Andrea Pirlo (ur. 19 maja 1979 we Flero) – włoski piłkarz, który występował na pozycji pomocnika i trener piłkarski. Uważany za jednego z najlepszych pomocników w historii piłki nożnej.
Karierę klubową rozpoczynał w Brescii, z którą zdobył Serie B w sezonie 1996/1997. Później został zawodnikiem Interu Mediolan, z którego był wypożyczany do Regginy i Brescii. W 2001 przeniósł się do Milanu, z którym dwukrotnie zdobył mistrzostwo Włoch, Puchar Włoch, Superpuchar Włoch, a w sezonach 2002/2003 i 2006/2007 wygrał rozgrywki Ligi Mistrzów UEFA. W 2011 został zawodnikiem Juventusu, w barwach którego wygrywał mistrzostwo Włoch w każdym z czterech rozegranych sezonów, triumfował także w Pucharze Włoch, a także dwukrotnie w Superpucharze Włoch. W 2015 został zawodnikiem New York City, a dwa lata później ogłosił zakończenie kariery.
W latach 2002–2015 reprezentant Włoch. Złoty medalista Mistrzostw Świata 2006, srebrny medalista Mistrzostw Europy 2012, brązowy medalista Igrzysk Olimpijskich 2004 oraz Pucharu Konfederacji 2013, uczestnik Mistrzostw Świata 2010 i 2014, a także Mistrzostw Europy 2004 i 2008. Był znany ze swoich umiejętności technicznych, kreatywności, wizji gry, kontroli nad piłką czy precyzyjnie wykonywanych rzutów wolnych.
Dzieciństwo Andrea Pirlo urodził się 19 maja 1979 we Flero jako syn Livvi (z d. Gatti) i Luigiego. Jego ojciec był właścicielem firmy produkującej i sprzedającej stal Elg Steel. Ma brata Ivana i siostrę Silvię. W wieku sześciu lat został zapisany do lokalnego klubu Flero, później grał w Voluntas. W 1992 dołączył do młodzieżowej drużyny Brescii. Jego piłkarskimi idolami byli Lothar Matthäus i Roberto Baggio, był także kibicem Interu Mediolan.
Kariera klubowa Brescia 21 maja 1995, mając 16 lat, zadebiutował w Serie A w meczu z Regginą przegranym przez Brescię 2:0 i tym samym został najmłodszym zawodnikiem klubu, który wystąpił w Serie A. W następnym sezonie, 1995/1996 nie rozegrał żadnego meczu w seniorskiej drużynie Brescii, jednak uczestniczył w młodzieżowym tuenieju Torneo di Viareggio. Pierwszą bramkę dla Brescii strzelił 9 lutego 1997 w rozgrywkach Serie B w meczu z Palermo. Debiutanckie trafienie w Serie A zanotował 19 października 1997 w wygranym 4:0 meczu przeciwko Vicenzy.
Inter Mediolan Dzięki dobrym występom w Brescii w sezonie 1997/1998, w którym zdobył 4 gole i zanotował 5 asyst, stał się obiektem zainteresowań innych klubów Serie A. Ostatecznie został zawodnikiem Interu Mediolan, którego trener – Mircea Lucescu – nalegał na transfer. Początkowo Pirlo miał trafić do Parmy; oferta Interu była jednak korzystniejsza.. W nowym klubie zadebiutował 12 sierpnia 1998 w wygranym 4:0 meczu kwalifikacji do Ligi Mistrzów UEFA ze Skonto. W Serie A zadebiutował 13 września, rozgrywając spotkanie z Cagliari. Łącznie w sezonie zagrał w 32 meczach nie strzelając bramki. Prezydent klubu Massimo Moratti czterokrotnie w sezonie zmieniał szkoleniowców drużyny, co źle poskutkowało na grę i zdrowie Pirlo, który „zaczął cierpieć na migreny, silne do tego stopnia, że miał poważne zaniki pamięci”..
