mały|240px|Mujica wspólnie z prezydentem Brazylii Lulą da Silva, sierpień 2009 José Alberto Mujica Cordano, zw. el Pepe (ur. 20 maja 1935 w Montevideo, zm. 13 maja 2025 tamże) – urugwajski polityk, minister rolnictwa w latach 2005–2008. Senator i były deputowany. Zwycięzca wyborów prezydenckich w 2009. Prezydent Urugwaju od 1 marca 2010 do 1 marca 2015. Miał baskijsko-włoskie pochodzenie.

Życiorys Młodość i działalność partyzancka Urodził się w 1935 w rodzinie rolników na obrzeżach Montevideo. Naukę przerwał jeszcze przed ukończeniem szkoły średniej. W młodości był aktywnym członkiem Partii Narodowej. Z jej szeregów wstąpił następnie do lewicowej organizacji Tupamaros, która w latach 60. i 70. XX w. prowadziła w Urugwaju walkę partyzancką z władzami. Po przewrocie wojskowym w Urugwaju w 1973, został aresztowany i osadzony w więzieniu wojskowym. W sumie w ciągu całego życia spędził w więzieniu ponad 14 lat.

W 1985, po przywróceniu w kraju rządów demokratycznych, został zwolniony z więzienia na mocy powszechnej amnestii dla więźniów politycznych.

Jego żoną od 2005 była Lucía Topolansky, urugwajska senator i była deputowana, którą poznał w latach 70., będąc wraz z nią działaczem Tupamaros.

Działalność polityczna W drugiej połowie lat 80. XX w. został członkiem Movimiento de Participación Popular (MPP, Ruch Powszechnego Uczestnictwa), partii politycznej, która stała się największą frakcją lewicowej koalicji Szeroki Front (FA, Frente Amplio).

W 1995 objął fotel deputowanego w Izbie Reprezentantów, a w 1999 został senatorem. W wyborach parlamentarnych z 31 października 2004 uzyskał reelekcję w Senacie. Nie objął jednak urzędu, gdyż 1 marca 2005 prezydent Tabaré Vázquez mianował go ministrem hodowli zwierząt, rolnictwa i rybołówstwa w swoim gabinecie. 3 marca 2008 zrezygnował ze stanowiska ministra i objął w tym samym dniu mandat senatora.

14 grudnia 2008 Mujica został wybrany na jednego z pięciu kandydatów Szerokiego Frontu w prawyborach prezydenckich. W głosowaniu uzyskał największą liczbę głosów. W prawyborach 28 czerwca 2009 zdobył 54,1% głosów poparcia i pokonał swojego głównego rywala Danilo Astoriego, zostając tym samym oficjalnym kandydatem Szerokiego Frontu w wyborach prezydenckich w październiku 2009. 11 lipca 2009 wybrał Astoriego swoim kandydatem na stanowisko wiceprezydenta kraju. Mujica uważany był za faworyta w wyścigu wyborczym. W czasie kampanii zapowiadał kontynuowanie polityki lewicowego rządu prezydenta Vazqueza, który doprowadził do zmniejszenia bezrobocia w kraju o połowę oraz poszerzył prawa mniejszości.

W I turze wyborów prezydenckich 25 października 2009 odniósł zwycięstwo, zdobywając 48% głosów poparcia, przed Luisem Alberto Lacalle, który z wynikiem 29,1% głosów zajął drugie miejsce. Ponieważ nie udało się mu zdobyć ponad 50% głosów, 29 listopada 2009 zmierzył się z nim w II turze wyborów, którą wygrał stosunkiem głosów 52,6% do 43,3%. W czasie kampanii wyborczej porównywał się często z prezydentem Brazylii Luizem Inácio Lula da Silvą i deklarował prowadzenie podobnej centrolewicowej polityki. Zapowiedział również kontynuację polityki prezydenta Tabaré Vázqueza, która doprowadziła do szybkiego wzrostu gospodarczego i znaczącej redukcji bezrobocia w kraju.

Urząd prezydenta Urugwaju objął 1 marca 2010. Został oficjalnie zaprzysiężony w Palacio Legislativo, siedzibie parlamentu. W ceremonii wzięło udział wielu zagranicznych gości, w tym prezydenci Argentyny, Boliwii, Brazylii, Ekwadoru, Kolumbii, Paragwaju, Wenezueli oraz Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych i następca hiszpańskiego tronu. Przy tej okazji wezwał do jedności latynoamerykańskiej. W styczniu 2011 roku przekazał równowartość swojego rocznego wynagrodzenia na cele budownictwa socjalnego (2,5 miliona pesos), z kolei 90% swoich miesięcznych zarobków przeznaczał na cele dobroczynne.

Choroba i śmierć Wiosną 2024 roku zdiagnozowano u niego raka przełyku. We wrześniu 2024 roku jego lekarz oznajmił, że radioterapia wyeliminowała większość nowotworu. Jednak w styczniu 2025 roku nastąpił nawrót choroby z przerzutami na wątrobę. Mujica zadecydował o niekontynuowaniu leczenia.

Zmarł 13 maja 2025 w Montevideo. Na wieść o jego śmierci, prezydent Urugwaju Yamandú Orsi w oświadczeniu powiedział że „Dziękujemy za wszystko, co nam dałeś i za twoją głęboką miłość do twojego ludu”, oraz zarządził trzydniową żałobę narodową w dniach 14–16 maja, trzydniową żałobę ogłoszono również w Brazylii, a jednodniową na Kubie. Kondolencje i wyrazy szacunku wyrazili również m.in. prezydent Chile Gabriel Boric, prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum, premier Hiszpanii Pedro Sánchez, była prezydent Argentyny Cristina Fernández de Kirchner i były prezydent Boliwii Evo Morales. Ciało Mujiki zostało później skremowane i pochowane w jego domu pod sekwoją, którą sam zasadził, obok swojej suczki Manueli.

Ordery i odznaczenia Łańcuch Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna, 2021) Wielki Łańcuch Orderu Krzyża Południa (Brazylia, 2024) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Boyacá (Kolumbia, 2024) Wielki Kołnierz Orderu Narodowego San Lorenzo (Kolumbia, 2014) Wielki Łańcuch Orderu Narodowego Zasługi (Ekwador, 2014) Krzyż Wielki Orderu Francisco Morazána (Honduras, 2025) Łańcuch Orderu Orła Azteckiego (Meksyk, 2014) Krzyż Wielki Orderu Manuela Amadora Guerrero (Panama, 2017) Łańcuch Orderu Zasługi (Paragwaj, 2010) Łańcuch Orderu Słońca Peru (Peru, 2011) Order Flagi Republiki Serbskiej II Klasy (Republika Serbska, 2016)

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona oficjalna Artykuł o prezydencie elekcie

Kategoria:Prezydenci Urugwaju Kategoria:Urugwajscy ministrowie Kategoria:Odznaczeni Narodowym Orderem Zasługi (Paragwaj) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Azteckiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Słońca Peru Kategoria:Ludzie urodzeni w Montevideo Kategoria:Urugwajczycy pochodzenia włoskiego Kategoria:Osoby pochodzenia baskijskiego Kategoria:Zmarli na raka przełyku Kategoria:Urodzeni w 1935 Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Odznaczeni Orderem Wyzwoliciela San Martina Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Boyacá Kategoria:Odznaczeni Narodowym Orderem Zasługi (Ekwador) Kategoria:Odznaczeni Orderem Manuela Amadora Guerrero Kategoria:Odznaczeni odznaczeniami Republiki Serbskiej