Józef Ferdynand Wittelsbach

Józef Ferdynand Leopold Wittelsbach (ur. 28 października 1692 w Wiedniu, zm. 6 lutego 1699 w Brukseli) – najmłodszy syn Maksymiliana II Emanuela z jego pierwszego małżeństwa z księżniczką Marią Antoniną.

Wczesne życie Książę Józef Ferdynand urodził się w Wiedniu 28 października 1692 roku jako syn księcia Maksymiliana II Emanuela, elektora Bawarii, i arcyksiężniczki Marii Antonii, córki cesarza Leopolda I.

Jego matka zmarła wkrótce po jego narodzinach. Został on wówczas pozostawiony pod opieką swojego dziadka, cesarza rzymskiego Leopolda I, ponieważ jego ojciec przebywał w Brukseli, gdzie od marca 1692 roku pełnił funkcję gubernatora Niderlandów Hiszpańskich. 2 maja 1693 roku Józef Ferdynand, w towarzystwie dawnej rodziny matki, opuścił Wiedeń i udał się do Monachium, gdzie przybył 2 lub 3 czerwca.

Następca Karola II Karol II Hiszpański przez większość życia cierpiał na zły stan zdrowia i wydawało się prawdopodobne, że umrze bezdzietnie. Ponieważ Imperium hiszpańskie pozostało potężne i w dużej mierze nienaruszone, sukcesja miała ogromne znaczenie dla równowagi sił w Europie i była przedmiotem debaty przez wiele lat. Jako jedyny żyjący potomek Małgorzaty Teresy i prawnuk Filipa IV, roszczenia Józefa Ferdynanda były uzasadnione i powszechnie uznawane w Hiszpanii. Ponadto, nie będąc ani Habsburgiem, ani Burbonem, jego kandydatura spodobała się Anglii i Republice Zjednoczonych Prowincji ze względu na jej zgodność z rodzącą się doktryną równowagi sił w Europie. lewo|mały|Józef Ferdynand (1698, aut. Josepha Viviena) Matka Karola II, Marianna Habsburg, uznała Józefa Ferdynanda za prawowitego dziedzica korony hiszpańskiej i stanowczo opowiadała się za jego roszczeniami. To postawiło ją w konflikcie z jej młodszym bratem Leopoldem I i synową Maria Anna von Pfalz-Neuburg: oboje chcieli, aby syn Leopolda, arcyksiążę Karol, został następcą Karola II. Próbując ograniczyć prawa sukcesyjne wnuka i wzmocnić roszczenia syna, cesarz Leopold I zmusił swoją córkę, Marię Antonię (matkę księcia elektora), do zrzeczenia się praw do dziedziczenia przed śmiercią.

Na dworze hiszpańskim wybuchł konflikt o sukcesję tronu Karola II pomiędzy dwiema Marianami – Królową Matką i Małżonkiem – zapoczątkowując okres intensywnych napięć politycznych i intryg od 1693 do 1696 roku, który zakończył się śmiercią Królowej Matki. Sprawa bawarska, prowadzona przez Królową Matkę, znalazła licznych zwolenników wśród szlachty niezadowolonej z niemieckiej kliki Mariany z Neuburga. Według plotek krążących na dworze, istniał spisek, który miał na celu uwięzienie Królowej i sprowadzenie księcia Józefa Ferdynanda do Madrytu, aby osadzić go na tronie pod regencją Królowej Matki i jej głównych zwolenników.

Królowa Matka zmarła 16 maja 1696 r. Jej triumf był pośmiertnie podpisanym testamentem, w którym jej syn, Karol II, we wrześniu 1696 r. ustanowił swego prawnuka Józefa Ferdynanda Bawarskiego następcą monarchii. W Radzie Państwa z 13 czerwca 1696 r. ustalono pozycję pośrednią między kandydatami francuskimi i cesarskimi w zakresie sukcesji, w której Józef Ferdynand został przedstawiony jako kandydat najlepiej nadający się do sukcesji. Ostatecznie Karol napisał testament, w którym ogłosił księcia elektora swoim następcą.

We wrześniu tego roku Karol II doznał poważnego nawrotu, więc Rada Państwa postanowiła zmusić króla do podpisania testamentu w czerwcu. Król doznał nawrotu 9 października, więc Rada Państwa zebrała się ponownie. Na tym spotkaniu partia bawarska przeforsowała testament, a kardynał Portocarrero zmusił króla Karola II do podpisania testamentu na korzyść księcia elektora Bawarii: jedynie admirał Kastylii, konstabl i trzech członków Rady poparło arcyksięcia Karola.

W okresie małoletniości Józefa Ferdynanda, regencja ustanowiona testamentem powołała radę zarządzającą, która wspierała Marianę Austriacką w okresie małoletniości Karola II. Na jej czele stanął kardynał Portocarrero, regent-gubernator, który miał mieć bardzo szerokie uprawnienia.

Uparta obrona nominacji przez probawaryjskiego kardynała Portocarrero stała się kluczową polityką ostatnich lat panowania Karola II. Kardynał zapobiegł ulegnięciu wpływom żony przez Karola II i ewentualnemu zwołaniu parlamentu w celu zmiany testamentu.

