mały|Zmierzający w kierunku Stróż pociąg towarowy minął nastawnię wykonawczą "Wł1" (sierpień 2022 roku). Wola Łużańska – stacja kolejowa w Polsce, w miejscowości Wola Łużańska, w gminie Łużna, w powiecie gorlickim, w województwie małopolskim. Znajduje się ona na 10,090 km linii kolejowej nr 108 (Stróże – Krościenko). Leży na południowo-zachodnich peryferiach Pogórza Ciężkowickiego, na wysokości 344 m n.p.m.Atlas Kolejowy.

Opis stacji Stacja usytuowana jest dokładnie w połowie drogi między dwoma węzłami kolejowymi: Stróże a Gorlice Zagórzany i dzieli ten odcinek na dwa szlaki. Szlak do Stróż jest trudnym – ze znaczną różnicą wysokości oraz licznymi łukami, jednak o promieniu nie mniejszym niż 250 metrów. Wszystko to ze względu na konieczność pokonania działu wodnego pomiędzy dorzeczami rzeki Białej oraz Ropy. Drugi z przyległych szlaków, znacznie prostszy, poprowadzony został natomiast częściowo w kotlinie, przez co różnica wysokości jest znacznie mniejsza, a łuki rzadkie i łagodniejsze.

Niewielkich rozmiarów, trzyprzęsłowy budynek stacyjny architektonicznie nie odbiega od innych małych dworców Galicyjskiej Kolei Transwersalnej; a więc jest piętrowy, z charakterystycznym ryzalitem od strony placu dworcowego. Zabytkowy budynek kryty jest obecnie blachą. Mieści się w nim nastawnia dysponująca (WŁ), nieczynna już poczekalnia z kasą biletową (obsługiwaną niegdyś przez dyżurnego ruchu a także przekaźnikownia. Piętro zajmują dawne mieszkanie służboweAtlas Kolejowy..

Stacja posiada trzy tory główne: jeden zasadniczy (tor 1.) oraz dwa dodatkowe (3. i 5.). Wjazd i wyjazd ze stacji dla obu kierunku po torze 1. odbywa się obecnie na wprost, a w przypadku torów głównych dodatkowych - na kierunek zwrotny, co wymusza zmniejszenie prędkości do 40 km/h. W przeszłości istniał także tor boczny (2.) przy rampie wyładowczej i nieistniejących już magazynach. Początkowo zlikwidowano jego wschodnią część (od strony Gorlic-Zagórzan), całkowitej rozbiórce uległ on zaś w 2017 roku, podczas modernizacji szlaku Wola Łużańska - Stróże. Pomiędzy torem pierwszym a trzecim znajduje się peron wyspowy o nawierzchni mieszanej. Ruch prowadzony jest przez nastawnię dysponującą (WŁ) oraz dwie wykonawcze. Znajdująca się przy zachodniej głowicy stacji (od strony Stróż) nastawnia WŁ1 obsługuje rozjazdy 1, 2, oraz z odległości przejazd kolejowo-drogowy kat. A w ciągu drogi gminnej Wola Łużańska - Szalowa. W okręgu nastawczym WŁ2 (wschodnia głowica stacji - od strony Gorlic Zagórzan) znajdują się natomiast rozjazdy nr 6 i 8, poza tym nastawnia ta steruje jeszcze dwoma przejazdami kolejowo-drogowymi z zaporami (w ciągu drogi gminnej, oraz z odległości - na drodze powiatowej Łużna - Gorlice). Wszystkie przejazdy posiadają po dwa drągi rogatkowe (do niedawna drewniane, obecnie zastąpione plastikowymi) z regenerowanymi napędami elektrycznymi typu JEGD-50. Przejazdy sterowane z odległości wyposażono dodatkowo w sygnalizację akustyczną. Pierwotny dzwon wolnobrzmiący KLD-40 zachował się na przejeździe od strony Stróż, na drugim z nich został on zastąpiony modulatorem elektronicznym. Żaden z przejazdów nie posiada sygnalizatorów świetlnych. Stacja wyposażona jest w urządzenia kluczowe (kluczowo-przekaźnikowe) z sygnalizacją świetlną, sterowaną z nastawni wykonawczej. Blokada stacyjna jest elektromechaniczna, zaś liniowa - przekaźnikowa. Przy torze 1., przed semaforem wyjazdowym "B" do Stróż znajduje się sygnalizator powtarzający; stacja nie posiada tarcz manewrowych.

Na stacji - prócz budynku głównego, rampy, placu ładunkowego oraz nastawni wykonawczych - znajdują się jeszcze: wolnostojący budynek gospodarczy z toaletami (prawdopodobnie z czasów budowy linii), a także kilka domów wielorodzinnych dla kolejarzy (dziś w rękach prywatnych). Elewacja budynku dworca, toalet oraz nastawni WŁ2 kilka lat temu zostały odnowio.

