Rudolf Schifkorn (ur. 19 stycznia 1817 w Bruck an der Mur, zm. 16 marca 1882 w Wiedniu) – austriacki technik, konstruktor i wynalazca, związany z rozwojem telegrafii i budownictwa mostowego w Cesarstwie Austrii. Opracował system żelaznych mostów kolejowych, określanych jako mosty Schifkorna. W latach 1856–1868 według jego systemu, obliczeń i planów zbudowano 116 mostów dla kolei austriackich.
Życiorys
Był synem Maximiliana Schifkorna, kupca, urzędnika stanowego w Styrii i właściciela pensjonatu dla chłopców w Grazu, oraz jego drugiej żony Sophii z domu von Huber. W latach 1823–1830 uczęszczał do szkoły głównej wzorcowej w Grazu. W 1831 roku rozpoczął naukę zawodu u stolarza wykonującego przedmioty galanteryjne, a następnie odbywał studia techniczne w Wielkiej Brytanii.
Według Österreichisches Biographisches Lexikon Schifkorn prawdopodobnie powrócił z Wielkiej Brytanii na kontynent jako asystent angielskiego projektanta Mostu Łańcuchowego w Budapeszcie i uczestniczył w realizacji tej budowli w latach 1839–1845.
W 1850 roku austriackie Ministerstwo Handlu i Robót Publicznych mianowało go asystentem inżynierskim II klasy. W 1851 roku został zatrudniony w austriackiej administracji pocztowej i objął stanowisko kierownika warsztatu telegraficznego w Wiedniu. Funkcję tę pełnił do likwidacji placówki w 1872 roku.
W 1859 roku, w ramach służby państwowej, kierował układaniem kabla podmorskiego wzdłuż wybrzeża Adriatyku między Triestem a Wenecją. W 1871 roku uzyskał przywilej na ulepszenie mechanizmu prowadzenia papieru w piszącym aparacie telegrafu Morse’a, natomiast w 1877 roku otrzymał przywilej na opracowany przez siebie zamek do etui.
Za wynalazki otrzymywał wyróżnienia na wystawach międzynarodowych. Jego działalność techniczna obejmowała przede wszystkim konstrukcje mostowe i urządzenia telegraficzne.
Mosty systemu Schifkorna
W 1853 roku Schifkorn uzyskał przywilej na system mostowy wykorzystujący żeliwne i kute elementy nośne. W 1869 roku otrzymał kolejny przywilej dotyczący ulepszeń tej konstrukcji.
Mosty Schifkorna stanowiły rozwinięcie kratownicy Howe’a, stosowanej pierwotnie w konstrukcjach drewnianych. Górny pas oraz krzyżujące się ukośne rozpory wykonywano z krótkich elementów żeliwnych, rozciągających się pomiędzy sąsiednimi węzłami. Dolny pas, pionowe cięgna i elementy wzmacniające wykonywano z żelaza kutego.
Żeliwne części górnego pasa stykały się w węzłach i były dociskane do siebie za pomocą ciągłych płaskowników, które można było napinać na końcach. Połączenia elementów opierały się również na kutych sworzniach, podkładkach i pierścieniowych występach.
W latach 1856–1868 według systemu, obliczeń i planów Schifkorna zbudowano 116 mostów kolejowych. Wśród nich znajdowało się 38 przepraw dla Kolei Galicyjskiej im. Karola Ludwika, 70 dla linii Lwów–Czerniowce oraz osiem dla Kolei Zachodnioczeskiej, Radnickiej Kolei Skrzydłowej i linii z Kralup do Turnova.
mały|Fragment konstrukcji mostu systemu Schifkorna nad Prutem
System początkowo spotkał się z zainteresowaniem części środowiska technicznego. Schifkorn prowadził również rozmowy dotyczące możliwości zastosowania jego rozwiązania w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.
Krytyka systemu
W 1865 roku inżynier Wilhelm Bukowsky opublikował w czasopiśmie austriackiego stowarzyszenia inżynierów i architektów artykuł poświęcony żelaznym mostom Schifkorna. Publikacja zawierała omówienie konstrukcji i krytyczną ocenę niektórych jej rozwiązańWilhelm Bukowsky, Ueber die eisernen Schifkorn’schen Brücken, „Zeitschrift des Oesterreichischen Ingenieur- und Architekten-Vereines”, t. 17, z. 5, 1865, s. 93–100..
Bukowsky porównywał rozwiązanie Schifkorna z systemem Howe’a i analizował konstrukcję jego podstawowych elementów, w tym pasów, ukośnych rozpór oraz poprzecznic.
Katastrofa mostu nad Prutem
W 1868 roku zawaliło się jedno z przęseł mostu kolejowego systemu Schifkorna nad Prutem w pobliżu Czerniowiec. Katastrofa przyczyniła się do utraty zaufania do systemu oraz podjęcia decyzji o zastępowaniu wykonanych w nim przepraw innymi konstrukcjami.
alt=Zawalone przęsło mostu kolejowego nad Prutem w Czerniowcach|mały|Zawalone przęsło mostu nad Prutem
W opracowaniu Hansa Pottgießera wskazano, że system przypominał rozwinięcie kratownicy Howe’a, lecz różnił się od niej zastosowaniem krótkich, żeliwnych części w górnych pasach i ukośnych rozpórkach oraz skomplikowaną konstrukcją węzłów.
Po katastrofie rozpoczęto wymianę mostów zbudowanych w systemie Schifkorna. Wszystkie 116 konstrukcji wymienionych w Österreichisches Biographisches Lexikon zastąpiono innymi przeprawami do 1894 roku.
Przypisy
Kategoria:Austriaccy inżynierowie Kategoria:Austriaccy wynalazcy Kategoria:Ludzie związani z Wiedniem Kategoria:Ludzie urodzeni w Bruck an der Mur Kategoria:Urodzeni w 1817 Kategoria:Zmarli w 1882