Mroczny Rycerz (ang. The Dark Knight) – amerykańsko-brytyjski thriller superbohaterski z 2008 roku w reżyserii Christophera Nolana, który napisał także scenariusz wspólnie z Jonathanem Nolanem. Jest to druga część trylogii filmowej o Batmanie w reżyserii Nolana, kontynuacja filmu Batman: Początek z 2005. W rolach głównych wystąpili: Christian Bale, Heath Ledger, Gary Oldman, Aaron Eckhart, Michael Caine, Maggie Gyllenhaal oraz Morgan Freeman. Światową premierę miał 18 lipca 2008 roku. W Polsce film zadebiutował 8 sierpnia trzy tygodnie później.
Film przedstawia dalsze losy superbohatera Batmana (Bale), który po pokonaniu Ra’sa al Ghula musi stawić czoło nowemu przeciwnikowi – Jokerowi (Ledger) – psychopatycznemu terroryście siejącemu chaos i zniszczenie w mieście Gotham. Batman łączy siły z porucznikiem policji Jamesem Gordonem (Oldman) oraz prokuratorem okręgowym Harvey’em Dentem (Eckhart) w walce z Jokerem i jego ludźmi.
Mroczny Rycerz zyskał uznanie ze względu na dojrzałe motywy i ton filmu. W recenzjach chwalono także styl wizualny oraz aktorstwo, w tym przede wszystkim występ Heatha Ledgera. Film zdobył osiem nominacji do Oscara za rok 2008, wygrywając dwie statuetki: za drugoplanową rolę Ledgera oraz za najlepszy montaż dźwięku.
W 2020 roku film został dodany do Narodowego Rejestru Filmowego Stanów Zjednoczonych i wybrany do przechowywania w Bibliotece Kongresu jako „film znaczący kulturowo, historycznie lub estetycznie”.
Fabuła Gotham City, miasto rodzinne Batmana, od dłuższego czasu boryka się z bezkarnymi kryminalistami. Przekupni politycy i policjanci pozostają w zmowie z gangsterami. Polegać można tylko na nielicznych. Porucznik James Gordon z nieocenioną pomocą Batmana wpada na trop banków, które biorą udział w praniu brudnych pieniędzy mafii. Policja zastawia pułapkę, ale gangsterom udaje się przewieźć pieniądze w bezpieczne miejsce – najprawdopodobniej ktoś ich ostrzegł o planowanej akcji. Podejrzenia padają na współpracowników nowo wybranego prokuratora okręgowego Harveya Denta. Batman postanawia zdobyć szczegółowe informacje na temat Denta. Ustala, że jest on nie tylko świetnym prawnikiem, ale i wyjątkowo uczciwym człowiekiem, czego najlepszym dowodem jest sympatia, jaką darzy go Rachel Dawes – przyjaciółka z dzieciństwa Bruce’a Wayne’a i jedna z niewielu osób znających jego podwójną tożsamość.
W ten sposób dochodzi do zawarcia przymierza – Gordon, Dent i Batman decydują się na wspólną walkę z przestępczością zorganizowaną. Ich działania są tak skuteczne, że lokalni gangsterzy postanawiają pozbyć się Batmana, w którym widzą główne źródło swoich kłopotów. Zadanie nie będzie łatwe… Jednak pomoc oferuje im najbardziej nieobliczalny człowiek, z jakim się zetknęli – Joker. Joker jest gotowy zrobić wszystko, aby poznać tożsamość Batmana. Ponieważ obrońca Gotham City znany jest ze swej szlachetności, Joker grozi, że jeśli człowiek w stroju nietoperza nie zdejmie w końcu maski i nie ujawni światu swojej prawdziwej tożsamości, każdego dnia będą ginęli niewinni ludzie. Jedną z pierwszych ofiar jest naśladowca Batmana – Brian Douglas. Potem giną policjanci, sędzia, aż w końcu Joker próbuje zabić Rachel.
Batman nie ma wyjścia. Musi się zdemaskować. Prokurator okręgowy Harvey Dent na konferencji prasowej ogłasza, że skoro Batman ściągnął na Gotham City zemstę szalonego Jokera, należy go aresztować, i pozwala zakuć się w kajdanki, twierdząc, że jest Batmanem. Jako wyjątkowo ważny więzień Dent ma zostać przewieziony do więzienia pod eskortą kawalkady radiowozów i opancerzonych wozów Oddziałów Specjalnych. Joker postanawia skorzystać z okazji i odbić Batmana.