Historia Powstanie stacji Stacja powstała w 1884 roku, w ramach budowy Galicyjskiej Kolei Transwersalnej. Linia ta łączyła węgierską Czadcę (dziś na Słowacji) z granicą galicyjsko-rosyjską w Husiatynie (obecnie Ukraina), biegnąc przez: Zwardoń (granica Galicji z Węgrami), Żywiec, Suchą (z odnogą do Skawiny, Oświęcimia i Podgórza koło Krakowa), Chabówkę, Rabkę, Limanową, Nowy Sącz, Stróże, Zagórzany (z odnogą do Gorlic z 1885 roku), Jasło, Krosno, Sanok, węzeł zagórski, Chyrów, Sambor, Drohobycz, Stryj, Stanisławów, Chryplin koło Stanisławowa oraz Czortków. Prócz zastosowania militarnego (na wypadek wojny z Rosją była ona alternatywą dla kolei krakowsko-lwowskiej), ta droga żelazna umożliwiała rozwój gospodarczy rejonów Podbeskidzia.

Lata 1884–1918 Stacja w Woli Łużańskiej, od początku niewielka, przez pierwsze lata swego istnienia nie posiadała nawet semaforów. Początkowo, zawiadowcami jej byli Austriacy. Pierwotnie bardzo krótkie tory stacyjne po raz pierwszy uległy wydłużeniu podczas I wojny światowej. Do prac zatrudniono wówczas jeńców serbskich. W maju 1915 roku, na nieodległym wzgórzu Pustki stoczono największe podczas bitwy pod Gorlicami walki. Sama bitwa, zaliczana do najważniejszych na wschodnim froncie Wielkiej Wojny, była jedną z kluczowych w drodze do odzyskania przez Polskę niepodległości. W jej wyniku zwycięstwo odniosły państwa centralne. W owym czasie, na piętrze budynku stacyjnego znajdował się szpital wojskowy. W czasie wojny zawiadowcą stacji był Dziedzic.

Lata 1918–1945 1 maja 1926 stacja posiadała magazyn (obecnie nieistniejący) i rampę boczną. Wykonywała wtedy wszystkie czynności ekspedycyjne. Jej numerem statystycznym w tym roku był 1216. W przeszłości istniał także drugi skład, wykorzystywany na potrzeby Gminnej Spółdzielni. Magazyny istniały i były użytkowane jeszcze pod koniec XX wieku, pozostałości rampy istnieją natomiast do dziś. W okresie międzywojennym zawiadowcami byli kolejno: Sowa, Stochliński, Gadek, Tylko oraz Gunia.

W 1938 roku, stacja znajdowała się na drugorzędnej linii kolejowej nr 139 (Sucha – Stanisławów).

W czasie II wojny światowej, po raz drugi wydłużono tory stacyjne. Ponadto, w czasie okupacji nazwa stacji pozbawiona została polskich znaków (nosiła wówczas nazwę „Wola Luzanska”), co było wówczas powszechnie praktykowanym. Na początku wojny, zawiadowcą stacji wciąż był Gunia, zastąpiony następnie przez Laskorsza. Potem obowiązki te pełnił Kulka. mały|Szynobus spółki SKPL (jako TLK Bieszczady rel. Zagórz – Kraków Główny) mija stację, zmierzając do Krakowa (marzec 2021 roku). mały|Pociąg osobowy rel. Nowy Sącz – Jasło odjeżdża w kierunku Jasła, by za kilka godzin powróć na stację jako OsP „Hubal” rel. Jasło – Kraków Główny (luty 2021 roku).

Lata 1945-1980 Po zakończeniu wojny stację z powrotem przemianowano na „Wola Łużańska”, a do pracy przywrócono Gunię. Jednakże w 1951 roku na nowego zawiadowcę przyjęto Stygara, w którego w rok później zastąpił Miciak. W latach 1956–1966 zawiadowcami byli kolejno: Wiatrak, Jakubowski i Rząca. Najprawdopodobniej ostatnim zawiadowcą stacji Wola Łużańska był, pełniący tę funkcję od roku 1966, Józef Wojtas.

W 1958 roku wybudowano dwie nastawnie wykonawcze, a także zabudowano elektromechaniczną blokadę stacyjną. Brak danych, czy przedtem stacja posiadała już semafory. Sprzeczne są także informacje odnośnie tego, czy obecna blokada elektromechaniczna choć w części pochodzi z tamtego okresu.

