Kingsley William Amis (ur. 16 kwietnia 1922 w Londynie, zm. 22 października 1995 tamże) – brytyjski pisarz, poeta, krytyk literacki i wydawca fantastyki oraz nauczyciel akademicki.

Zawodowo związany był z uniwersytetem w Swansea w Walii, gdzie pracował jako wykładowca. Uprawiał twórczość powieściową, poetycką, eseistyczną oraz publicystykę.

Życiorys Studiował na Uniwersytecie Oksfordzkim, ale naukę przerwała II wojna światowa. W czasie II wojny światowej służył w British Army. Po wojnie ukończył studia i uzyskał dyplom w 1949 roku. Został wykładowcą akademickim, równocześnie prowadził ożywioną działalność literacką, tworzył poezję, eseistykę oraz publicystykę.

W 1955 został laureatem Somerset Maugham Award za napisaną rok wcześniej powieść Jim szczęściarz (Lucky Jim), a w 1986 zdobył Nagrodę Bookera za książkę Stare diabły (The Old Devils). Amis, jak rzadko który twórca głównego nurtu, interesował się literaturą science fiction. Był autorem analiz, kompletował antologie, a także sam napisał kilka utworów o tematyce fantastycznej (m.in. Alteracja, Zielony człowiek).

Od 1990 nosił tytuł szlachecki. Jako młody człowiek był członkiem partii komunistycznej, jednak po wydarzeniach węgierskich 1956 radykalnie zmienił poglądy.

Jego syn, Martin Amis, również był pisarzem.

Poglądy na temat fantastyki naukowej Uważał, że fantastyka naukowa to klasa narracji prozatorskiej, która przedstawia sytuacje, które nie mogłyby zdarzyć się w świecie, który znamy. Jednocześnie są one hipotetycznie postulowane na podstawie jakiegoś odkrycia naukowego, technicznego, pseudonaukowego lub pseudotechnicznego, pochodzenia ziemskiego, lub pozaziemskiego. Uznawał, że w określeniu „science-fiction”, to część „fiction” prowadzi do problemów ze zdefiniowaniem gatunku. Zauważył, że wiele dzieł jedynie marginalnie wspomina o istniejących teoriach i technikach.

Uważał, że gatunek ten różni się od fantasy tym, że fantasy drwi sobie z faktów, tam, gdzie fantastyka naukowa jest im w miarę możliwości wierna. Według niego science-fiction przedstawia z prawdopodobieństwem ludzkie skutki spektakularnych zmian w otoczeniu, wprowadzonych celowo, bądź losowych. Zwracał też uwagę na to, że bohater w takich powieściach musi opierać się na znanych schematach, ponieważ zajmuje się nie zawiłościami osobowości, ale ogólną kondycją ludzkiego gatunku.

Twórczość We wczesnym okresie działalności bywał zaliczany do kręgu tzw. „młodych gniewnych”, ze względu na obecne w jego utworach elementy krytyki społecznej oraz nonkonformizmu obyczajowego. Tendencje te najpełniej ujawniły się w powieści (Lucky Jim, 1954), przedstawiającej losy młodego wykładowcy uniwersyteckiego skonfliktowanego z mieszczańskimi konwenansami i barierami społecznymi. Konstrukcja fabularna utworu prowadzi do rozwiązania typu happy end, co wskazywało na ograniczony zakres krytycznych ambicji powieści.

W późniejszym okresie twórczość Amisa miała charakter literatury rozrywkowej, często operującej ironią i paradoksalnym humorem. W powieści (1955, To niepewne uczucie) podjął próbę psychologicznego portretu bohatera tracącego orientację w sferze norm moralnych, w (1958, Podoba mi się tutaj) ukazał postać pisarza zafascynowanego osobowością wybitnego artysty, natomiast w (1960, Dziewczyna taka jak ty) skoncentrował się na problematyce obyczajowej i emocjonalnej młodej kobiety.

W powieściach My Enemy’s Enemy (1962, Wróg mego wroga) oraz One Fat Englishman (1963, Pewien tłusty Anglik) posługiwał się satyrą obyczajową, zestawiając różne modele stylu życia, w tym realia angielskie i amerykańskie. W (1966, Liga przeciw śmierci), wykorzystującej schemat romansu szpiegowskiego, poruszył temat zagrożeń związanych z wyścigiem zbrojeń, zaś w I Want It Now (1969, Chcę tego teraz) wprowadził elementy krytyki politycznej i obyczajowej, odnoszące się do problemów moralnych i społecznych współczesnej Wielkiej Brytanii.

Wybór dzieł Bright November (1947) Lucky Jim (1953) – wyd. pol. Jim szczęściarz, PIW 1958, tłum. Bronisława Jackiewicz That Uncertain Feeling (1955) – wyd. pol. Te omylne uczucia, Rebis 2003, tłum. Ewelina Jagła A Case of Samples. Poems 1946–1956 (1956) I Like it Here (1958) Take a Girl Like You (1960) – wyd. pol. Dziewczyna taka jak ty, Rebis 1999, tłum. Przemysław Znaniecki New Maps of Hell (1961) The Evans County (1962) One Fat Englishman (1963) – wyd. pol. Gruby Anglik, Rebis 1995, tłum. Marta Strzałko The James Bond Dossier (1965) The Anti-Death League (1966) – wyd. pol. Liga walki ze śmiercią, Rebis 1993, tłum. Przemysław Znaniecki A Look Round the Estate (1967) I Want It Now (1968) The Green Man (1969) – wyd. pol. Zielony człowiek, Rebis 2000, tłum. Przemysław Znaniecki What Became of Jane Austen? and Other Questions (1970) Girl, 20 (1971) The Riverside Villas Murder (1973) – wyd. pol. Morderstwo w Riverside Villas, Rebis 1996, tłum. Jan Pyka Ending Up (1974) The Alteration (1976) – wyd. pol. Alteracja, Rebis 1994, tłum. Przemysław Znaniecki Jake's Thing (1978) The New Oxford Book of Light Verse (1978) Russian Hide-and-Seek (1980) Stanley and the Women (1984) – wyd. pol. Stanley i kobiety, Amber 1995, tłum. Wacław Niepokólczycki The Old Devils (1986) – wyd. pol. Stare diabły, Rebis 1996, tłum. Barbara Odymała Difficulties With Girls (1988) The Folks That Live on the Hill (1990) Memoirs (1990) The Russian Girl (1992) – wyd. pol. Rosjaneczka, Rebis 1995, tłum. Barbara Odymała Mr Barrett's Secret, and Other Stories (1993) You Can't Do Both (1994) – wyd. pol. Albo-albo, Amber 1996, tłum. Jan Rybicki The Biographer's Moustache (1995)

Jako Robert Markham Colonel Sun (1968) – powieść o Jamesie Bondzie, wyd. pol. Pułkownik Sun, Rebis 1996, tłum. Bożena Jóźwiak

Bibliografia Leksykon pisarzy świata XX wiek (autor hasła Wacław Sadkowski), Fundacja "Literatura Światowa" Warszawa 1993 s. 16-17

Przypisy

Linki zewnętrzne

New York Review Books – Kingsley Amis [dostęp 2013-03-25]

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Oksfordzkiego Kategoria:Angielscy poeci XX wieku Kategoria:Angielscy prozaicy XX wieku Kategoria:Brytyjscy autorzy powieści kryminalnych i sensacyjnych Kategoria:Brytyjscy krytycy fantastyki Kategoria:Laureaci Nagrody Bookera Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Pisarze związani z Londynem Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni Kategoria:Redaktorzy fantastyki Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 1995