mały|Mruganie może mieć wiele znaczeń np. mruganie wpatrując się w Słońce, żeby ochronić oczy Gęsty opis – obszerny opis, wyjaśniający zachowanie jednostki lub grupy w kontekście kulturowym. Pojęcie używane w antropologii i socjologii, dotyczące przede wszystkim badań z zakresu paradygmatu interpretatywnego (antropologii symbolicznej)Barnard, A. (2000), Antropologia. Zarys teorii i historii. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 219. . Znajduje zastosowanie w nowym historycyzmie.
Termin zapoczątkowany przez filozofa Gilberta Ryle’a. Według niego nawet jeśli ktoś do nas mruga, bez znajomości kontekstu nie jesteśmy w stanie zrozumieć, co to znaczy. Może to być sygnał, że ktoś jest nami zainteresowany, próba przekazania sekretnej informacji, sygnał, że zrozumieliśmy, co ktoś mówi, że nie należy brać go poważnie, itd. Zmieniając kontekst, zmienia się również znaczenie mrugnięciaRyle, G. (2009), Collected essays 1929–1968: Collected Papers. New York: Taylor & Francis Ltd, s. 494 - 495. . Pojęcie zostało następnie zapożyczone przez antropologa kulturowego Clifforda Geertza w książce Interpretacja kultur (The Interpretation of Cultures) z 1973 roku. Kładzie on nacisk na zrozumienie kultury lokalnej w globalnym kontekście, podkreślanie drobnych szczegółów oraz aspektów kultury, a kulturę widzi jako symboliczny system. Geertz twierdzi, że antropologia polega na przekopywaniu się przez warstwy utrwalone w kulturze oraz przekazywaniu ich warstwami opisuGeertz, C. (2005), Interpretacja kultur. Wybrane eseje, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 25 - 28. . Zdaniem Geertza większość ludzkich zachowań, by je odczytać, wymaga dogłębnego zrozumienia kontekstu, a zatem nie daje się analizować czysto funkcjonalnie.
Gilbert Ryle Filozof angielski Gilbert Ryle po raz pierwszy stworzył pojęcie opisu gęstego w wykładzie z 1968 roku The thinking of thoughts. What is ‘le pensuer’ doing. Przywołuje w nim przykład mrugania do drugiej osoby jako mimowolnego drgania oka albo celowego sygnału zrozumiałego dla obu uczestników interakcji; sygnał ten może nie mieć znaczenia dla drugiej osoby, jeśli nie zna ona tego samego kodu. Może być również niepoprawnie wykonany, uniemożliwiając przekazanie informacji, jak i zostać sparodiowany. Sygnał może również pozostać niezauważony, czy niepoprawnie zinterpretowany. Jest też prawdopodobieństwo, że świadek mimowolnego mrugnięcia, stwierdzi, że osoba mrugająca próbowała przekazać mu sygnałRyle, G. (2009), Collected essays 1929–1968: Collected Papers. New York: Taylor & Francis Ltd, s. 494 - 498. . Gilbert Ryle podaje więcej przykładów, żeby czytelnik mógł zrozumieć jego myśl, jak np. pochylenie ramion na znak posłuszeństwa albo dla zabawy, wypowiedzenie zdania podczas podawania daty w odpowiednim języku, udawanie irytacji poprzez używanie słów o odpowiednim negatywnym przekazie – przekleństw i wykonanie danego ruchu w ramach demonstracji jak go wykonaćRyle, G. (2009), Collected essays 1929–1968: Collected Papers. New York: Taylor & Francis Ltd, s. 498 - 500. .
Gilbert Ryle podaje wyraźne warunki poprawnego przekazania sygnału: posiadanie odpowiednich umiejętności oraz poznanie kodu, według którego chce się przekazać sygnałRyle, G. (2009), Collected essays 1929–1968: Collected Papers. New York: Taylor & Francis Ltd, s. 497. . Filozof dzieli opis na rzadki oraz gęsty. Opis rzadki przekazuje podstawową informację, możliwą do zauważenia bez głębszych przemyśleń. Nie bierze pod uwagę interpretacji własnych badacza. Opis gęsty z kolei stara się zaobserwować informacje w kontekście sytuacji, w której została przekazana, wedle intencji przekazującego informacje oraz kultury, w której został wychowanyRyle, G. (2009), Collected essays 1929–1968: Collected Papers. New York: Taylor & Francis Ltd, s. 503 - 504. .
