thumb|Deneuve (1952) thumb|Deneuve i Nino Castelnuovo podczas włoskiej premiery filmu Parasolki z Cherbourga (1965) thumb|David Bailey i Deneuve (1967) thumb|Deneuve (1969) thumb|Deneuve i Jack Lemmon w filmie Kwietniowe szaleństwa (1969) thumb|Deneuve na planie filmu Liza (1972) thumb|Deneuve (1983) Catherine Deneuve, właśc. Catherine Fabienne Dorléac (ur. 22 października 1943 w Paryżu) – francuska aktorka filmowa, określana bywa mianem pierwszej damy francuskiego kina.
Zadebiutowała jako aktorka epizodyczną rolą w filmie André Hunebelle’a Les collégiennes (1956). Od tamtej pory zagrała w ponad 100 filmach, przy czym do najważniejszych w jej karierze należą: Parasolki z Cherbourga (1964), Tristana (1970), Księżniczka w oślej skórze (1970), Cudze pieniądze (1978), Ostatnie metro (1980), Fort Saganne (1984), Miejsce zbrodni (1986), Miejmy nadzieję, że to będzie córka (1986), Dziwne miejsce na spotkanie (1988), Indochiny (1992), Moja ulubiona pora roku (1993), (1998), Tańcząc w ciemnościach (2000) i 8 kobiet (2002). Wielokrotnie współpracowała z reżyserami, takimi jak m.in. Jacques Demy, Philippe de Broca, Luis Buñuel, Jean-Paul Rappeneau, Claude Berri i André Téchiné. Na ekranie kilkukrotnie partnerowali jej m.in. Marcello Mastroianni i Gérard Depardieu.
W latach 1985–1999 jej rysy twarzy prezentowała Marianne, nieoficjalny symbol Republiki Francuskiej.
Życiorys Rodzina i edukacja Urodziła się 22 października 1943 o godz. 13:35 w klinice przy cité des Fleurs 22 w 17. dzielnicy Paryża. Jest trzecią z czterech córek aktorów, Maurice’a Dorléaca (zm. 4 grudnia 1979) i Renée Deneuve. Matka zrezygnowała z kariery scenicznej i zajmowała się domem, ojciec pracował jako aktor przy dubbingu zagranicznych filmów, a później jako przedstawiciel wytwórni Paramount. Dorastała z dwiema starszymi siostrami: Danielle (ur. 1936) i Françoise (ur. 1942, zm. 1967), i młodszą siostrą, Sylvie (ur. 1946).
Uczęszczała do szkoły wyznaniowej Lamazou i liceum La Fontaine. Była introwertycznym dzieckiem. Przerwała naukę na półtora roku przed uzyskaniem świadectwa maturalnego.
Kariera zawodowa Pierwszą pracę podjęła w studiu dubbingowym Paramount. Zachęcona przez ojca, rozpoczęła karierę filmową. Zadebiutowała na wielkim ekranie jako nastolatka występem w filmie André Hunebelle’a (1956). Następnie zagrała w filmie Jacques’a Willa Les petits chats, który z powodu cenzury nie trafił do dystrybucji. Przy okazji kręcenia tego filmu zaczęła występować pod nazwiskiem matki. Następnie zagrała siostrę Dominique (Françoise Dorléac w filmie Les portes claquent (1960), Catherine w filmie (1960). Wystąpiła jako Sophie, jedna z tytułowych bohaterek, w filmie Marka Allégreta Parisiennes (1961), a niedługo przed rozpoczęciem zdjęć do tej produkcji przefarbowała włosy na blond. Następnie zagrała w dwóch krytycznie przyjętych filmach: Manuelle w komedii Grishy M. Dabata A szatan prowadził bal (Et satan conduit le bal, 1962) i Justine Morand w dramacie wojennym swojego ówczesnego partnera życiowego Rogera Vadima Występek i cnota (Le vice et la vertu, 1963).