Na początku 1698 roku Portocarrero przedstawił królowi nowy raport Rady Państwa na rzecz sukcesji bawarskiej. Monarcha chciał skonsultować się z papieżem Innocentym XII, który również rzekomo opowiadał się za Bawarią. W takich okolicznościach król potwierdził swój testament:

Ogłaszam moim prawowitym następcą we wszystkich moich królestwach, państwach i dominiach, księcia elektora Maksymiliana Józefa, jedynego syna arcyksiężniczki Marii Antonii, mojej siostrzenicy i księcia elektora Bawarii, który był także jedynym dzieckiem cesarzowej Małgorzaty, mojej siostry, która poślubiła cesarza, mojego wuja, jako pierwszego w linii sukcesji do wszystkich moich królestw, z woli króla, mojego pana i ojca, zgodnie z prawami tych królestw, jak powiedziano; wykluczenie królowej Francji, mojej siostry, dlatego też wspomniany książę elektor Józef Ferdynand jako jedyny spadkobierca tego prawa, człowiek najbliższy mi w najbardziej bezpośredniej linii, jest moim prawowitym następcą we wszystkich z nich ...

Mariana z Neuburga zareagowała na Testament, doprowadzając do zajęcia Katalonii, a wojska niemieckie zostały wysłane do Toledo i Madrytu. Jej kuzyn, książę Jerzy z Hesji-Darmstadt, przygotowywał się do opuszczenia Barcelony ze swoimi wojskami. Ambasador Francji w Madrycie, książę Henryk d’Harcourt, spotkał się z 6000 żołnierzy, którzy przybyli do Madrytu, gotowi do interwencji.

Maksym Emanuel Bawarski wezwał swego syna do Brukseli z zamiarem, aby Stany Flandrii złożyły przysięgę po śmierci Karola II. Józef Ferdynand przybył do stolicy Flamandii 23 maja 1698 r. Tymczasem Ludwik XIV uzgodnił w Hadze z mocarstwami morskimi podział ziem Korony Hiszpańskiej po śmierci Karola II: Pierwszy Traktat Rozbiorowy został podpisany z Anglią 8 września, a ze Zjednoczonymi Prowincjami 11 października. Przewidywał on, że królestwa półwyspu, z wyjątkiem Gipuzkoa, plus Indie trafią do Józefa Ferdynanda (sekcja 5), arcyksiążę Karol otrzyma Mediolan (artykuł 6), podczas gdy Ludwik, delfin Francji, pozostanie w posiadaniu królestw Neapolu i Sycylii, a także Stato dei Presidi i Markizatu Finale.

Hiszpanie odmówili podziału swojego imperium bez konsultacji z innymi i 14 listopada 1698 roku Karol II opublikował swój testament, w którym uczynił Józefa Ferdynanda dziedzicem niepodległego i niepodzielonego Imperium Hiszpańskiego.

Śmierć i dziedzictwo Józef Ferdynand zmarł na ospę 6 lutego 1699 r. w wieku sześciu lat, co ponownie postawiło pod znakiem zapytania sukcesję hiszpańską. Jego śmierć była dość nagła, objawiała się drgawkami, wymiotami i długotrwałą utratą przytomności. Plotki głosiły, że został otruty przez swojego dziadka Leopolda I, ale niczego nie udowodniono. Został pochowany w Brukseli. Wraz z nim zakończyła się najdalsza możliwa linia pochodzenia od małżeństwa Filipa IV Habsburga i jego drugiej żony, a zarazem siostrzenicy Marianny Habsburg.

Śmierć Józefa Ferdynanda przed śmiercią Karola II, ostatniego króla Hiszpanii z dynastii Habsburgów, przyczyniła się do wybuchu wojny o sukcesję hiszpańską. Gdyby przeżył Karola, mocarstwa europejskie mogłyby zezwolić mu na wstąpienie na tron Hiszpanii na mocy postanowień pierwszego traktatu rozbiorowego.

John Langdon-Davies w swojej biografii Karola II opisuje wpływ, jaki wywarła na niego śmierć księcia:

To było tak, jakby jedyna żelazna obręcz spajająca rozpadającą się ruinę nagle pękła; mistyczna radość ustąpiła miejsca materialnemu niezadowoleniu. Ludność, którą patriotyczna fantazja wprawiła w euforię, niemającą nic wspólnego z ich codziennymi doświadczeniami, postrzegała teraz życie jako powolną śmierć głodową, z chlebem i wszelkimi innymi produktami żywnościowymi deficytowymi i drogimi, polami bez plonów, granicami bez ochrony, egzystencją bez nadziei. Nawet gdy nie było prawie nic do jedzenia, Hiszpanie mogli czuć się syci, jeśli potrafili uwierzyć w swoje marzenie; gdy tylko marzenie rozwiało się, wszystko się rozpadło. Jose Fernando z Bawarii był punktem, wokół którego fantazja mogła tkać kompensujące wzory godności narodowej, po jego śmierci niematerialna tkanina zniknęła.

Genealogia

Przypisy

Kategoria:Wittelsbachowie Wittelsbach, Ferdynand Józef Wittelsbach, Ferdynand Józef Kategoria:Zmarli na ospę prawdziwą