Leon Albert Głowacki (ur. 22 kwietnia 1834 w majątku Żabcze pod Hrubieszowem, zm. 24 marca 1907 w Lublinie) – polski działacz niepodległościowy oraz nauczyciel.
Życiorys mały|Grób Leona Głowackiego na cmentarzu przy Lipowej w Lublinie Syn Antoniego (zm. 1856) i Apolonii z domu Trembińskiej (1811–1850). Był starszym o 13 lat bratem Aleksandra Głowackiego (ps. Bolesław Prus). Rodzice mieszkali w Żabczu, gdzie jego ojciec był prywatnym oficjalistą w majątku. Rodzina żyła skromnie. Gdy Leon miał kilkanaście lat, wyprowadził się do Szczebrzeszyna, gdzie zamieszkał u wuja, ks. Seweryna Trembińskiego, który zapewniał mu edukację. Po śmierci matki opiekę nad rodzeństwem całościowo objęła rodzina Apolonii.
Na początku lat 50. za namową wuja zatrudnił się jako kancelista w lubelskim urzędzie. Wykorzystując nieobecność wuja, porzucił posadę i wbrew woli rodziny, podjął studia filologiczne na Uniwersytecie w Kijowie. W 1860 otrzymał tam stopień kandydata. Tam w 1857 zawiązał Związek Trojnicki, konspiracyjną organizację studentów podobną do Filaretów, w którym działał m.in. z Wołodymyrem Antonowyczem. W 1861 przyjechał do Warszawy jako przedstawiciel młodzieży kijowskiej celem przywrócenia katedry języka polskiego w Kijowie. Pozostał w Warszawie i tam w październiku 1861 wszedł do utworzonego przez Apolla Korzeniowskiego Komitetu Miejskiego. Był jego członkiem do kwietnia 1862, kiedy to Komitet został zreorganizowany przez Jarosława Dąbrowskiego. W Warszawie zaprzyjaźnił się z Romanem Żulińskim, który wyszukiwał mu dorywcze zajęcia nauczycielskie, z których Głowacki się utrzymywał.
W styczniu 1862 został nadetatowym nauczycielem geografii i historii w szkole powiatowej w Siedlcach. Przyjął wówczas także pod swoją opiekę brata Aleksandra. Ze względu na różnice charakterów, stosunki między braćmi były trudne. Leon był nadto jego szkolnym nauczycielem łaciny. Aleksander miał szansę zostać prymusem, jednak wystawiona przez Leona niższa nota zadecydowała, że tytuł ten otrzymał inny uczeń. Decyzją władz mianowano Głowackiego dozorcą uczniów w Konwikcie Szaniawskich, co stanowiło degradację.
W efekcie bracia przenieśli się do Kielc, gdzie w roku szkolnym 1862/1863 Leon nauczał języka polskiego, łaciny i historii Polski w Liceum Ogólnokształcącym. W tym czasie nie prowadził działalności politycznej. Po wybuchu powstania styczniowego Aleksander uciekł z domu i przyłączył się do jego uczestników. Zdaniem Ludwika Włodka to brat Leon mógł wprowadzić go do działalności konspiracyjnej. Przeciwną opinię wyraziła Monika Piątkowska.
W lipcu 1863, w trakcie powstania styczniowego, Leon został wysłany z misją Rządu Narodowego na Litwę celem przekazania poleceń tamtejszemu wydziałowi Rządu Narodowego, który miał wykazywać tendencje separatystyczne. Bezpośrednio po powrocie do Warszawy z nieznanych przyczyn popadł w obłęd. Przypuszcza się, że ich źródłem mogły być szykany ze strony wojsk, żandarmerii i policji rosyjskiej na trasie kolei warszawsko-petersburskiej oraz zapoznanie się ze skutkami terroru wobec ludności polskiej na Litwie podczas rządów gubernatora Michaiła Murawjowa.
Do połowy listopada 1863 przebywał w Warszawie, gdzie zajmowali się nim przyjaciele, głównie Roman Żuliński. Sam Aleksander zlekceważył początkowo stan zdrowia brata. Następnie Leona oddano na leczenie do szpitala w Lublinie pod opiekę jego kolegi, a zarazem psychiatry, Aleksandra Janiszewskiego, który w wyniku obserwacji stwierdził, że Leon Głowacki jest nieuleczalnie chory. Później, do 1895, mieszkał na plebaniach w Józefowie i Piotrawinie u wuja Seweryna Trembińskiego, a po jego śmierci został umieszczony na stałe w szpitalu Jana Bożego w Lublinie. Brat Aleksander opłacał jego opiekę w wysokości 150 rubli rocznie, chociaż niekiedy nieregularnie. Nie utrzymywał z nim kontaktu, ponieważ Leon agresywnie na niego reagował. Nie wykazywał jednak także zainteresowania jego stanem zdrowia i dobrostanem, w korespondencji z opiekującymi się nim osobami ograniczając się jedynie do omawiania kwestii finansowych.
Od dzieciństwa określany był jako nieśmiały, delikatny, cichy, zastraszony, nieporadny, bez inicjatywy, ascetyczny i chorowity.
Bolesław Prus na Leonie Głowackim wzorował postać „pana Leona” z powieści Lalka oraz urzędnika leśnego Linowskiego z powieści Dzieci. Pojawia się także w powiastce Omyłka.
Przypisy
Linki zewnętrzne Poczet nauczycieli na 300.lecie szkoły. Leon Głowacki
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Kijowskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Miejskiego Kategoria:Członkowie stronnictwa czerwonych Kategoria:Członkowie Związku Trojnickiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie Kategoria:Polscy nauczyciele geografii Kategoria:Polscy nauczyciele historii Kategoria:Polscy nauczyciele języka łacińskiego Kategoria:Polscy nauczyciele języka polskiego Kategoria:Powstańcy styczniowi Kategoria:Urodzeni w 1834 Kategoria:Zmarli w 1907