Przed rozpoczęciem sezonu 1999/2000 nowy trener Marcello Lippi podjął decyzję o wypożyczeniu Pirlo do Regginy w celu „regularnej gry i nabranie doświadczenia”. W Regginie rozegrał 30 meczów, notując w nich 6 trafień i 2 asysty, zbierając pochwały za dobre występy w drużynie. Potem wrócił z wypożyczenia do Interu, w którym ponownie nie był wystawiany do gry przez trenera Marco Tardelliego, z którym miał napięte relacje.. W rundzie jesiennej zagrał tylko w 8 meczach, i na drugą część sezonu został wypożyczony do Brescii. Ówczesny trener zespołu, Carlo Mazzone, podjął decyzję o przesunięciu pomocnika z ofensywnej pozycji na defensywnego rozgrywającego. Powodem Mazzone dla przestawienia była umiejętność Pirlo rozgrywania piłki, w szczególności częstych celnych długich podań. Ogólem w Brescii rozegrał 10 meczów w lidze, w której zespół zajął 7. miejsce, kwalifikując się do Pucharu Intertoto.
Milan mały|240x240px|Andrea Pirlo w barwach Milanu w 2007 30 czerwca 2001 został sprzedany za 17 milionów euro (33 miliardy lirów włoskich) do Milanu, a ten sprzedał Interowi Dražena Brnčičia. W barwach Milanu zadebiutował 20 września 2001 w wygranym 2:0 meczu Pucharu UEFA przeciwko BATE Borysów, w którym wszedł z ławki rezerwowych, zmieniając Massimo Donatiego. Pierwszą bramkę dla Milanu strzelił 30 marca 2002 przeciwko Parmie, trafiając z rzutu wolnego. Pierwszy sezon zakończył z 29 meczami, zdobywając w nich dwie bramki i notując 5 asyst.
Juventus mały|209x209px|Andrea Pirlo (2012) Po dekadzie gry w Milanie przeniósł się do Turynu, gdzie 24 maja 2011 podpisał trzyletni kontrakt z Juventusem. W maju 2014 roku podpisał nową 2-letnią umowę z Juventusem.
Wraz z zespołem „Starej Damy” wywalczył cztery tytuły mistrza Włoch – 2012, 2013, 2014 i 2015, Puchar Włoch w 2015 roku (pierwszy od 20-tu lat dla Juventusu), a także dwukrotnie Superpuchar Włoch w 2012 i 2013 roku. Oprócz tego wraz z Juve doszedł do finału Ligi Mistrzów w 2015 roku, który odbył się na Stadionie Olimpijskim w Berlinie (na tym samym stadionie Włosi zdobyli Mistrzostwo Świata w 2006 po rzutach karnych przeciwko Francji; jedną z jedenastek wykorzystał Pirlo). Klub z Turynu uległ jednak drużynie Barcelony 1:3 i nie zdobył po raz trzeci w historii trofeum. Dla Andrei był to czwarty finał Ligi Mistrzów w karierze (dwa wygrane – 2003, 2007 i dwa przegrane – 2005, 2015). Przed meczem ogłosił, że po spotkaniu z Barceloną odchodzi z Juventusu.
New York City 6 lipca 2015 oficjalnie potwierdzono, że Andrea Pirlo podpisał kontrakt z klubem grającym w amerykańskiej lidze MLS – New York City W zespole z Nowego Jorku zadebiutował 26 lipca przeciwko Orlando City na Yankee Stadium. 18 czerwca 2016, w wygranym 3:2 meczu z Philadelphią Union, Pirlo strzelił gola z rzutu wolnego, który był jego pierwszym i ostatnim trafieniem w barwach New York City. 8 października 2017 ogłosił zakończenie kariery piłkarskiej.
Kariera reprezentacyjna mały|241x241px|Andrea Pirlo w barwach Włoch w 2012. mały|239x239px|Andrea Pirlo (2015) W roku 1994 zadebiutował w Reprezentacji Włoch U-15, a przez następne występował w reprezentacji U-18. W 1998 został powołany do drużyny U-21, która w 2000 zdobył Mistrzostwo Europy. 9 lipca 2002 zadebiutował w seniorskiej reprezentacji Włoch, w wygranym 2:0 spotkaniu przeciwko Azerbejdżanowi w ramach eliminacji do Mistrzostw Europy 2004. 16 czerwca 2013 podczas Pucharu Konfederacji w Brazylii przeciwko Meksykowi rozegrał 100. mecz w barwach włoskiej reprezentacji. Przed rozpoczęciem Mistrzostw Świata 2014 w Brazylii, Pirlo deklarował, że po zakończeniu turnieju odejdzie z reprezentacji, jednak po przyjściu Antonio Conte na stanowisko selekcjonera drużyny narodowej postanowił powrócić.
