thumb|240px|Grób Mariana Danysza na warszawskim cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Marian Danysz (ur. 17 marca 1909 w Paryżu, zm. 9 lutego 1983 w WarszawiePolski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki. Tom 1. A–G, wyd. Warszawa 2015, s. 310–311 (biogram autorstwa Andrzeja Kajetana Wróblewskiego).) – polski fizyk doświadczalny, współodkrywca (wraz z Jerzym Pniewskim) pierwszego hiperjądra (1952) i stanów izomerycznych hiperjąder (1962), profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk; w 1962, 1965 i 1967 nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.
Życiorys Był wnukiem Jana Danysza i synem Jana Kazimierza Danysza. W 1928 roku ukończył Państwowe Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, następnie podjął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Równocześnie od 1930 pracował jako wolontariusz w Pracowni Radiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego kierowanej przez Ludwika Wertensteina. Tam odkrył w 1934 razem z Michałem Żywem nowe izotopy promieniotwórcze fluoru i skandu. W latach 1936–1937 pracował w Instytucie Radowym, w latach 1937–1939 w Państwowym Instytucie TelekomunikacyjnymJanusz A. Zakrzewski, Wspomnienie o Marianie Danyszu, [w:] Postępy fizyki, nr 1 z 1987, s. 59–68., gdzie opracował prototyp noktowizora, nagrodzony w 1939 nagrodą ministra Poczt i Telegrafów. Dyplom inżyniera elektryka otrzymał formalnie dopiero w 1938.
W latach 1945–1948 był wykładowcą elektrotechniki w Szkole Inżynierskiej im. H. Wawelberga i S. Rotwanda, od 1947 pracował także jako starszy asystent w Zakładzie Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego. W 1949 uzyskał stopień magistra, następnie wyjechał do Wielkiej Brytanii na stypendium naukowe, pracował w laboratorium Cecila Franka Powella.
W maju 1952 powrócił do pracy na Uniwersytecie Warszawskim, rozpoczął badania oddziaływań cząstek wielkich energii metodą emulsji fotograficznych, we wrześniu tegoż roku razem z Jerzym Pniewskim dokonali odkrycia hiperjądra, co dało początek fizyce hiperjąder i było jednym z najważniejszych dokonań w historii powojennej fizyki w Polsce. W 1954 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. Równocześnie z pracą na uniwersytecie, w 1955 został kierownikiem Laboratorium Promieni Kosmicznych, w 1956 kierownikiem Zakładu Fizyki Wysokich Energii Instytutu Badań Jądrowych, w latach 1956–1960 wicedyrektorem Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej.
Razem z Jerzym Pniewskim kontynuował badania nad fizyką hiperjąder i razem z nim dokonał w 1962 odkrycia izomerii hiperjądrowej, a w 1963 (razem z Pniewskim i Januszem Zakrzewskim) pierwszego hiperjądra podwójnego, zawierającego dwa związane hiperony lambda. W 1963 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1969–1970 był członkiem Rady Naukowej ZIBJ w Dubnej oraz przedstawicielem Polski w Radzie CERN w Genewie, w latach 1970–1972 pracował jako visiting profesor w CERN, następnie powrócił do pracy w Instytucie Fizyki Doświadczalnej UW. W 1977 przeszedł na emeryturę i otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego.
Od 1960 był członkiem korespondentem, od 1969 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, od 1971 członkiem korespondentem Akademii Nauk w Heidelbergu.
Był mężem Ewy Garber z domu Finkelstein (1908–1983), architekta.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C37-10-7).
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (19 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie nauki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal Mariana Smoluchowskiego (1969)
Nagrody Nagroda Państwowa II stopnia (zespołowa) za odkrycie zjawiska hiperonu związanego (1955)
Przypisy
Bibliografia Janusz A. Zakrzewski Wspomnienie o Marianie Danyszu, [w:] Postępy fizyki, nr 1 z 1987, s. 59–68 (przedruk w Monumenta Universitatis Varsoviensis 1816–2016. Portrety uczonych. Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego 1915–1945 (A–Ł), wyd. Warszawa 2016, s. 261–269. Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki. Tom 1. A–G, wyd. Warszawa 2015, s. 310–311 (biogram autorstwa Andrzeja Kajetana Wróblewskiego).
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Laureaci Medalu Mariana Smoluchowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy cząstek Kategoria:Polscy fizycy doświadczalni Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 1983 Kategoria:Polscy fizycy jądrowi