Podczas szalonej pogoni za konwojem dochodzi do strzelaniny, do której niespodziewanie przyłącza się prawdziwy Batman. Zdezorientowany i rozwścieczony Joker daje się podejść policji i trafia do aresztu. W międzyczasie jego ludzie uprowadzają Denta i Rachel. Przesłuchanie Jokera nie przynosi oczekiwanych efektów, a co więcej, niespodziewanie musi zostać przerwane, bo Joker przyznaje się do porwania Harveya i Rachel. Informuje, że oboje są uwięzieni w pomieszczeniach wypełnionych beczkami z benzyną i lada moment wylecą w powietrze. Ponieważ znajdują się w dość odległych od siebie punktach miasta, nie będzie można uratować ich obojga. Batman biorący udział w przesłuchaniu Jokera dokonuje dramatycznego wyboru i postanawia jechać po Rachel.
Dowcip Jokera okazał się okrutny – w budynku, do którego udał się Batman, w rzeczywistości był Dent, którego twarz zajęła się płomieniami. W ostatniej chwili Batman wyniósł go z płomieni. Rachel natomiast zginęła. Poparzonego i zrozpaczonego Denta odwiedza w szpitalu Joker i rozbudza w nim pragnienie zemsty. Ponieważ przekupni policjanci z Jednostki Specjalnej dowodzonej przez Gordona wydali i jego, i Rachel w ręce ludzi Jokera, Dent nazywający siebie Dwiema Twarzami postanawia zemścić się właśnie na Gordonie. Porywa jego rodzinę i próbuje ich zabić. Niespodziewanie zjawia się Batman, który ocala życie rodziny Gordona, ale nie udaje mu się uratować Harveya Denta. W ten sposób świetny prawnik, oddany przyjaciel i lojalny obywatel Gotham City został sprowadzony przez Jokera do roli zwykłego bandyty. Batman postanawia wziąć na siebie jego winy – w ten sposób nie da Jokerowi satysfakcji, że zdołał zmienić uczciwego człowieka w podobnego sobie bandytę. Biały Rycerz Gotham City pozostanie w świadomości jego mieszkańców bez skazy, a za jego błędy policja będzie ścigać Mrocznego Rycerza.
Obsada Christian Bale – Bruce Wayne / Batman Heath Ledger – Joker Aaron Eckhart – Harvey Dent / Dwie Twarze Gary Oldman – James Gordon Michael Caine – Alfred Pennyworth Maggie Gyllenhaal – Rachel Dawes Morgan Freeman – Lucius Fox Eric Roberts – Sal Maroni Nestor Carbonell – burmistrz Gotham City Cillian Murphy – Jonathan Crane / Strach na Wróble Anthony Michael Hall – Engel (reporter śledczy) Melinda McGraw – Barbara Gordon (żona Gordona) Nathan Gamble – syn Gordona William Fichtner – dyrektor banku
Odbiór Box office thumb|Kino „Coliseum” w Barcelonie z szyldem promującym film (2008) Film okazał się sporym sukcesem komercyjnym. W samych Stanach Zjednoczonych i Kanadzie zarobił ponad 533 miliony dolarów przy budżecie wynoszącym 185 milionów dolarów. W pozostałych krajach świata Mroczny Rycerz osiągnął wynik ponad 470 milionów, co dało łączny przychód w wysokości blisko 1,004 miliarda dolarów. Mroczny Rycerz stał się czwartym co do wielkości najbardziej dochodowym filmem w historii.
Krytyka w mediach Film spotkał się z pozytywnym przyjęciem krytyków. W seriwsie Rotten Tomatoes 94% recenzji zostało uznanych za przychylne, a średnia ocen wyniosła 8.6/10. Według konsensusu krytyków tego portalu: „Mroczny, złożony i niezapomniany Mroczny Rycerz odnosi sukces nie tylko jako komiksowy film rozrywkowy, ale jako obficie emocjonująca kryminalna saga”. Na agregatorze Metacritic film zyskał status „powszechnie uznanego” z wynikiem 85/100.
Roger Ebert stwierdził, że Mroczny Rycerz razem z Iron Manem na nowo zdefiniował potencjał kina superbohaterskiego, łącząc motywy komiksowe z wydarzeniami ze świata rzeczywistego. Część recenzentów doceniła złożoną opowieść moralną o wpływie samosądów i terroryzmu na współczesne społeczeństwo. i chwalili sposób, w jaki przedstawiono bohaterów, którzy mieli zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty. Levy jako przykład podał Batmana, którego wysiłki mające na celu położyć kres przestępczości, wywołują niezamierzone konsekwencje oraz silniejszą reakcję ze strony przestępców. Dargis natomiast uznała, że wzięcie na warsztat chaosu, strachu i śmierci w Mrocznym Rycerzu po zamachach z 11 września 2001 roku świadczy o tym, że „amerykańskie kino wkroczyło w nową erę ambiwalencji, jeśli chodzi o swoich bohaterów, a może po prostu o ich wielkie bohaterstwo”.
