowano, a Kun powrócił do Belgradu. Po ataku Niemiec na Jugosławię w kwietniu 1941, Kun udał się do Baćkiej Palanki, gdzie zamierzał dołączyć do jednostki wojskowej, ale zanim tam dotarł, armia jugosłowiańska skapitulowała. W czasie okupacji Kun zmienił wygląd i posługiwał się fałszywymi dokumentami na nazwisko Petar Antonijević. W tym czasie zajął się wytwarzaniem fałszywych dokumentów. Latem 1941 dostarczył takowe dla Josipa Broza Tity. W czasie wojny zajmował się także malowaniem portretów i projektowaniem herbów. 29 listopada 1943 roku, został wybrany członkiem Antyfaszystowskiej Rady Wyzwolenia Narodowego Jugosławii (AVNOJ), a następnie w 1944 członkiem Tymczasowego Zgromadzenia Narodowego Demokratycznej Federalnej Jugosławii i członkiem Komitetu Ustawodawczego Zgromadzenia Narodowego Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii.

Po zakończeniu wojny malował obrazy w konwencji socrealistycznej i prowadził wykłady dla studentów Akademii Sztuk Pięknych w Belgradzie (w latach 1960-1963 był rektorem tej uczelni). Od 1958 był członkiem rzeczywistym Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk i współtwórcą Związku Artystów Plastyków Jugosławii. Zmarł na atak serca i został pochowany na Nowym Cmentarzu w Belgradzie.

W 1931 poślubił studentkę Nadę Ratković, z którą miał córkę Mirę.

Twórczość

Przypisy

Kategoria:Artyści socrealizmu Kategoria:Członkowie Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk Kategoria:Graficy Kategoria:Jugosłowiańscy malarze Kategoria:Ludzie urodzeni we Wrocławiu Kategoria:Malarze związani z Belgradem Kategoria:Politycy Związku Komunistów Jugosławii Kategoria:Rektorzy uczelni w Serbii Kategoria:Serbscy malarze Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1964 Kategoria:Żołnierze Brygad Międzynarodowych