Jean-Michel Basquiat

Jean-Michel Basquiat (ur. 22 grudnia 1960 w Brooklynie, w Nowym Jorku, zm. 12 sierpnia 1988 tamże) – amerykański artysta współczesny pochodzenia haitańsko-portorykańskiego. Początkowo uprawiał graffiti, później zajął się malarstwem, był przedstawicielem nowego ekspresjonizmu. Jego obrazy cechowały się połączeniem prymitywnej sztuki afrykańskiej, współczesnej „sztuki ulicy”, napisów, elementów komiksu oraz archetypów kultury.

Życiorys i twórczość Jego matka Matilde była Portorykanką, a ojciec Gerard – Haitańczykiem. Basquiat już w dzieciństwie przejawiał zainteresowanie sztuką i malarstwem. W wieku siedmiu lat trafił do szpitala z powodu wypadku samochodowego, wówczas matka podarowała mu podręcznik do anatomii Henry’ego Graya (tzw. Gray’s Anatomy). Basquiatowi spodobały się ilustracje w tej książce i czerpał z nich później inspirację do swoich prac. Założył także zespół muzyczny o nazwie „Gray”, którego członkiem był również przyszły filmowiec Vincent GalloBoch, Richard (2017). The Mudd Club. s. 360. ISBN 978-1-62731-051-2.. W wieku jedenastu lat Basquiat biegle władał językiem francuskim, hiszpańskim i angielskim. Jego rodzice się rozstali, ale rozwodu nigdy nie sfinalizowali. Po tym wydarzeniu matka Basquiata popadła w depresję. W czasie jej pobytu w szpitalu psychiatrycznym, wychowywał go wymagający ojciec. Był księgowym niestroniącym od przemocy. W wieku 15 lat Basquiat uciekł z domu i spał na ławkach w parku, po tym jak ojciec przyłapał go na paleniu marihuany w swoim pokojuhttps://www.nytimes.com/1998/08/09/books/hyped-to-death.html. Po tygodniu został aresztowany i wrócił pod opiekę ojca.

W wieku 17 lat, razem z przyjacielem Alem Diazem, rozpoczął malowanie graffiti na murach Manhattanu, dodając nieznany wówczas podpis „SAMO” (Same Old Shit). Grafikami były treściwe teksty, takie jak: „Burżuj czuje się bezpieczny; SAMO” („Plush safe he think; SAMO”). W grudniu 1978 The Village Voice opublikowało artykuł o ich twórczości. Projekt SAMO zakończył się stwierdzeniem „SAMO IS DEAD” napisanym na murach budynków SoHo.

W 1978 Basquiat opuścił dom oraz porzucił szkołę średnią Edward R. Murrow High School na rok przed jej ukończeniem. Przeniósł się do miasta i żył z przyjaciółmi, utrzymując się z ulicznej sprzedaży koszulek i pocztówek. W okresach bezdomności, zdarzało mu się spać w tekturowych pudłach w parku. Zaczął także malować obrazy. Jego dietą była butelka taniego czerwonego wina i paczka Cheetosów.

W 1981 poeta, krytyk sztuki i kulturalny prowokator Rene Ricard opublikował artykuł The Radiant Child w czasopiśmie „Artforum”. Była to trampolina Basquiata do szybkiej kariery na międzynarodowej arenie sztuki.

W 1982 pokazywał już swoje prace regularnie w galeriach Nowego Jorku. Zaczął spotykać się z ambitną i początkującą wówczas piosenkarką Madonną. W tym samym roku poznał też znanego przedstawiciela sztuki pop-art Andy’ego Warhola. Zaczął z nim współpracować, co zaowocowało bliską przyjaźnią obu artystów. Wspólnie stworzyli ponad 100 obrazów. W 1982 roku jego prace pokazano na documenta 7 w Kassel, a w 1983 roku, w wieku 22 lat, znalazł się wśród najmłodszych artystów wystawy Biennale Whitney. mały|Jean-Michel Basquiat (1984) W połowie lat 80. Basquiat zarabiał 1,4 miliona dolarów rocznie. Już w 1984 wielu znajomych niepokoiło się o niego z powodu jego uzależnienia od narkotyków (w szczególności od heroiny). Używanie kokainy przez Basquiata stało się tak nadmierne, że pękła mu przegroda nosowa. W 1985 Basquiat pojawił się na okładce „The New York Times”. Jego popularność rosła, a prace zaczęto pokazywać na osobnych wystawach (także w Europie).

Zmarł w 1988 z powodu przedawkowania heroiny, parę dni przed drugą wycieczką do Wybrzeża Kości Słoniowej, którą zaplanował z iworyjskim artystą Ouattarą Wattsem. Został pochowany na Greenwood Cemetery w Brooklynie. thumb|Grób Jeana-Michela Basquiata Z powodu zgonu w wieku zaledwie 27 lat jest zaliczany do tzw. klubu 27.

Życie prywatne Jean-Michel Basquiat był osobą biseksualną, chociaż nigdy publicznie nie zadeklarował swojej orientacji seksualnej. Prawdopodobnie najbardziej znanym związkiem artysty był związek z piosenkarką Madonną, z którą rozstał się po kilku miesiącach. Po rozstaniu z Madonną Basquiat postanowił odebrać wszystkie obrazy, które jej podarował, i pomalować je na czarno, ponieważ miał obsesję na punkcie tego, że Madonna mogłaby je sprzedać. Handlarz dziełami sztuki Larry Gagosian stwierdził, że Basquiat w rozmowie z nim przewidział, że Madonna będzie sławnaBrant, Peter M. (November 27, 2012). "Larry Gagosian". Interview..

Rynek sztuki Po śmierci Basquiata jego prace osiągają na aukcjach rekordowe ceny. W maju 2017 roku obraz Untitled (1982), przedstawiający czaszkę, sprzedano w domu aukcyjnym Sotheby’s w Nowym Jorku za 110,5 miliona dolarów – była to wówczas rekordowa cena uzyskana na aukcji za dzieło amerykańskiego artysty. Nabywcą był japoński przedsiębiorca i kolekcjoner Yūsaku Maezawa, który rok wcześniej ustanowił poprzedni rekord, płacąc za inną pracę Basquiata 57,3 miliona dolarów. Sam obraz Untitled kupiono na aukcji w 1984 roku za 19 tysięcy dolarów.

W filmie Postać Basquiata (zagrana przez Jeffreya Wrighta) została przedstawiona w filmie Basquiat – Taniec ze śmiercią. Jean-Michel Basquiat, jako aktor, wystąpił w filmie Downtown 81, a także w teledysku zespołu Blondie do piosenki „Rapture”. Był również częstym gościem programu „Glenn O’Brien’s TV Party”. Upamiętnienie thumb|Plac Basquiata w Paryżu Obraz Basquiata pt. Bird On Money został wykorzystany w 2020 r. jako okładka albumu "The New Abnormal" amerykańskiego zespołu The Strokes.

Obraz Basquiata Mona Lisa został umieszczony w podręczniku do języka polskiego dla szkoły średniejhttps://flipbook.nowaera.pl/dokumenty/Flipbook/Ponad-slowami%5BZPiR2%5D%5Bkl_1%5D%5BPP%5D%5Bpr_2019%5D/index.html#p=49.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańscy artyści współcześni Kategoria:Amerykańscy malarze Kategoria:Malarze związani z Nowym Jorkiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Brooklynie Kategoria:Urodzeni w 1960 Kategoria:Zmarli w 1988 Kategoria:Zmarli z powodu narkotyków