Feliks Franciszek Florian Władysław Józef Bogumił Łubieński herbu Pomian (ur. 22 listopada 1758 w Minodze, zm. 2 października 1848 w Guzowie) – polski działacz polityczny, prawnik, starosta nakielski, rotmistrz wojsk koronnych 1789–1792, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji RządowejMarta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 255., członek czynny Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w 1829Lista imienna członków Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w styczniu 1829 roku, [Warszawa], , s. 4..
Szambelan od 1796 i hrabia pruski od 1798, hrabią potwierdzony w Królestwie Polskim w 1820Kuryer Litewski, nr 130, 29 października 1820 roku, [b.n.s.].
Młodość Ród Łubieńskich wywodził się z Łubnej (obecnie Łubna-Jarosłaj) pod Sieradzem. Był synem Celestyna i Pauli z Szembeków. Ojciec Feliksa zmarł w 1759, a matka, w rok po śmierci męża następnie wyszła za Jana Prospera Potockiego, starostę guzowskiego. Po rychłej jego śmierci w 1761, wyszła 3° voto za magnata, Andrzeja Ogińskiego, starostę trockiego. Feliks miał dwóch młodszych przyrodnich braci, Prota Potockiego i Michała Ogińskiego, czemu później, po śmierci ojczyma, zawdzięczał przejęcie ogromnych dóbr w Guzowie – stosunki z ojczymem będące oziębłe. Do 5. roku życia Feliks wychowywał się w domu babki – Jadwigi Szembekowej w Minodze. Potem pieczę nad nim przejął jego stryjeczny dziad – prymas Władysław Aleksander Łubieński (1703–1767), któremu Feliks zawdzięczał start życiowy. Od 1767 roku kształcił się w Collegium Nobilium jezuitów w WarszawieLudwik Piechnik, Jezuickie Collegium Nobilium w Warszawie (1752-1777), w: Nasza Przeszłość, t. 35, 1971, s. 151., potem studiował prawo w Sienie i Rzymie. Następnie pracował krótko w kancelarii kanclerza wielkiego wileńskiego Michała Czartoryskiego, lecz po ślubie z Teodorą Rogalińską w 1775 roku osiadł w swych dobrach pod Sieradzem – Kalinowej i Szczytnikach.
Mąż stanu Został wybrany jako poseł województwa sieradzkiego na Sejm Czteroletni w 1788 rokuKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. Warszawa 1791, s. 320.. Wybrany członkiem wyłonionej w 1788 roku przez Sejm Czteroletni Deputacji Interesów ZagranicznychVolumina Legum, t. IX, Kraków 1889, s. 62.. Był członkiem stronnictwa patriotycznego i jednym z redaktorów aktu konfederacji Sejmu. Czuwał nad przyjęciem Konstytucji 3 maja w lutym 1792 roku na sejmiku sieradzkim. Zorganizował też zjazd szlachty w Sieradzu, który uchwalił wyrazy sympatii dla Konstytucji. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Imperium Rosyjskie może liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 MajaŁukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792–1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47, Petersburg 1885, s. 273. Bułhakow rozróżnił dwie grupy: 15 senatorów i 36 posłów na których można polegać (kilku było już Petersburgu) oraz 19 senatorów i 20 posłów wyczekujących. Łubieński zaliczony był do tej drugiej, należy też pamiętać, iż ambasador pomieścił zaś w niej [liście stronników] kilka osób wątpliwych. (Władysław Smoleński, Konfederacja targowicka, Kraków 1903, s. 44)..
Wiadomość o przystąpieniu króla do konfederacji targowickiej przyjął „z uszanowaniem”, pisząc jednak do króla, iż „to wszelkie moje przechodzi pojęcie”. Podczas wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku był komisarzem sejmowym przy Tadeuszu Kościuszce. Po klęsce zabiegał o zwolnienie polskich jeńców u władz pruskich. Po II rozbiorze Polski (1793) jego majątki – Kalinowa i Szczytniki znalazły się w zaborze pruskim. W tym samym roku w Szczytnikach przyjął, w otoczeniu ok. 100 miejscowej szlachty, króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II, który wybrał się na objazd zdobyczy terytorialnych po II rozbiorze Polski. Łubieński był członkiem sprzysiężenia, przygotowującego wybuch powstania kościuszkowskiego oraz jego uczestnikiemBartłomiej Szyndler, Powstanie kościuszkowskie 1794, Warszawa 1994, s. 33.. Wkrótce też za wstawiennictwem króla pruskiego – zamienił z Karolem von Hoymem majątki swe Kalinowa i Szczytniki na dobra guzowskie – oraz uzyskał starostwo guzowskie i przeniósł się z Kalinowej do Guzowa, gdzie ostatecznie, na stałe osiadł w 1828Łubieński, Tomasz Wentworth. (1886). Henryk Łubieński i Jego Bracia – Wspomnienia Rodzinne odnoszące się do Historyi Królestwa Polskiego i Banku Polskiego. Kraków: Gebethner. https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/doccontent?id=305507 Notatka: Autor, czyli wnuk Feliksa, opisuje poważne trudności jakie rodzina miała z utrzymaniem tak ogromnej posiadłości na tle upadku ceny pszenicy.Żuchlewska Teresa, Feliks Łubieński. Działalność polityczna i jej związek z nauką i Kulturą. Rocznik Żyrardowski 6, 417–439. 2008. s. 436. Muzeum Historii Polski.. W roku 1798 otrzymał od króla Prus, Fryderyka Wilhelma III, tytuł hrabiowski.
