Samuel Shepard Rogers III (ur. 5 listopada 1943 w Fort Sheridan, zm. 27 lipca 2017 w Midway) – amerykański dramaturg, scenarzysta, eseista i aktor teatralny i filmowy. Laureat Nagrody Pulitzera za sztukę Buried Child (1979). Najbardziej znane filmy, do których napisał scenariusz, to: Zabriskie Point (reż. Michelangelo Antonioni 1970) i Paryż, Teksas (reż. Wim Wenders 1984). Jako aktor najbardziej znany z ról w filmach Niebiańskie dni i Raport Pelikana. Był autorem 44 sztuk teatralnych.

Życiorys Wczesne lata Urodził się w Fort Sheridan w stanie Illinois jako syn oficera wojskowego i farmera Samuela Sheparda Rogersa VI (1917–1984) i Jane Elaine (z domu Schook) Rogers, nauczycielki pochodzącej z Chicago. Miał pochodzenie angielskie, szkockie i irlandzkie. Jego ojciec służył w United States Army Air Forces jako pilot bombowca podczas II wojny światowej. Miał dwie siostry: Sandy i Roxanne.

Jako nastolatek pracował na ranczo, a po ukończeniu szkoły średniej Duarte High School w Duarte w Kalifornii w 1961 roku, studiował rolnictwo w Mount San Antonio College, gdzie zafascynowała go twórczość Samuela Becketta, jazz i ekspresjonizm abstrakcyjny.

Kariera W 1961 przyłączył się do objazdowej grupy aktorskiej Bishop’s Company Repertory Players. Używał wówczas pseudonimu Steve Rogers. Pracował także jako dramaturg w Magic Theatre w San Francisco. W 1962, w wieku dziewiętnastu lat przeniósł się do Nowego Jorku. Porzucił studia, w 1963 roku dorabiał jako boy hotelowy w barze w Greenwich Village. Pracował jako kelner w klubie jazzowym w Village Gate, cały czas rozwijając swe teatralne zainteresowania. W 1964 przez Theatre Genesis Off-off-Broadway w Kościele św. Marka w Bowery pokazana została jego pierwsza jednoaktowa, autobiograficzna sztuka Cowboys, o której bardzo przychylnie pisał The Village Voice. Shepard współpracował wówczas z wieloma eksperymentalnymi grupami teatralnymi jak: La Mama, Cafe Cino, Open Theatre czy American Place Theatre. Grał na perkusji w Holy Modal Rounders. Zdobył trzy Obie Award w 1966 – Chicago, Icarus's Mother i Red Cross, a także odebrał Obie Award w 1967 roku za La Turista. Pod koniec lat sześćdziesiątych dostał grant Fundacji Rockefellera i Guggenheima.

Jego scenariusz został wykorzystany w filmach: Ja i mój brat (Me and My Brother, 1968) Roberta Franka z tekstami Allena Ginsberga i Petera Orlovsky’ego oraz Zabriskie Point (1970) Michelangela Antonioniego. Szkice Sheparda przyczyniły się też do sukcesu kontrowersyjnej rewii Kennetha Tynana Oh! Calcutta! (1969) na Broadwayu.

W 1975 podczas tournée Rolling Thunder Revue jako scenarzysta filmu, który dokumentował podróż i koncerty, towarzyszył również Bobowi Dylanowi, grał również na perkusji i występował też z T-Bone Burnettem.

W 1979 roku otrzymał Nagrodę Pulitzera za sztukę Buried Child (1979) z Mary McDonnell, a w 1986 został wyróżniony nagrodą Drama Desk za A Lie of the Mind z udziałem Harveya Keitela i Amandy Plummer.

Wim Wenders wykorzystał jego scenariusz do dwóch filmów – Paryż, Teksas (Paris, Texas, 1984) z udziałem Harry'ego Deana Stantona i Nie wracaj w te strony (Don't Come Knocking, 2005) z Samem Shepardem i Jessicą Lange, a Robert Altman do swojego dramatu Chora miłość (Fool for Love, 1985) z Samem Shepardem i Kim Basinger.

