Bieriozka (, tłum. ‘brzózka’) – sieć państwowych sklepów walutowych funkcjonujących w ZSRR.

Epoka ZSRR Bieriozka była odpowiednikiem Pewexu z czasów PRL. Została założona w 1961 roku jako następczyni Torgsina i zlikwidowana w końcu lat 80. Zakupów można było dokonać wyłącznie walutami wymienialnymi i ewentualnie ich substytutami – bonami walutowymi (nazywanymi w ZSRR certyfikatami i czekami). „Czeki” wydawano dyplomatom, pracownikom misji dyplomatycznych, artystom, którzy wyjeżdżali na tournée do krajów kapitalistycznych i innym osobom, które służbowo wyjeżdżały na dalekie zachodnie rubieże. Komentując tę sytuację, dziennikarz , który z pierwszej zagranicznej podróży służbowej do Jemenu w 1986 roku wrócił z „czekami” w ręku, wspomina:

Dostęp do tych sklepów mieli nie tylko pracownicy dyplomatyczni, ale także zwykli obywatele, którym udało się jakoś zdobyć „czeki”, czyli środki płatnicze akceptowane w Bieriozkach. Jak mówi Eggert, w tym czasie istniała już ogromna szara strefa odsprzedaży „czeków”:

Znany dziennikarz Siergiej Parchomienko opowiada:

Posiadanie w domu obcej waluty w ZSRR było zabronione, więc państwo wymieniało pieniądze w obcych walutach na „czek” do sklepu. W Bieriozkach było można kupować luksusowe oraz deficytowe towary niedostępne w zwykłych sklepach dla obywateli Związku Radzieckiego. W ofercie znajdowały się m.in. papierosy Marlboro, w czasach ZSRR dostępne wyłącznie w Bieriozkach. Zazwyczaj lokalizowano je przy hotelach, w których rozmieszczano obcokrajowców. Klientów wpuszczano tam tylko po okazaniu zagranicznego paszportu.

Do końca nie wiadomo, jak Bieriozki działały, ponieważ w 2014 roku utajniono na kolejne 30 lat wszystkie ich dokumenty, łącznie z rozliczeniami księgowymi. Sieć straciła sens istnienia wraz z upadkiem ZSRR i otwarciem granic, gdy wszędzie pojawiły się pożądane, zachodnie towary.

Bary Obok sklepów istniały w ZSRR restauracje i bary dewizowe. Pierwszy radziecki oficjalny bar walutowy został otwarty w 1938 roku na ulicy Gorkiego w Moskwie. Zostać barmanem można było tylko za pośrednictwem Komsomołu.

Współczesna Rosja Rosyjski premier Michaił Miszustin podpisał ustawę o otwarciu w Moskwie i Petersburgu sklepów wolnocłowych dla zagranicznych dyplomatów i pracowników organizacji międzynarodowych. Tym samym przywrócona zostanie działalność istniejących w czasach ZSRR sklepów Bieriozka. Zgodnie z ustawą zwykli obywatele Rosji nie będą mieli tam wstępu. Zakupy w sieci sklepów będą możliwe tylko po okazaniu dokumentu potwierdzającego oficjalne stanowisko i akredytację Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Przyczyna postanowienia rosyjskiego rządu polega na tym, że zagraniczne marki niektórych artykułów zaczęły znikać z rosyjskich sklepów po wprowadzeniu sankcji będących odpowiedzią na inwazję na Ukrainę. Konsultant biznesowy Sieirgiej Iliucha mówi:

Do tej pory nic w tej sprawie się nie działo. Aleksiej Fiłatow z uczelni MGIMO sądzi, że to nie do końca przedsięwzięcie komercyjne. Uważa również, że nowa wersja starych radzieckich sklepów tworzona jest, by „wesprzeć korpus dyplomatyczny, jakoś pomóc im”.

Przypisy

Kategoria:Historia ZSRR Kategoria:Sieci handlowe Kategoria:Gospodarka ZSRR