Przełomem w jej karierze okazał się występ w roli Geneviève w filmie muzycznym Jacques’a Demy Parasolki z Cherbourga (Les parapluies de Cherbourg, 1964), który został nagrodzony Złotą Palmą na Festiwalu Filmowym w Cannes i był nominowany do Oscara dla najlepszego pełnometrażowego filmu zagranicznego. Za występ w tym filmie otrzymała gażę w wysokości 25 tys. franków. Następnie zagrała Denise w chłodno przyjętej przez krytyków komedii Édouard Molinaro Polowanie na mężczyznę (La chasse à l’homme, 1964), Isabelle w komedii Philippe’a de Broci Pan do towarzystwa (Un monsieur de compagnie, 1964) i Lori w dramacie Pasquale’a Festę Campanile La costanza della ragione (1964). W latach 1965–1969 wystąpiła w co najmniej 14 filmach, m.in. we Wstęcie (Repulsion, 1965) Romana Polańskiego, w Pieśni świata (Chant du monde, 1965) Marcela Camusa, docenionym przez krytyków Życiu zamku (La vie de château, 1966) Jeana-Paula Rappeneau, chłodno przyjętych Stworzeniach (Les créatures, 1966) Agnès Vardy, chwalonych przez recenzentów i widzów Panienkach z Rochefort (Les demoiselles de Rochefort, 1967) Jacques’a Demy’ego czy kasowej i zachwalanej Piękności dnia (Belle de jour, 1967) . Premiera Piękności dnia wywołała sporo kontrowersji, m.in. z uwagi na ocenzurowanie kilku scen filmu przed dopuszczeniem filmu do kin, ale Deneuve dzięki tej produkcji zyskała miano pierwszej damy francuskiego kina oraz otrzymała m.in. nagrodę za interpretację na Festiwalu Filmowym w Acapulco i nokinację do British Awards. Na planie Piękności dnia poznała projektanta mody Yves Saint Laurent, z którym nawiązała wieloletnią współpracę.
Próbując poradzić sobie z tragiczną śmiercią siostry Françoise Dorléac, która zginęła w wypadku samochodowym w czerwcu 1967, całkowicie poświęciła się pracy. Zagrała Anne w komedii Michela Deville’a Benjamin, czyli pamiętnik cnotliwego młodzieńca (Benjamin ou les Mémoires d’un puceau, 1968) oraz główne role żeńskie w dwóch krytycznie przyjętych filmach: tytułową bohaterkę dramatu (1968) i baronową Marię Vetserę we francusko-brytyjskiej superprodukcji Terence’a Younga Mayerling (1968). Przychylne recenzje zebrała po występie w roli Lucile w filmie Alaina Cavaliera Zawirowania serca (La chamade, 1968).
W drugiej połowie 1968 wyjechała do Hollywood, gdzie nakręciła film Stuarta Rosenberga Kwietniowe szaleństwa (Prima aprilis, 1969), za występ w którym zebrała mieszane recenzje. Podczas pobytu w USA udzieliła okładkowego wywiadu redakcji czasopisma „Life”, pojawiła się na okładce „Newsweeka”, a redaktorzy gazety „Look” okrzyknęli ją „najpiękniejszą kobietą świata”. W latach 1969–1977 reklamowała perfumy Chanel No. 5 na amerykańskim rynku.
Po powrocie do Francji zagrała Julie Roussel i Marion Vergano w chłodno przyjętym filmie François Truffauta Syrena z Mississipi (La Sirène du Mississipi, 1969) z Jeana-Paulem Belmondo. Wystąpiła gościnnie w filmie Philippe’a Labro (1969). Zagrała tytułową rolę w dramacie Luisa Buñuela Tristana (1970), który zachwycił krytyków i zdobył m.in. pierwszą nagrodę Zawodowego Związku Artystów, złoty medal madryckiej Akademii Sztuk Pięknych oraz był nominowany do Oscara w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego. Następnie wystąpiła w tytułowej roli w muzycznym filmie fantasy Jacques’a Demy Księżniczka w oślej skórze (Peau d’Âne, 1970), który osiągnął sukces komercyjny i zebrał przychylne recenzje.
Zagrała u boku Marcello Mastroianniego główne role żeńskie w dramatach: To się zdarza tylko innym (Ça n’arrive qu’aux autres, 1971) i Liza (La cagna, 1972) Marco Ferreriego oraz w komediach: Największe wydarzenie od czasu, kiedy człowiek stanął na księżycu (L'Événement le plus important depuis que l’homme a marché sur la Lune, 1973) Jacques’a Demy’ego i Nie dotykaj białej kobiety! (Touche pas à la femme blanche, 1974) Marco Ferreriego. W międzyczasie wystąpiła także w drugoplanowej roli Cathy w kryminale Gliniarz (Un flic, 1972), ostatnim filmie wyreżyserowanym przez Jeana Pierre’a Melville’a przed jego śmiercią w sierpniu 1973. Następnie zagrała w filmach: Kobieta w czerwonych butach (La femme aux bottes rouges, 1974) , Czyny szlachetnego rodu (Fatti di gente per bene, 1974) Mauro Bologniniego, Zig-Zig (1975) Claude’a Berriego, Agresja (L’Agression, 1975) , Pigalak (Hustle, 1975) Roberta Aldricha, jednak żaden z nich nie osiągnął sukcesu komercyjnego, za to większość zebrała krytyczne recenzje. Nad Zig-Zig pracowała także jako producentka filmowa z ramienia własnej firmy – Films de la Citrouille.