Sam Shepard zadebiutował jako aktor w Brand X (1970) z Sally Kirkland i Abbie Hoffman. Zwrócił na siebie uwagę w roli tajemniczego farmera zauroczonego Brooke Adams w dramacie Terrence'a Malicka Niebiańskie dni (Days of Heaven, 1978) u boku Richarda Gere’a. Zebrał dobre recenzje jako Cal Carpenter w filmie fantasy Daniela Petriego Zmartwychwstanie (1980) z Ellen Burstyn. Za kreację astronauty Chucka Yeagera w filmie przygodowym Philipa Kaufmana Pierwszy krok w kosmos (The Right Stuff, 1983) wg książki Toma Wolfe’a był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jako Dashiell Hammett w dramacie telewizyjnym Kathy Bates Dash i Lilly (Dash and Lilly, 1999) zdobył nominację do Złotego Globu i Emmy. Wystąpił też w dramacie wojennym Ridleya Scotta Helikopter w ogniu (Black Hawk Down, 2001) jako generał William F. Garrison u boku Ewana McGregora oraz melodramacie Nicka Cassavetesa Pamiętnik (The Notebook, 2004) w roli Franka Calhouna, oddanego ojca Ryana Goslinga. Za rolę Toma Blankenshipa w dramacie Uciekinier (Mud, 2012) z Matthew McConaugheyem otrzymał Independent Spirit Robert Altman Award.

Życie prywatne Cierpiał na aerofobię. W okresie wojny wietnamskiej był uzależniony od heroiny.

9 listopada 1969 ożenił się z O-Lan Jones, z którą miał syna Jesse'ego Mojo (ur. 1970). Jednak w roku 1984 doszło do rozwodu. W latach 1970–1971 był związany z wokalistką Patti Smith. Na planie filmu biograficznego Frances (1982), gdzie grał reportera Harry'ego Yorka, poznał aktorkę Jessicę Lange, z którą był związany w latach 1982–2009 i miał dwoje dzieci: córkę Hannah Jane (ur. 1985) i syna Samuela Walkera (ur. 14 czerwca 1987).

Zmarł 27 lipca 2017 we własnym domu w Kentucky na skutek komplikacji wywołanych przez stwardnienie zanikowe boczne. Miał 73 lata.

Sztuki jego autorstwa 1964: Cowboys 1964: The Rock Garden 1965: Chicago 1965: Icarus's Mother 1965: 4-H Club 1966: Red Cross 1967: La Turista 1967: Cowboys #2 1967: Forensic & the Navigators 1969: The Unseen Hand 1969: Oh! Calcutta! 1970: The Holy Ghostly 1970: Operation Sidewinder 1971: Mad Dog Blues 1971: Back Bog Beast Bait 1971: Cowboy Mouth 1972: The Tooth of Crime 1975: Action 1978: Curse of the Starving Class 1978: Tongues 1977: Buried Child 1980: True West 1981: Savage/Love 1983: Fool for Love 1985: A Lie of the Mind 1993: Simpatico 1995: Buried Child Revised 1998: Eyes for Consuela 2000: The Late Henry Moss 2004: The God of Hell

Wybrana filmografia Niebiańskie dni (1978) Zmartwychwstanie (1980) Frances (1982) Paryż, Teksas (1984) Zbrodnie serca (Crimes of the Heart 1986) Baby Boom (Baby Boom 1987) Stalowe magnolie (Steel Magnolias 1989) Raport Pelikana (The Pelican Brief 1993) Przedsionek piekła (Purgatory 1999) Hamlet (Hamlet 2000) Helikopter w ogniu (Black Hawk Down 2001) Kod dostępu (Swordfish 2001) Obietnica (The Pledge, 2001) Ukryta tożsamość (Blind Horizon, 2003) Pamiętnik (The Notebook, 2004) Niewidzialny (Stealth, 2005) SexiPistols (Bandidas, 2006) Powracający koszmar (2006) Zabójstwo Jesse’ego Jamesa przez tchórzliwego Roberta Forda (2007) Skazaniec (2008) Przypadkowy mąż (2008) Bracia (2009) Inhale (2010) Blackthorn (2011) Uciekinier (Mud, 2012) Chłód w lipcu (Cold in July, 2014)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy teatralni Kategoria:Amerykańscy dramaturdzy Kategoria:Amerykańscy pisarze Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Pisarze postmoderniści Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Zmarli w 2017