W nocy z 10 na 11 stycznia 1969 roku, około godziny 22:20, doszło do czołowego zderzenia pociągu towarowego z parowozem, jadącym luzem. Wypadek, w wyniku którego śmierć poniosły 2 osoby (załoga towarowego), miał miejsce na szlaku Wola Łużańska – Zagórzany, w okolicach tarczy ostrzegawczej przed semaforem wjazdowym do Woli. Obowiązki zawiadowcy stacji pełnił wówczas, wspomniany wcześniej, Józef Wojtas. Bezpośrednio do zdarzenia doprowadził Marian Z. – dyżurny ruchu, pełniący w owym dniu służbę w Woli Łużańskiej, będąc przemęczonym i pod wpływem alkoholu. Prowadził on błędną dokumentację, wpisując nieprawdziwe godziny przybycia i odejścia pociągów. Ponieważ wówczas czasie stacja nie była jeszcze wyposażona w blokadę liniową, dyżurny, zapomniawszy o zmierzającym z Zagórzan do Woli parowozie, wyprawił na zajęty szlak pociąg towarowy. Zarówno on sam, jak i dyżurny z Zagórzan, nie powiadomili ponadto dróżników przejazdowych na szlaku o odjazdach pociągów. Dróżnicy zaś, zauważywszy jadący parowóz, nie żądali od dyżurnych wyjaśnień. Kiedy zorientowano się, iż oba pociągi jadą po jednym torze, nic nie dało się już zrobić – nie było bowiem jeszcze radiotelefonów. Katastrofy nie udało się uniknąć także ze względu na złą widoczność, do czego przyczyniła się pora dnia (noc), niekorzystne warunki pogodowe oraz fakt, iż do zderzenia doszło na łuku. Całe to – mało znane – zajście zostało bardzo szczegółowo opisane we wspomnianej już wcześniej książce pt. „Kolej Transwersalna”

Po roku 1980 W latach 80. XX wieku, w Woli Łużańskiej dokonano modernizacji urządzeń zrk:

sygnalizację kształtową zastąpiono świetlną; przebudowano elektromechaniczną blokadę liniową (m.in. bloki nakazu zastąpiono blokami zgody); zabudowano przekaźnikową blokadę liniową; zamontowano inne elementy przekaźnikowe.

1988 roku, zelektryfikowano fragment linii 108 i 107 (odcinek Stróże – Gorlice Zagórzany – Jasło – Jasło Towarowa) oraz linię kolejową nr 110 (Gorlice Zagórzany – Gorlice). W ramach trwającej kilka lat przebudowy linii, na stacji wybudowano peron wyspowy o nawierzchni mieszanej (dotychczas wymiana pasażerów odbywała się z/na międzytorze), który wyposażono w wiaty oraz tablice informacji pasażerskiej. Konieczność wygospodarowania miejsca pod peron wymusiła dokonania przebudowy układu torowego stacji. Odpowiednią odległość pomiędzy torem 1. a 3. w miejscu planowanego peronu uzyskano, przesuwając tory główne dodatkowe w kierunku południowym, co wpłynęło na zmianę promienia łuku znajdującego się w stacji. Ponadto, zlikwidowano pochodzący prawdopodobnie jeszcze z czasów austriackich uskokowy układ stacji, uniemożliwiający przejazd pociągu przez obydwa okręgi nastawcze na wprost. Ze względu na niesprzyjające warunki terenowe, na drodze wyjątku zrezygnowano (podobnie jak w Bieczu) z zabudowy żeberek ochronnych. Stację przystosowano wówczas do maksymalnej prędkości Vmax=70 km/h

Połączone z elektryfikacją prace na linii przyniosły także powstanie w obrębie stacji Stróże łącznicy kolejowej nr 619 pomiędzy liniami 96 a 108, umożliwiające wjazd pociągom z Tarnowa na szlak Woli Łużańskiej i dalej do Gorlic Zagórzan oraz Jasła, bez konieczności czasochłonnej zmiany czoła pociągu w Stróżach. W 1988 roku, na szlaku Stróże Wola Łużańska powstał ponadto przystanek osobowy Polna.

W następnych latach, na szlakach przyległych likwidowano kolejne strażnicy przejazdowe (np. nr 4, 5 i 7 w Szalowej), zastępując je SSP kat. C, a w nielicznych przypadkach zmieniając kategorię przejazdu na D (niestrzeżony).

W 2014 roku prędkość maksymalna na szlaku do Stróż wynosiła zaledwie 40 km/h, zaś do Zagórzan i obrębie samej stacji – 50 km/h (jeszcze kilka lat wcześniej było to 60 km/h). W latach 2014–2016 przeprowadzono pewne prace naprawcze na małopolskim odcinku linii. Chociaż umożliwiło to podniesienie prędkości maksymalnej między Stróżami a Polną do 60 km/h, na pozostałej części szlaku pozostawiono dotychczasową prędkość, zwiększyła się natomiast liczba oraz zasięg obowiązywania miejscowych ograniczeń do 30 km/h. mały|Widok z peronu w kierunku Gorlic Zagórzan oraz na nastawnię wykonawczą „WŁ2” (lipiec 2009 roku).