W roku 1806 wszedł z nominacji Napoleona w skład Komisji Rządzącej jako dyrektor sprawiedliwości i wyznań. Przygotował wprowadzenie do Polski Kodeksu Napoleona. Od 5 października 1807 do maja 1813 roku był Ministrem Sprawiedliwości, wykazując na tym stanowisku zarówno duże umiejętności organizacyjne, jak też dążność do rozszerzania kompetencji swego resortu. W roku 1808 założył ze swoich funduszy Szkołę Prawa w Warszawie, powstałą z przekształcenia istniejących od roku 1807 kursów dla urzędników sądowych. W 1811 przekształciła się w Szkołę Prawa i Administracji. Sprzeciwiał się uwłaszczeniu chłopów, był jednym z inicjatorów dekretu grudniowegoZbigniew Stankiewicz, Szlachta wobec zniesienia poddaństwa w Księstwie Warszawskim.
W 1812 roku jako członek Towarzystwa Królewskiego Gospodarczo-Rolniczego przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa PolskiegoDziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 20, s. 185..
Nie był zbyt lubiany przez współczesnych: zarzucano mu serwilizm, samowolę w pełnieniu funkcji urzędowych i bigoterięPamiętniki Kajetana Koźmiana (wybór) . Pozostawił „Pamiętnik”, wydany pośmiertnie w 1876 rokuWładysław Chomętowski, Pamiętnik Feliksa hr. Łubieńskiego ministra sprawiedliwości, Warszawa 1876 (Format djvu)..
Życie prywatne mały|lewo|Feliks Łubieński – litografia Józefa Sonntaga Był dwukrotnie żonaty, po raz drugi z Teklą z Bielińskich h. Junosza, wnuczką książąt Sanguszków, dramatopisarką i tłumaczką, która wniosła mu w posagu pałac w Warszawie (róg Królewskiej i Marszałkowskiej) oraz jurydykę Bielino. Miał z nią trzy córki: Maria, Paulina za Józefem Dzierżykraj-Morawskim i Róża za Ludwikiem Sobańskim, oraz siedmiu synów: Franciszek Ksawery Łubieński, Tomasz Andrzej Łubieński, Henryk Łubieński, Piotr Łubieński, Tadeusz Łubieński, Jan Łubieński. Najmłodszy syn Feliksa, Józef Łubieński, wżenił się w majątek Pudliszki, w których założona przez niego cukrownia stała się zalążkiem funkcjonującej do dziś przetwórni owocowo-warzywnej „Pudliszki”. Zmarł w Guzowie w 1848. Pochowano go na cmentarzu w Wiskitkach w Kaplicy grobowej Łubieńskich.
Odznaczenia W 1778 został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006, s. 185.. W 1791 roku odznaczony Orderem Orła Białego. W 1805 roku odznaczony pruskim Orderem Czerwonego Orła. Oficer francuskiego Orderu Królewskiego Legii Honorowej.
Genealogia
Przypisy
Bibliografia Polski Słownik Biograficzny, Tom XVIII (1973 r.) Encyklopedia Katolicka Tom XI, KUL, Lublin 2006 r. M. Brandys, Koniec świata szwoleżerów, t. I, Warszawa 1972. Wł. Chometowski, Pamiętnik hr. Feliksa Łubieńskiego, Warszawa 1890. K. Pol, Feliks Łubieński, [w:] „Rzeczpospolita” z 28.04.1999. A. Ruszkowski, Feliks Walezjusz Pomian Łubieński (1758–1848), jego przodkowie i dzieci, [w:] Na sieradzkich szlakach, nr 1/57/2000XV, s. 26–28.
Linki zewnętrzne Marek Jerzy Minakowski – Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego – Serwis genealogiczny
Kategoria:Absolwenci i studenci Collegium Nobilium jezuitów w Warszawie Kategoria:Członkowie Deputacji Interesów Zagranicznych Kategoria:Członkowie Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego 1812 Kategoria:Członkowie Towarzystwa Królewskiego Gospodarczo-Rolniczego Kategoria:Członkowie Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie konspiracji poprzedzającej wybuch powstania kościuszkowskiego Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Członkowie Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej Kategoria:Hrabiowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Ludzie związani z Kaliszem Kategoria:Ludzie związani z wymiarem sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego Feliks Łubieński Kategoria:Ministrowie Księstwa Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polscy hrabiowie Królestwa Prus Kategoria:Polscy prawnicy Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo sieradzkie) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1778 Kategoria:Posłowie Sejmu Czteroletniego (1788–1792) Kategoria:Powstańcy kościuszkowscy Kategoria:Rotmistrzowie armii koronnej Kategoria:Starostowie guzowscy Kategoria:Starostowie nakielscy Kategoria:Szambelanowie Królestwa Prus Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 Kategoria:Urodzeni w 1758 Kategoria:Zmarli w 1848