Paolo Francesco Naldini (ur. 15 października 1632 w Padwie, zm. 21 kwietnia 1713 w Koprze) – włoski duchowny rzymskokatolicki, augustianin, teolog i pisarz kościelny, w latach 1686–1713 biskup Kopru. Autor wydanej w 1700 roku Corografia ecclesiastica, obszernego opisu miasta i ówczesnej diecezji koperskiej, stanowiącego jedno z podstawowych źródeł do dziejów nowożytnego Kopru i północno-zachodniej Istrii.

W czasie swojego episkopatu przeprowadził reformy administracyjne i duszpasterskie, uporządkował archiwum biskupie, zwołał synod diecezjalny oraz doprowadził do utworzenia seminarium przeznaczonego dla duchownych posługujących się językami słowiańskimi i liturgią głagolicką. Wspierał także renowację kościoła św. Błażeja w Koprze, który wybrał na miejsce własnego pochówku.

Życiorys Pochodzenie i działalność zakonna Paolo Francesco Naldini urodził się 15 października 1632 roku w Padwie. Wstąpił do Zakonu Eremitów św. Augustyna, później określanego jako Zakon Świętego Augustyna. Święcenia prezbiteratu otrzymał 18 września 1655 roku. Początkowo kierował nowicjatem augustianów w Padwie, a następnie został asystentem przełożonego generalnego zakonu w Rzymie.

Pełnienie funkcji w centralnych władzach zakonu pozwoliło mu zdobyć doświadczenie administracyjne i utrzymywać kontakty z Kurią Rzymską. W źródłach jest określany jako teolog oraz duchowny dobrze przygotowany do pracy organizacyjnej i zarządzania instytucjami kościelnymi.

Biskup Kopru W marcu 1686 roku papież Innocenty XI mianował Naldiniego biskupem Kopru. Według relacji zamieszczonej przez niego w Corografia ecclesiastica nominacja nastąpiła 11 marca. Sakrę biskupią otrzymał 25 marca 1686 roku w rzymskim kościele św. Augustyna. Głównym konsekratorem był kardynał Alessandro Crescenzi, a współkonsekratorami Giuseppe Eusanio, biskup tytularny Porphyreonu, oraz Pier Antonio Capobianco, były biskup Lacedonii. Naldini przybył uroczyście do Kopru 9 czerwca 1686 roku.

Objął diecezję obejmującą Koper oraz liczne parafie na północno-zachodniej Istrii. Znaczna część wiernych diecezji posługiwała się językami słowiańskimi, natomiast część duchowieństwa wiejskiego używała w liturgii alfabetu głagolickiego i języka cerkiewnosłowiańskiego. Naldini zwrócił uwagę na niewystarczającą znajomość łaciny przez niektórych kapłanów oraz związane z tym problemy w ich kształceniu i funkcjonowaniu w administracji kościelnej.

W 1690 roku zwołał synod diecezjalny. W tym samym okresie uporządkował archiwum biskupie i odnowił kaplicę w pałacu biskupim. W 1692 roku polecił umieścić w pałacu cykl portretów poprzednich biskupów koperskich wraz z ich herbami. Działania te służyły uporządkowaniu administracji diecezjalnej oraz utrwaleniu pamięci o miejscowej sukcesji biskupiej.

Podczas trwającego 27 lat episkopatu przeprowadzał wizytacje parafii i instytucji kościelnych. Zgromadzone podczas nich informacje wykorzystał następnie w przygotowywanym opisie diecezji. Jego rządy przypadły na okres, w którym biskupstwo koperskie pozostawało częścią struktur kościelnych i politycznych Republiki Weneckiej.

Seminarium głagolickie Już w 1689 roku Naldini rozpoczął przygotowania do utworzenia w Koprze seminarium dla duchownych słowiańskich, określanego w literaturze jako seminarium głagolickie lub iliryjskie. Jego zadaniem było kształcenie kandydatów do kapłaństwa przeznaczonych do pracy w parafiach zamieszkanych przez ludność słowiańskojęzyczną oraz podniesienie poziomu przygotowania duchownych stosujących liturgię głagolicką.