Kolejny sukces osiągnęła dzięki roli Nelly w ciepło przyjętym przez krytykę i kasowym filmie Jeana-Paula Rappeneau Samotnik (Le sauvage, 1975), za którą była nominowana do nagrody Cezara dla najlepszej aktorki. Następnie zagrała Elizę, żonę głównego bohatera psychologicznego thrillera Dino Risiego Zagubione dusze (Ames perdues, 1976) z Vittorio Gassmanem. W swoim kolejnym filmie, dramacie Claude Leloucha Druga szansa (Si c’était à refaire, 1976), po raz pierwszy w karierze wcieliła się w postać matki. Wystąpiła także w krytycznie przyjętym przez krytyków dramacie wojennym Maszeruj albo giń (March or Die, 1977).
Po przerwaniu zdjęć do filmu Roberta Enrico Coup de foudre zawiesiła karierę i przez kolejny rok nie zagrała w żadnej produkcji. Powróciła do pracy rolą pani detektyw Claude Aplhand w filmie Ecoute voir (1979), po czym zagrała Nancy Markham, żonę Henriego Rainiera (Jean-Louis Trintignant), w nagrodzonym Cezarem dreszczowcu Christiana de Chalonge’a Cudze pieniądze (L’argent des autres, 1978). Następnie wystąpiła w komediach: Ils sont grands ces petits (1979) i Courage, fuyons (1979) , a także w melodramacie Claude’a Leloucha We dwoje (A nous deux, 1979).
Status gwiazdy francuskiego kina podtrzymała rolą Marion Steiner w kasowym dramacie obyczajowym François Truffauta Ostatnie metro (Le dernier métro, 1980), który otrzymał 10 Cezarów, w tym nagrodę dla najlepszej aktorki dla Deneuve. Następnie zagrała businesswoman Alice, która wspomina swoje dawne relacje uczuciowe, w komedii romantycznej Claude Berriego Kocham was wszystkich (Je vous aime, 1980). Serge Gainsbourg, zainspirowany sukcesem piosenki „Dieu fumeur dr havanes”, którą na potrzeby filmu nagrał w duecie z Deneuve, przygotował dla aktorki materiał na jej album studyjny pt. Souviens-toi de m’oublier wydany w 1981, który spotkał się z chłodnym odbiorem wśród słuchaczy i recenzentów. Następnie zagrała w filmach: Wybór broni (Le choix des armes, 1981) Alaina Corneau, Hotel Ameryka (Hôtel des Amériques, 1981) André Téchinégo, Szok (Choc, 1982) i Afrykanin (L’Africain, 1982) Philippe’a de Broki, Zagadka nieśmiertelności (The Hunger, 1983) Tony’ego Scotta, Szczególna przyjemność (Le bon plaisir, 1984) Francisa Girod oraz Słowa i muzyka (Paroles et musique, 1984) , a także w kasowym dramacie wojennym Fort Saganne (1984) z Gérardem Depardieu.
W latach 80. zaczęła nagrywać audiobooki wydawane na kasetach magnetofonowych, m.in. Les petits chevaux de Tarquinia Marguerite Duras, Witaj, smutku Françoise Sagan i Les paradis aveugles . Poza tym zaprojektowała kolekcję biżuterii, która była prezentowana w Japonii, Brazylii i Stanach Zjednoczonych.
W latach 1985–1999 rysy twarzy Deneuve przedstawiała Marianne, nieoficjalny symbol Republiki Francuskiej.
Po rocznej przerwie od występowania w filmie wystąpiła w roli Lili, samotnej matki, w dramacie psychologicznym André Téchiné’a Miejsce zbrodni (Lieu du crime, 1986), który został zakwalifikowany do konkursu głównego podczas 39. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes, a Deneuve za występ w filmie była nominowana do festiwalowej nagrody za najlepszą pierwszoplanową rolę kobiecą. Następnie zagrała Claudię w komedii Mario Monicellego Miejmy nadzieję, że to będzie córka (wł. Speriamo che sia femmina, 1986), która otrzymała siedem nagród Donatello. Również w 1986 wystąpiła w telewizyjnej kampanii na rzecz prywatyzacji banku Compagnie de Suez (za co otrzymała 4 mln funtów) i wypuściła do sprzedaży perfumy „Deneuve”, sprzedawane w USA i we Francji.
W 1988 założyła spółkę Deneuve S.A., zajmującą się zarządzaniem działalnością handlową prowadzoną przez aktorkę. Do końca lat 80. Deneuve zagrała jeszcze w kilku filmach: Zmącone śledztwo (Agent trouble, 1987) Jeana-Pierre’a Mocky’ego, Fréquence meurtre (1988) i Dziwne miejsce na spotkanie (Drôle d’endroit pour une rencontre, 1988) , którego była także współproducentką. Za występ w Dziwnym miejscu…, którego była także współproducentką, po raz piąty w karierze była nominowana do nagrody Cezara dla najlepszej aktorki.