Eliasz I Henckel von Donnersmarck (niem. Elias Henckel von Donnersmarck; ur. w 1603, zm. 27 kwietnia 1667 w Oderbergu) – śląski arystokrata, hrabia cesarstwa, przedstawiciel rodu Henckel von Donnersmarcków, pierwszy właściciel dóbr bogumińskich z wyodrębnionej linii bogumińskiej rodu oraz pan Bogumina w latach 1664–1667.
Pochodzenie
Eliasz był synem Łazarza II Młodszego Henckla von Donnersmarcka i jego pierwszej żony Marii Jakobiny von Bayr. Jego ojciec należał do najważniejszych przedstawicieli rodu w XVII wieku i doprowadził do trwałego przejęcia przez Hencklów dóbr bytomskich, tarnogórskich i bogumińskich na Górnym Śląsku.
Ród wywodził się ze Spiskiego Czwartku na Spiszu. W XVII wieku, dzięki działalności finansowej Łazarza I Starszego i Łazarza II Młodszego, rodzina uzyskała rozległe dobra na Górnym Śląsku oraz awansowała do godności baronów i hrabiów cesarstwa.
Podział dóbr rodzinnych
Po śmierci Łazarza II Młodszego w 1664 roku jego rozległy majątek został podzielony między synów. Eliasz, jako najstarszy syn, otrzymał dobra bogumińskie i zapoczątkował linię bogumińską Henckel von Donnersmarcków.
Pozostałe części majątku przypadły jego braciom. Gabriel I i Jerzy VII Fryderyk byli związani z dobrami bytomskimi i tarnogórskimi, natomiast od Leona Ferdynanda wywodziła się późniejsza linia bytomsko-siemianowicka, a od Karola Maksymiliana linia tarnogórsko-świerklaniecka.
Pan Bogumina
Eliasz objął władzę nad państwem bogumińskim w 1664 roku, po śmierci ojca. Jego główną siedzibą był zamek w Oderbergu, czyli obecnym Starym Boguminie, utożsamiany z dawną Oderburgą.
Panowanie Eliasza nad Boguminem trwało od 1664 do 1667 roku. Po jego śmierci dobra odziedziczył syn Eliasz Andrzej, który władał nimi do 1699 roku.
Wyznanie i działalność religijna
Eliasz należał do protestanckiej części rodu. Bogumińska linia Henckel von Donnersmarcków zachowała wyznanie ewangelickie, mimo że większość ludności państwa bogumińskiego była katolicka.
Z Eliaszem wiązane jest powstanie rodzinnej kaplicy grobowej przy kościele Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Starym Boguminie. Według czeskich opracowań obiekt mógł zostać wzniesiony jako miejsce jego pochówku po śmierci w 1667 roku, jednak dokładna data budowy nie jest znana.
Rodzina
Eliasz był żonaty z Anną Marią von Puchheim, pochodzącą z austriackiego rodu baronowskiego. Małżeństwo miało co najmniej troje dzieci: Eliasza Andrzeja, Marię Magdalenę i Annę Zofię.
Najważniejszym z potomków był Eliasz Andrzej Henckel von Donnersmarck (1632–1699), który po śmierci ojca objął dobra bogumińskie. W 1691 roku przeniósł główną siedzibę swojej rodziny do Pölzig, pozostając jednak panem Bogumina do końca życia.
Śmierć i pochówek
Eliasz zmarł 27 kwietnia 1667 roku w Oderbergu. Miał około 64 lat.
Został prawdopodobnie pochowany w rodzinnej krypcie Henckel von Donnersmarcków przy kościele w Starym Boguminie. Kaplica grobowa służyła następnie przedstawicielom bogumińskiej linii rodu aż do jej wygaśnięcia w 1803 roku.
Przypisy
Bibliografia
. .
Linki zewnętrzne
Ród Henckel von Donnersmarck w Deutsche Biographie Genealogia Henckel von Donnersmarcków Kaplica grobowa Henckel von Donnersmarcków w serwisie miasta Bogumin
Eliasz I Kategoria:Śląska szlachta Kategoria:Urodzeni w 1603 Kategoria:Zmarli w 1667