Seminarium rozpoczęło działalność w 1711 roku, pod koniec życia Naldiniego, i funkcjonowało do 1728 roku. Była to jedna z pierwszych instytucjonalnych prób systematycznego kształcenia duchowieństwa głagolickiego na obszarze północnego Adriatyku. Powstanie szkoły wynikało zarówno z potrzeb duszpasterskich diecezji, jak i ze zróżnicowania językowego jej mieszkańców.

Kościół św. Błażeja Naldini pozostawał związany z żeńskim klasztorem augustianek przy kościele św. Błażeja w Koprze. Na początku XVIII wieku z własnych środków wsparł gruntowną restaurację znajdującej się w złym stanie średniowiecznej świątyni. Inskrypcja umieszczona nad wejściem wskazuje, że kościół został ponownie poświęcony w 1701 roku świętym biskupom Błażejowi i Augustynowi.

W 1702 roku opatka i zakonnice upamiętniły fundatora portretowym popiersiem z herbem biskupim. Jego herb umieszczono także na dwóch bocznych ołtarzach, najprawdopodobniej ufundowanych przez niego. Naldini wybrał kościół św. Błażeja na miejsce swojego pochówku i jeszcze za życia polecił przygotować płytę nagrobną. Inskrypcję wykonano w 1706 roku, pozostawiając miejsce na wpisanie daty śmierci.

Naldini zmarł 21 kwietnia 1713 roku w Koprze i został pochowany w kościele św. Błażeja. Po jego śmierci do przygotowanego wcześniej napisu nagrobnego dodano datę zgonu.

Corografia ecclesiastica Najważniejszym dziełem Naldiniego była książka Corografia ecclesiastica o’ sia descrittione della città e della diocesi di Giustinopoli, detto volgarmente Capo d’Istria, wydana w Wenecji w 1700 roku przez Girolama Albrizziego. Jej tytuł można przetłumaczyć jako „Chorografia kościelna, czyli opis miasta i diecezji Justinopolis, potocznie zwanej Capodistrią”. Publikacja liczy 492 strony zasadniczego tekstu, poprzedzone materiałami wstępnymi i uzupełnione indeksem, portretem autora oraz mapą.

Praca zawiera opis historii Kopru, organizacji diecezji, parafii, kościołów, klasztorów, bractw i miejscowego duchowieństwa. Naldini przedstawiał również tradycje dotyczące początków biskupstwa, sylwetki poprzednich biskupów, informacje o relikwiach, kulcie świętych oraz stosunkach wyznaniowych i językowych. Korzystał z dokumentów archiwalnych, wizytacji duszpasterskich, inskrypcji, wcześniejszej historiografii i własnych obserwacji.

Opracowanie nie było wyłącznie kroniką episkopatu Naldiniego. Miało również cechy nowożytnego opisu regionalnego, łączącego historię kościelną z topografią, geografią i charakterystyką miejscowej społeczności. W badaniach nad przeszłością Kopru jest wykorzystywane jako źródło dotyczące obiektów i instytucji, które później zostały przebudowane, zniszczone albo całkowicie zanikły.

Integralną częścią publikacji była mapa diecezji koperskiej ukazująca jej granice, sieć parafialną i najważniejsze miejscowości. Jest uznawana za najstarszą znaną mapę diecezji znajdującej się w granicach współczesnej Słowenii. W archiwum diecezjalnym zachował się również rękopis dzieła, prawdopodobnie przygotowany przez pisarza lub urzędnika kurii jako czystopis przeznaczony dla drukarni.

W 2001 roku ukazał się słoweński przekład dzieła zatytułowany Cerkveni krajepis ali opis mesta in škofije Justinopolis, ljudsko Koper. Edycja umożliwiła szersze wykorzystanie tekstu w słoweńskich badaniach historycznych, historyczno-artystycznych i regionalnych.

Publikacje

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Włoscy biskupi katoliccy Kategoria:Włoscy augustianie Kategoria:Słoweńscy biskupi katoliccy Kategoria:Włoscy pisarze XVII wieku Kategoria:Włoscy teolodzy katoliccy Kategoria:Ludzie urodzeni w Padwie Kategoria:Ludzie związani z Koprem Kategoria:Urodzeni w 1632 Kategoria:Zmarli w 1713