Jan Kunowski herbu Łodzia lub Nałęcz – polski husarz, starosta czernihowski (1622–1653), sekretarz królewski, kalwinista - dyrektor Jednoty Litewskiej, deputowany do Trybunału Litewskiego.
Pochodził z rodu szlacheckiego wywodzącego się z Korony (w herbarzu Wojciecha Wijuka Kojałowicza został przypisany do Kunowskich h. Łodzia - według Radosława Sajny-Kunowsky'ego był to błąd, powtarzany w następnych herbarzach i innych publikacjach, gdyż w rzeczywistości - według jego badań - pochodził z Kunowskich h. Nałęcz), który przeniósł się do Wielkiego Księstwa Litewskiego (do powiatów lidzkiego i mozyrskiego). Poeta, żołnierz, polityk i dyplomata urodzony pod koniec XVI stulecia (zm. po 1654 r.). Karierę rozpoczął od służby wojskowej w chorągwi husarskiej Aleksandra Korwina Gosiewskiego. Uczestnik dwóch kampanii wojskowych w 1615–1616 (odblokowanie Smoleńska) i 1621–1622 (wojna inflancka), dzięki którym uzyskał tytuł starosty czernihowskiego. Po śmierci Zygmunta III Wazy brał udział jako obrońca Smoleńska, gdzie wykazał się bohaterstwem.
Zakończenie wojny z Moskwą radykalnie zmieniło pozycję Jana Kunowskiego. Przy protekcji Aleksandra Gosiewskiego, otrzymał urząd sekretarza królewskiego. Z drugiej strony sejm uporządkował strukturę aneksów wschodnich. W 1635 r. księstwo czernihowskie przekształcono w województwo z dwoma powiatami (czernihowskim i nowogródzko-siewierskim). W powiatach urzędowali starostowie grodowi. W Czernihowie starostwo z urzędu przypadało wojewodzie. W taki sposób Kunowski stracił swoją godność, co najprawdopodobniej skłoniło go do pełnego zaangażowania się w działalność na dworze królewskim jako sekretarza. Był tam przez króla Władysława IV Wazę wykorzystywany jako specjalista od spraw moskiewskich. Najważniejszym dokonaniem była misja poselska do Moskwy z 1636 r. Miała ona na celu doprowadzenie do wyznaczenia w terenie linii granicznej i wybadanie nastrojów panujących w stolicy moskiewskiego państwa.
W 1639 r. inne ważne wydarzenie zmieniło życie sekretarza. Umarł wówczas jego wieloletni patron – Aleksander Korwin Gosiewski. Jan Kunowski zebrał wszystkie swoje utwory poświęcone zmarłemu, spisując je i dedykuje synowi opiekuna – Krzysztofowi Korwinowi Gosiewskiemu. Wówczas również działał na forum szlacheckim. Jako ewangelik reformowany zaangażował się w działania Jednoty Litewskiej. Trzykrotnie pełnił funkcję świeckiego dyrektora synodu prowincjonalnego (1639, 1649, 1654). Ponadto trzykrotnie był wybierany deputatem do Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego: pierwszy raz w 1621 r. z powiatu mozyrskiego, drugi w 1636 r. ze Smoleńska i trzeci raz w 1651 r. z powiatu lidzkiego.
Dzieła autorstwa Jana Kunowskiego. Odsiecz smoleńska, 1617 Na starożytne domowstwa Jego Mci Pana Gosiewskiego herby., 1617 Ekspedycyja inflantska, 1621 Smoleńska zacność, 1628 Fragment oblężenia smoleńskiego, 1632 Na angaryją oblężenia smoleńskiego uskarżenie, 1633 Na moskiewskie manubye czasu odsieczy, 1634 Na triumf królewski z odsieczy smoleńskiej, 1634 Pakta moskiewskie i śmierci wojewody smoleńskiego przyczyna, 1640 Lament, 1640 Nagrobek temuż, 1640 Między cudami świata, 1640 Nie masz Gosiewskiego Aleksandra, 1640
Bibliografia Karol Łopatecki, Wstęp [do:] Ekspedycyja inflancka 1621 roku, oprac. Wojciech Walczak, Karol Łopatecki, Białystok 2007; Marta M. Kacprzak, Wstęp [do:] Sprawa smoleńska. Z literatury okolicznościowej pierwszej połowy XVII wieku, wyd. Marta M. Kacprzyk, Warszawa 2006; Radosław Sajna-Kunowsky, Internet, genetyka i genealogia na przykładzie rodu Kunowskich h. Nałęcz, Bydgoszcz 2021.
Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Deputaci świeccy Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (powiat lidzki) Kategoria:Deputaci świeccy Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (województwo mińskie) Kategoria:Deputaci świeccy Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (województwo smoleńskie) Kategoria:Łodziowie Kategoria:Polscy poeci XVII wieku Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Carstwie Rosyjskim Kategoria:Starostowie czernihowscy Kategoria:Sekretarze królewscy Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1609–1618 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1632–1634 (strona polska) Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojskowi husarii I Rzeczypospolitej