Spławie (Poznań)

Spławie – część Poznania na południowy wschód od centrum miasta, w obrębie osiedla samorządowego Szczepankowo-Spławie-Krzesinki.

Nazwa Wieś ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1299 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Splawie” (według zachowanej kopii z XVII-XVIII wieku), 1302 (wg kopii z XVII wieku) „Splawe”, 1305 „Wsplive”, 1308 (wg kopii z XV wieku) „Splawye”, 1386 „Splawe”, 1391 „Splave”, 1393 „Splaue”, 1404 „de Splaw”, 1433 „Splawie”, 1509 „Splavie”, 1524 „Szplawye”. Po niemiecku „Rossteich".

Historia Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. W II okresie epoki brązu istniała osada, zlokalizowana pomiędzy dzisiejszymi ulicami Ostrowską i Poznańskie Sady. Osada ta związana była z kulturą trzcinieckąJarmila Kaczmarek, Najdawniejsze skarby Starołęki, Głuszyny i Krzesin, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/2009, s.11, ISSN 0137-3552. W wyniku badań archeologicznych 400 metrów na południowy-wschód od obecnego cmentarza odkryto pozostałości osady datowanej na XI-XII wiek, a w najbliższej okolicy, na kilku stanowiskach odkryto ślady osadnictwa średniowiecznego.

Obecna część miasta Poznań o nazwie Spławie była w średniowieczu osobną wsią leżącą 8,5 kilometrów od Starego Rynku w Poznaniu, która w wyniku procesów urbanizacyjnych, podobnie jak inne miejscowości w okolicy, została wchłonięta przez miasto. Miejscowość historycznie związana jest z Wielkopolską.

Początkowo była własnością szlachecką i należała do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Spławskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1445 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1386 była siedzibą własnej parafii, od 1510 w dekanacie poznańskim.

Pierwszy zapis o miejscowości pochodzi z 1299 i odnotowuje brata Przedpełka komesa Jarosława ze Spławia. Wystąpił on jako świadek w dokumencie komesa Tomasza, syna zmarłego Dzierżykraja z Kopanicy, który nadał opactwu benedyktynów w Lubiniu część Popina. W latach 1302-1308 historyczne zapisy odnotowały komesa Przedpełka ze Spławia, syna wojewody poznańskiego Przedpełka herbu Łodzia. Pełnił on funkcję kasztelana poznańskiego w latach 1314-1322 oraz podkomorzego księżny Ludgardy meklemburskiej żony księcia wielkopolskiego oraz późniejszego króla Polski Przemysła II. W latach 1302-1308 Przedpełka jako świadka odnotowano w dokumentach: w 1302 w dokumencie swego brata wojewody kaliskiego Mikołaja, w 1305 wspomniany został w dokumencie Mikołaja wojewody kaliskiego oraz Sędziwoja z Jarocina wojewody poznańskiego, a w latach 1306 i 1308 księcia głogowskiego i wielkopolskiego Henryka IV Wiernego.

W latach 1383-1425 notowany był Mikołaj Spławski ze Spławia i Kobylegopola, wielkopolski szlachcic, który od nazwy wsi Spławie przyjął odmiejscowe nazwisko. Od 1410 występuje jako rycerz pasowany, w latach 1407, 1411, 1413, 1416 był asesorem w sądzie ziemskim poznańskim. Był ojcem Wojciecha, Przybysława i Małgorzaty ze Spławia oraz Przecława z Kobylegopola i Szczepankowa. Mikołaj Spławski zmarł w 1426, a jego dobra odziedziczyli potomkowie.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1423 (wg kopii z lat 1488-1492) w Spławiu były 34 łany. W 1478 wieś znajdowała się w wykazie zaległości podatkowych. W 1508 miał miejsce pobór podatków od 21 łanów oraz 6 groszy od karczmy. W 1510 we wsi naliczono ponad 30 łanów. W 1513 w Spławiu było 33 łany osiadłe. W 1527 wieś liczyła 37 łanów osiadłych, 5 łanów opuszczonych. W 1553 miał miejsce pobór z części braci stryjecznych Stanisława i Wojciecha Spławskich od 7 łanów i dwóch karczm, Stanisław Spławski przekształcił dwa łany na folwark. W 1563 pobrano podatki od 7 łanów i dwóch karczm dorocznych. W 1577 miał miejsce pobór ze Spławia, który zapłacili Anna wdowa po Stanisławie Spławskim oraz Wojciech Spławski. W 1580 pobrano podatki z części należącej do Anny Sławskiej od 5 łanów, 3 zagrodników, 4 komorników, 12 groszy od karczmarza, który szynkował piwo oraz miał niewielką rolę. Z części należącej do Wojciecha Spławskiego podbrano podatek od 9 półłanków, 4 zagrodników oraz jednego komornika. W 1583 miał miejsce pobór ze Spławia, który zapłacili Wojciech Spławski i Adam Górski zastawnik w Spławiu.

Obecnie Do niedawna o charakterze rolniczym, od kilkunastu lat Spławie ulega intensywnej zabudowie, stając się typową dzielnicą willową. Administracyjnie tworzy, razem ze Szczepankowem i Krzesinkami, osiedle (o charakterze samorządu pomocniczego) Szczepankowo-Spławie-Krzesinki.

Komunikacja W latach 1902–1976 przez Spławie przebiegała linia wąskotorowej Średzkiej Kolei Powiatowej, tu też znajdowała się stacja (a właściwie przystanek) o nazwie Spławie Średzkie, a później Poznań Spławie Wąskotorowe. Obecnie Spławie obsługiwane jest przez linie autobusowe MPK Poznań 154, 162 (poranne kursy w dni świąteczne) i nocną 220, oraz podmiejskie obsługiwane przez Zakład Komunalny w Kleszczewie: 431, 432 i 435https://www.ztm.poznan.pl/assets/Uploads/2023.10.10MapaBUSTRAM.pdf.

Atrakcje turystyczne zabytkowy Kościół św. Andrzeja Apostoła Dworski Rów (w rejonie ul. Gościnnej wpada do niego Łężynka) komonicznik skrzydlatostrąkowypraca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, s.301 (jego występowanie stwierdzono na łąkach, między Spławiem a Kobylepolem w połowie lat 60. XX w.) szlak turystyczny Swarzędz - Spławie

Zobacz też Podział administracyjny Poznania

Przypisy

Bibliografia

Poznań - atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2010,

Linki zewnętrzne