thumb|Sztuka uliczna w Melbourne przedstawiająca Heatha Ledgera jako JokeraMimo, że Mroczny Rycerz zebrał głównie dobre recenzje, część oceniających krytykowała mroczny, ponury, intensywny i poważny ton dzieła Nolana, twierdząc, że filmowi zabrakło elementu rozrywki i fantazji. Występ Heatha Ledgera w roli Jokera zyskał niemal jednogłośne uznanie, choć wielu było zdania, że śmierć aktora, która nastąpiła kilka miesięcy przed premierą filmu sprawiła, że występ był zarówno wysoce oczekiwany, jak i trudny do oglądania. Dargis oświadczyła, że Ledger tak przekonująco, mocno i instynktownie ucieleśnił Jokera, że widzowie aż zapomnieli o aktorze ukrytym za charakteryzacją. The Village Voice stwierdził z kolei, że występ ten uczyniłby Ledgera legendą, nawet gdyby jeszcze żył. W innych recenzjach pisano, że Ledger przyćmił dawny występ Nicholsona makabrycznym humorem i złowrogością. Krytycy generalnie byli zgodni, że Joker był najlepiej napisaną postacią oraz że to właśnie Ledger zdominował sceny spośród wszystkich członków obsady, tworząc jednego z najbardziej hipnotyzujących filmowych złoczyńców.
Inne utwory Kontynuacja W 2012 roku miała swoją premierę trzecia, a zarazem ostatnia część trylogii Nolana o Batmanie pt. Mroczny Rycerz powstaje (The Dark Knight Rises). Głównym antagonistą w filmie był Bane.
Spin-off W 2008 roku na rynek domowy wydano japońsko-amerykański animowany film antologiczny Batman: Gotham Knight. Czas jego akcji odbywa się pomiędzy wydarzeniami z Batmana: Początku i Mrocznego Rycerza. Film zawiera sześć segmentów wyprodukowanych przez japońskie studia animacji Studio 4°C, Madhouse, Bee Train i Production I.G. Za scenariusz odpowiadali scenarzyści komiksowi związani z Batmanem.
Powieści Wydawnictwo Berkley wydało nowelizację Mrocznego Rycerza o tym samym tytule autorstwa Dennisa O’Neila. Jest równocześnie kontynuacją wydarzeń rozgrywających się w, opartej na filmie Batman: Gotham Knight, książce Batman: Rycerz z Gotham City napisanej przez Louise Simonson. Wydana została przez wydawnictwo Ace. Wydawcą obydwu tytułów na rynek polski był Siedmioróg.
Gry komputerowe Studio Pandemic Studios produkowało od września 2006 roku do października 2008 roku opartej na Mrocznym rycerzu grę akcji z elementami skradanki Batman: The Dark Knight na PlayStation 3 i Xbox 360. Pandemic Studios uzyskał dostęp do scenariusza filmu i innych materiałów, a aktorzy z filmu mieli powtórzyć swoje role w grze. Pierwotnie grę opracowano w tym samym liniowym stylu, co komputerową adaptację Batmana: Początku, ale został przeprojektowany, gdy studio uznało, że otwarty świat lepiej będzie pasował do interpretacji Batmana w wykonaniu Nolana. Miałaby to pierwsza gra wideo z otwartym światem, w której wystąpił Batman. W grze Batman: The Dark Knight gracz sterował Batmanem, który mógł swobodnie eksplorować Gotham City.
Pierwotnie gra miała ukazać się w czerwcu 2008 roku, by zbiegła się z premierą Mrocznego Rycerza, jednak jedyna publiczna wzmianka o jej istnieniu pojawiła się w wywiadzie, gdy Gary Oldman ujawnił, że brał udział w projekcie. Prace nad grą zostały wstrzymane, gdy zespół Pandemic odkrył, że technologia wykorzystywana do jej stworzenia była niekompatybilna z większością zasobów. Problemy te były nieoczekiwane i ekipa nie mogła przygotować gry do wydania równocześnie z filmem, jak to było zaplanowane. W rezultacie kilku członków zespołu zrezygnowało. Niedługo potem Electronic Arts zakupiło Pandemic Studios i przesunęło premierę Batmana: Mrocznego Rycerza na grudzień, aby zbiegła się z premierą filmu na nośnikach domowych. W październiku 2008 roku Electronic Arts podjęło decyzję o anulowaniu gry, ponieważ nie udało się jej wydać w planowanym terminie, tj. w grudniu tego samego roku, a także nie odnowiło licencji, więc prawa do gry wideo z własnością intelektualną Batmana powróciły później do Warner Bros. Interactive Entertainment.
Pakiet rozszerzeń do Lego Batman 3: Beyond Gotham (2014) zawiera poziomy oparte na filmie, zaś kostium Batmana z filmu jest dostępny jako zawartość do pobrania do gry Batman: Arkham Knight (2015).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańskie filmy fantasy