Tadeusz Wolfgang Zieliński, ps. Wujek, Dyzma, Wolfgang, Stanisław Uherski, Ryszard Winiarski (ur. 30 październikaW Roczniku Oficerskim z 1924 i 1928 r. figuruje, jako Tadeusz IV Zieliński z datą urodzenia – 29 października 1898 r. 1898 w majątku Winiary, zm. 11 stycznia 1992 w Podkowie Leśnej) – kapitan piechoty Wojska Polskiego i podpułkownik Narodowych Sił Zbrojnych.

Życiorys Urodził się 30 października 1898 w majątku Winiary k. Warki, powiecie grójeckim, w rodzinie Waleriana h. Świnka, i Czesławy z Bończa Tomaszewskich. Wychowywał się w rodzinie o bogatych tradycjach patriotycznych, kultywowanych od wielu pokoleń. Pierwsze nauki pobierał w rodzinnym domu, następnie w Grodnie u księży prowadzących tajne nauczanie. Maturę uzyskał w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie.

Zgodnie z wolą ojca i rodzinnymi tradycjami wstąpił do wojska, po czym został skierowany do Szkoły Podchorążych w Ostrowi Mazowieckiej. Po jej ukończeniu na wiele lat związał się z wojskiem. Wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Walczył na Łotwie i nad Berezyną. Wojnę zakończył w stopniu porucznika 7 pułku piechoty LegionówW Roczniku Oficerskim z 1924 figuruje, jako porucznik 7 pp Leg. ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1269 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty.. Za męstwo otrzymał Krzyż Walecznych.

W 1927 został wykładowcą w Szkole Oficerskiej we Włodzimierzu, a w rok później przeniesiono go do Korpusu Ochrony Pogranicza. Pełnił służbę w batalionie KOP „Ostróg”. W czerwcu 1934 roku został przeniesiony z KOP do 5 pułku Strzelców Podhalańskich w Przemyślu. Został wyznaczony na stanowisko komendanta przysposobienia wojskowego w Lesku. Był współtwórcą Związku Szlachty Zagrodowej na tamtych terenach. Na stopień kapitana został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 w korpusie oficerów piechoty. W 1938 roku został przeniesiony do 44 pułku piechoty w Równem. W marcu 1939 pełnił służbę na stanowisku dowódcy kompanii gospodarczej i oficera taborowego.

W kampanii wrześniowej 1939 roku był dowódcą 6 kompanii strzeleckiej 44 pp. Po zakończeniu działań wojennych, unikając niewoli, niezwłocznie rozpoczął działalność konspiracyjną, początkowo w ZWZ, a następnie w Narodowej Organizacji Wojskowej. Został Komendantem Obwodu Krasnystaw, a od 1942 w szeregach Narodowych Sił Zbrojnych, pełnił funkcję komendanta Powiatu nr 3 (Chełm). Rozkazem Komendy Okręgu III NSZ-AK z 5 września 1944 został wyznaczony na stanowisko inspektora Inspektoratu „A”, obejmującego powiaty: Chełm, Krasnystaw, i Lubartów. Po wkroczeniu Armii Czerwonej na Lubelszczyznę, w związku z brakiem łączności z Komendą Główną AK doprowadzono do powstania Tymczasowej Rady Politycznej Ziem Wschodnich oraz Komendy Ziem Wschodnich NSZ, obejmującej okręgi: Lublin, Podlasie i Rzeszów. Tadeusz Zieliński został trzecim z kolei komendantem Ziem Wschodnich – już w stopniu podpułkownika. Był to okres tworzenia się nowej organizacji konspiracyjnej pod nazwą Narodowe Zjednoczenie Wojskowe. Od lutego do lipca 1945 pełnił równocześnie funkcję komendanta Okręgu XVI i KZW NSZ. Wydał wówczas rozkaz do przeprowadzenia antyukraińskiej akcji „Za Bugiem”. Komenda Ziem Wschodnich z dniem 6 lipca 1945 została rozwiązana, a zamiast niej powołano Obszar II NZW, na czele którego stanął komendant ppłk Tadeusz Zieliński.

18 marca 1946 został aresztowany przez władze bezpieczeństwa w Warszawie. Osadzony w więzieniu mokotowskim, przeszedł niezwykle ciężkie, trwające ponad półtora roku, śledztwo prowadzone przez osławionego płk. Józefa Różańskiego. Miało ono na celu ujawnienie rzekomej zbrodniczej działalności – jego oraz innych osób z komend terenowych i Komendy Głównej NZW, którzy w liczbie kilkudziesięciu zostali aresztowani przez UB na wiosnę 1946 – sporządzony akt oskarżenia obejmował grupę dziewięciu osób.

Proces rozpoczął się 6 października 1947 przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie. Salą sądową była zamieniona na ten cel kaplica więzienna, pozbawiona symboli religijnych. Proces miał odbywać się – według zapowiedzi Różańskiego – w obecności dziennikarzy, którzy mieli go odpowiednio „opluć”, ale odbył się przy drzwiach zamkniętych; dopuszczono tylko po jednej osobie z rodziny. Pod koniec procesu wszyscy mężczyźni, spodziewając się kary śmierci, przyjęli w tajemnicy Komunię Świętą. Przyniosła ją do sądu obrońca, adwokat Antonina Grabowska i przekazała oskarżonym.

Wyrok sądu, który z uzasadnieniem liczył 34 strony, został ogłoszony w dniu 3 listopada 1947. Tadeusz Zieliński został skazany na dwukrotną karę śmierci, którą po zastosowaniu amnestii zamieniono na 15 lat więzienia. Decyzją z 10 grudnia 1947 Najwyższy Sąd Wojskowy utrzymał w mocy wyroki skazanych na karę śmierci, z wyjątkiem wyroku na ppłk. T. Zielińskim, a Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski.

Ppłk Tadeusz Zieliński odbywał karę więzienia w Warszawie, we Wronkach, Rawiczu i Krakowie. Ze względu na stan zdrowia został w dniu 28 października 1956 zwolniony na miesięczny urlop zdrowotny, a następnie, na mocy amnestii, warunkowo zwolniony. Zamieszkał w Podkowie Leśnej k. Warszawy, gdzie zmarł w dniu 11 stycznia 1992. W jego ostatniej drodze uczestniczyła rodzina, duchowieństwo, podkomendni z całego kraju oraz liczne poczty sztandarowe.

28 stycznia 1992, już po śmierci, Sąd Wojewódzki w Warszawie unieważnił wyrok skazujący Tadeusza Zielińskiego i pozostałe osoby, wydany przez WSR w Warszawie z 3 listopada 1947. Jak orzeczono, przypisane im czyny były związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Tadeusz Zieliński w 1925 roku ożenił się z Janiną z Gryzińskich, z którą miał córkę Czesławę i syna Adama.

Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa)Dz. Pers. MSWojsk. Nr 12 z 6 sierpnia 1929 r., s. 244. 12 czerwca 1935 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”.

Przypisy

Bibliografia

Z. Leszczyńska, Ginęli za to co najgłębiej człowiek ukochać może. Członkowie organizacji niepodległościowych na Lubelszczyźnie skazani na karę śmierci przez sądy wojskowe [1944–1955]. Część II, Test: Lublin 2003.

Kategoria:Członkowie Komend Obszarów NZW Kategoria:Członkowie Komend Powiatowych NSZ Kategoria:Członkowie Związku Szlachty Zagrodowej Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Chełmem Kategoria:Ludzie związani z Leskiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (wojna polsko-bolszewicka) Kategoria:Oficerowie 7 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 44 Pułku Strzelców Legii Amerykańskiej Kategoria:Oficerowie batalionu KOP „Ostróg” Kategoria:Oficerowie piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Polsce w ramach represji stalinowskich Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Więźniowie więzienia mokotowskiego (Polska Ludowa) Kategoria:Więźniowie więzienia w Rawiczu (Polska Ludowa) Kategoria:Więźniowie więzienia we Wronkach (Polska Ludowa) Tadeusz Kategoria:Zmarli w 1992