Clifford Geertz Antropolog kultury Clifford Geertz w Interpretacji kultur. Wybrane eseje twierdzi, że tym, co definiuje etnografię, jest intelektualny wysiłek, zwany gęstym opisem. Uważa, że etnografia sprowadza się do opisu gęstego. Jest on dla niego wyjaśnieniem wyjaśnienia, rozumieniem rozumienia. Gromadzenie danych nie jest jedynym zadaniem etnografa – musi on jeszcze zrozumieć złożone i niejasne dla niego struktury. W swojej teorii odwołuje się do The thinking of thoughts Gilberta Ryle’aGeertz, C. (2005), Interpretacja kultur. Wybrane eseje, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, str. 20 - 22.. Dołączenie teorii opisu gęstego do powstałych w latach 60. XX w. esejów w Interpretacji kultur. Wybrane eseje nadało im nowe znaczenie. Sprawiło to, że powstała nowa orientacja badawcza antropologii symbolicznej Clifforda Geertza, inaczej zwaną interpretatywizmemBarnard, A. (2000), Antropologia. Zarys teorii i historii. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 219 - 220..
Uważa on, że celem antropologii jest powiększenie uniwersum ludzkiego dyskursu. Kulturę postrzega jako sieci znaczeń, w których zawieszony jest człowiek. Jako przykład tego opisuje sytuacje z własnego dziennika terenowego, Cohena, jak nazywali Geertza Balijczycy, którego napadnięto podczas badań terenowych. Ten domagał się od komendanta ar – odszkodowania. Komendant, nie mogąc się na to zgodzić, wydał jedynie nieoficjalną prawnie zgodę ustną. Okazało się, że zgoda ustna nie wystarczyła, a owce, które Cohen wziął w ramach ar zostały mu odebrane, a on wylądował w areszcie za szpiegostwo. Żeby zrozumieć przedstawioną sytuację, potrzeba kontekstu struktury żydowskiej, berberyjskiej i francuskiej. Różnice językowe, tzn. nieposiadanie wspólnego kodu, utrudniły wspólne zrozumienieGeertz, C. (2005), Interpretacja kultur. Wybrane eseje, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 22 - 23. . Geertz twierdzi, że w badaniach antropologicznych nie chodzi o stanie się tubylcem, co jest niemożliwe, lecz o kontakt z badanymi społecznościami. Według Clifforda Geertza kultura nie jest bytem fizycznym, istnieje dzięki działaniom, ma wymiar publiczny. Porównuje ją do samodzielnej ponadorganicznej rzeczywistości z własnymi siłami i celami. Jest też surowym wzorcem zachowań, które można zaobserwować w społeczności. Kultura w antropologii jest kontekstem, jak i narzędziem, dzięki któremu można opisać działaniaGeertz, C. (2005), Interpretacja kultur. Wybrane eseje, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 19 - 28. . Znak z kolei rozumie jako manifestacje wydarzeń, wypowiedzi oraz działań. Dlatego by zrozumieć znaczenie znaku, antropolog powinien najpierw zrozumieć jak badana jednostka interpretuje swój własny świat, z którego ów znak się wywodzi, siebie oraz dotychczasowe życieLubowicka, G. (2017). Rozumieć codziennośc: z punktu widzenia antropologii interpretatywnej Clifforda Geertza. Codzienność jako wyzwanie edukacyjne. T. 1, s. 37..