Kariera trenerska 30 lipca 2020 roku został ogłoszony trenerem Juventusu do lat 23. Jednak Pirlo nie poprowadził tej ekipy w żadnym meczu. 8 sierpnia 2020 roku po zwolnieniu Maurizio Sarriego został zatrudniony jako pierwszy trener Juventusu Turyn. We wrześniu tego samego roku otrzymał licencję trenerską UEFA Pro. 28 maja 2021 roku został zwolniony z funkcji trenera Juventusu Turyn. W trakcie sezonu z klubem zdobył Superpuchar Włoch i Puchar Włoch.
12 czerwca 2022 ogłoszono, że zostanie trenerem tureckiego klubu Fatih Karagümrük. 24 maja 2023 ogłoszono jego odejście z klubu.
27 czerwca 2023 został trenerem Sampdorii, z którą podpisał kontrakt do 30 czerwca 2025. W pierwszym meczu Sampdoria zwyciężyła 8:7 w serii rzutów karnych po remisie 1:1 w meczu Pucharu Włoch z Südtirolem.
25 lipca 2025 został nowym trenerem Dubai United.
Życie prywatne 21 czerwca 2001 poślubił Deborah Roversi. Mają dwójkę dzieci: syna Niccolò (ur. 1 czerwca 2003) i córkę Angelę (ur. 17 listopada 2006). W 2014 roku para się rozstała. W tym samym roku poznał Valentinę Baldini, z którą wziął ślub 12 marca 2022. 7 lipca 2017 urodziły im się bliźniaki: Leandro i Tomasso.
Rodzinna firma Elg Steel została założona przez jego ojca w latach 80. XX wieku i prosperuje dobrze do dzisiaj. Andrea posiada akcje firmy i po zakończeniu sportowej kariery ponownie zaangażował się w rodzinny biznes. Pirlo to również wielbiciel wina – jest właścicielem winnicy Pratum Coller nieopodal rodzinnej Brescii, która zgodnie z danymi na 2019 rok, wytwarza od 25–30 tys. butelek wina rocznie. W 2014 wydał autobiografię zatytułowaną „Myślę, więc gram”.
Statystyki Klubowe Klub Sezon Liga Liga Puchar kraju EuropaUwzględniono:Liga Mistrzów UEFA – 108 (8)Liga Europy UEFA – 8 (2)Puchar UEFA – 13 (1)kwalifikacje do Ligi Mistrzów UEFA – 7 (0). InneUwzględniono:Klubowe mistrzostwa świata – 2 (0)Superpuchar Europy UEFA – 2 (0)Superpuchar Włoch – 4 (1)playoffy MLS – 2 (0). Suma Mecze Bramki Asysty Mecze Bramki Asysty Mecze Bramki Asysty Mecze Bramki Asysty Mecze Bramki Asysty Brescia 1994/1995 Serie A 1 0 0 0 0 0 – – 1 0 0 1995/1996 Serie B 0 0 0 0 0 0 – – 0 0 0 1996/1997 17 2 0 1 0 0 – – 18 2 0 1997/1998 Serie A 29 4 5 1 0 0 – – 30 4 5 Ogólnie 47 6 5 2 0 0 0 0 0 0 0 0 49 6 5 Inter Mediolan 1998/1999 Serie A 18 0 3 7 0 1 7 0 1 – 32 0 5 2000/2001 4 0 0 1 0 0 3 0 0 – 8 0 0 Ogólnie 22 0 3 8 0 1 10 0 1 0 0 0 40 0 5 Reggina (wyp.) 1999/2000 Serie A 28 6 2 2 0 0 – – 30 6 2 Ogólnie 28 6 2 2 0 0 0 0 0 0 0 0 30 6 2 Brescia (wyp.) 2000/2001 Serie A 10 0 2 0 0 0 – – 10 0 2 Ogólnie 10 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10 0 2 A.C. Milan 2001/2002 Serie A 18 2 3 2 0 1 9 0 1 – 29 2 5 2002/2003 27 9 7 2 0 0 13 0 0 – 42 9 7 2003/2004 32 6 7 0 0 0 9 1 0 3 1 1 44 8 8 2004/2005 30 4 6 1 0 0 12 1 4 0 0 0 43 5 10 2005/2006 33 4 5 4 0 0 12 1 1 – 49 5 6 2006/2007 34 2 8 4 0 1 14 1 1 – 52 3 10 2007/2008 33 3 7 1 0 0 8 2 4 3 0 1 45 5 12 2008/2009 26 1 3 0 0 0 3 1 0 – 29 2 3 2009/2010 34 0 5 1 0 0 8 1 0 – 43 1 5 2010/2011 17 1 3 3 0 1 5 0 0 – 25 1 4 Ogólnie 284 32 54 18 0 3 93 8 11 6 1 2 401 41 70 Juventus 2011/2012 Serie A 37 3 14 4 0 0 – – 41 3 14 2012/2013 32 5 7 2 0 0 10 0 3 1 0 1 45 5 11 2013/2014 30 4 7 1 0 0 13 2 1 1 0 0 45 6 8 2014/2015 20 4 5 2 0 0 10 1 0 1 0 0 33 5 5 Ogólnie 119 16 33 9 0 0 33 3 4 3 0 1 164 19 37 New York City 2015 MLS 13 0 2 0 0 0 – – 13 0 2 2016 32 1 6 0 0 0 – 1 0 0 33 1 6 2017 15 0 1 0 0 0 – 1 0 0 16 0 1 Ogólnie 60 1 9 0 0 0 0 0 0 2 0 0 62 1 9 Ogólnie w karierze 570 61 108 39 0 4 136 11 16 11 1 3 756 73 131
Reprezentacyjne Reprezentacja Rok Mecze Bramki Asysty Włochy 2002 4 0 0 2003 1 0 0 2004 7 1 0 2005 9 3 0 2006 14 1 4 2007 8 1 5 2008 9 1 1 2009 12 1 2 2010 8 1 2 2011 9 0 1 2012 13 2 6 2013 13 2 3 2014 6 0 1 2015 3 0 0 Ogólnie 116 13 25
Sukcesy Zawodnik Brescia Mistrzostwo Serie B: 1996/1997
Milan Mistrzostwo Włoch: 2003/2004, 2010/2011 Puchar Włoch: 2002/2003 Superpuchar Włoch: 2004 Liga Mistrzów UEFA: 2002/2003, 2006/2007 Superpuchar Europy UEFA: 2003, 2007 Klubowe mistrzostwa świata: 2007
Juventus Mistrzostwo Włoch: 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Puchar Włoch: 2014/2015 Superpuchar Włoch: 2012, 2013
Reprezentacyjne Mistrzostwo świata: 2006 Wicemistrzostwo Europy: 2012 3. miejsce w Pucharze Konfederacji: 2013 3. miejsce na Letnich Igrzyskach Olimpijskich: 2004 Mistrzostwo Europy U-21: 2000
Trener Juventus Puchar Włoch: 2020/2021 Superpuchar Włoch: 2020
Indywidualne Król strzelców Mistrzostw Europy U-21: 2000 (3 bramki) Król asyst Mistrzostw świata: 2006 (3 asysty) Król asyst Serie A: 2011/2012 (14 asyst)
Odznaczenia Order Zasługi Republiki Włoskiej IV klasy (2006) Order Zasługi Republiki Włoskiej V klasy (2004)
Wyróżnienia Złota Piłka Mistrzostw Europy U-21: 2000 Brązowa Piłka Mistrzostw świata: 2006 Golden Foot: 2018 Najlepszy pomocnik Serie A: 2011/2012 Piłkarz roku Serie A: 2012, 2013, 2014 Złoty Guerin: 2012 Drużyna Roku UEFA: 2012 Jedenastka Roku FIFA FIFPro: 2006 Drużyna gwiazd Mistrzostw świata: 2006 Drużyna gwiazd Mistrzostw Europy: 2012 Drużyna gwiazd Pucharu Konfederacji: 2013 Drużyna sezonu Ligi Mistrzów UEFA: 2014/2015 Drużyna sezonu Ligi Europy UEFA: 2013/2014