Paradygmat interpretatywny Clifford Geertz był jednym z najbardziej wpływowych antropologów na polu interpretacjonizmu. Antropologia interpretatywna, zapoczątkowana przez niego, reprezentowała krytyczną odpowiedź na dominujące w latach 60. i 70. XX wieku podejścia pozytywistyczne i strukturalistyczne w etnografii. Zamiast skupiać się na obiektywnych prawdach, Geertz skupił się na symbolach oraz praktykach kulturowych z perspektyw ich uczestnikówLubowicka, G. (2017). Rozumieć codziennośc: z punktu widzenia antropologii interpretatywnej Clifforda Geertza. Codzienność jako wyzwanie edukacyjne. T. 1, s. 32.. Sam o antropologii interpretatywnej mówiłPanourgiá, N. (2002). Interview with Clifford Geertz. Anthropological Theory 2(4), s. 422. :
Gęsty opis oznaczał dla Clifforda Geertza, poszukiwanie znaczenia, nie zaś wyjaśnienia. Pracując w Institute for Advanced Study na renomowanym stanowisku opracował metodologię interpretatywną, jak i relatywistyczne podejście do kultury, którą rozumiał jako sieć znaczeń. Późniejsze badania na Bali rozwinęły podejście Geertza do kultury. Stworzył teorię twierdzącą, że jest ona konstrukcją umysłu ludzkiego, uosobioną w formie symboli i lokalnej wiedzyBarth, F., Gingrich, A., Parkin, R., Silverman, S. (2007). Antropologia: jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska i amerykańska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 354.. Poprzez książkę Interpretacja kultur... pokazuje koncepcje antropologii interpretacyjnej. Opis gęsty ma na celu przekopanie się przez warstwy kulturowe, a następnie opisanie ichBarnard, A. (2000), Antropologia. Zarys teorii i historii. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 219 - 221.. Geertz rzuca również wyzwanie antropologiiBarnard, A. (2000), Antropologia. Zarys teorii i historii. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 220.:
Clifford Geertz twierdzi, że antropologiczne pisma są interpretacją pierwszego, drugiego oraz trzeciego stopnia. Pierwszym stopniem interpretacji zajmują się tubylcy; drugim i trzecim antropolog. Geertz zastosował podejście interepretatywne, analizując prace badaczy takich jak Edward Evans-Pritchard, Bronisław Malinowski, Claude Lévi-Strauss i Ruth Benedict w książce Dzieło i życieBarnard, A. (2000), Antropologia. Zarys teorii i historii. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 220..
Krytyka mały|Walki kogutów nie były zjawiskiem ograniczonym do Bali, oto przykład ze wschodnich Indii Cliffordowi Geertzowi zarzuca się dwuznaczność definicji opisu gęstego oraz nie podawanie źródeł swoich interpretacji. Jonathan Spencer kwestionuje stwierdzenie Geertza, że antropologia jest inną odmianą literaturyBarnard, A. (2000), Antropologia. Zarys teorii i historii. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 219.. Facundo Guadagno Balmaceda krytycznie podchodzi do opisu gęstego, twierdząc, że Clifford Geertz uogólnia pisząc, że człowiek może zrozumieć kod albo go nie zrozumieć. Nie podaje sposobów jego poznania oraz zrozumienia. Podkreśla też, że nie precyzuje kogo bada: indywidualne jednostki czy grupę. Balmaceda twierdzi, że opieranie swoich wniosków na intuicji, bez potwierdzenia informacji jest błędnym podejściem. Jako przykład swojej krytyki podaje przypadek walk kogutów na Bali. Według Clifforda Geertza walki kogutów mają odzwierciedlać hierarchię społeczną na Bali. Oprócz funkcji widowiskowej, stanowią funkcję walki o pozycje społeczną, status oraz prestiż. Balmaceda uważa, że metaspołeczna korelacja pomiędzy kogutami a ludźmi jest nielogiczna. Twierdzi, że to samo można powiedzieć o jakimkolwiek innym sporcie. Balmaceda zwraca uwagę na ahistoryczny charakter prac Geertza, pominięcie przyczyn materialnych w analizie, a także brak precyzyjnej definicji religii. W rezultacie podkreśla, że podejście Clifforda Geertza, choć inspirujące, wydaje się bardziej opierać na intuicji niż na naukowym podejściuBalmaceda, F.G. (2023). The thick description of Clifford Geertz: An anti-scientific Approach to Anthropology. Acta Scientiarum. Human and Social Sciences, 44(2), s. 1–8..
Krytycznie do interpretacji kulturowych Geertza podchodzili badacze o materialistycznych skłonnościach za to, że według nich antropolog ignorował rzeczywistość ekonomiczną i polityczną. Zauważano, że antropolog w swoich analizach wykluczał realne wydarzeniaBarth, F., Gingrich, A., Parkin, R., Silverman, S. (2007). Antropologia: jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska i amerykańska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 321.: