Wojciech Łukasz Tochman (ur. 12 kwietnia 1969 w Krakowie) – polski pisarz, reporter, autor książek non-fiction. Trzykrotnie nominowany do Nagrody Literackiej „Nike”. Założyciel Fundacji ITAKA i Instytutu Reportażu.

Życiorys Absolwent XI Liceum Ogólnokształcącego Krakowie. Ukończył studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim.

Debiutował jeszcze jako licealista – w 1987r. – reportażem o szkolnej szatni na łamach młodzieżowego tygodnika „Na przełaj”. Do pracy w dziale reportażu „Gazety Wyborczej” został przyjęty przez Hannę Krall w 1990 r. Pierwszym, opublikowanym tekstem była Bajka o dobrym księgowym. Do 2004 r. pracował pod kierunkiem Małgorzaty Szejnert. Do czerwca 2019 r. publikował, głównie w dodatku „Duży Format”, felietony i reportaże. W latach 1996–2002 prowadził w TVP1 program poświęcony osobom zaginionym „Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie”. W 1999 r. był współzałożycielem Fundacji ITAKA, poszukującej osoby zaginione i wspierającą ich rodziny. W 2009 r., jako fundator, został członkiem Rady Fundacji. lewo|mały|Wojciech Tochman, 2019 Jest pomysłodawcą Klubu HEBAN i koordynatorem jego działań. W latach 2009–2016 fundacja Klub Heban udzielała pomocy dzieciom we wsi Nyakinama w Rwandzie. W latach 2018–2024 wspierała leczenie i pomoc osobom cierpiącym na choroby psychiczne w Kambodży. Od 2023 r. Tochman, razem z fundacją, aktywnie angażuje się w pomoc zwierzętom – ofiarom wojny w Ukrainie. Wspiera ukraińskie organizacje, przywozi leki i karmę, organizuje zbiórki i finansuje ewakuacje.

W 2009 r. założył w Warszawie wraz z Pawłem Goźlińskim i Mariuszem Szczygłem Instytut Reportażu, w którym stworzył Faktyczny Dom Kultury, miejsce spotkań literackich, artystycznych i kulturalnych (w Warszawie, przy ulicy Gałczyńskiego 12) oraz księgarnio–kawiarnię „Wrzenie Świata” (przy ul. Gałczyńskiego 7)Wrzenie Świata.. Jest autorem koncepcji i pierwszego programu Polskiej Szkoły Reportażu działającej od 2009 przy Instytucie Reportażu. W latach 2009–2017 członek zarządu Fundacji Instytut Reportażu. Od 2017 do 2024 roku, jako fundator, był członkiem Rady Fundacji.

W latach 2017–2019 zasiadał w międzynarodowym jury UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize (w 2019 jako przewodniczący). Należy do Polskiego PEN Clubu. Członek Unii LiterackiejCzłonkowie UL.

Twórczość W 2000 r. ukazał się książkowy debiut Tochmana, zbiór reportaży Schodów się nie pali, który dostał się do finału Nagrody Literackiej „Nike” w 2001 r. Książkę rekomendowali wybitni nauczyciele autora: H. Krall, R. Kapuściński i M. Szejnert. W 2002 r. ukazała się opowieść reporterska Jakbyś kamień jadła o kobietach ocalałych z wojny w Bośni i Hercegowinie. Reportaż znalazł się w finale Nagrody Literackiej „Nike”, znalazła się także w finale nagrody Prix RFI Témoin du Monde, przyznawanej w Paryżu przez Radio France Internationale. W 2005 r. wydał książkę Córeńka, o poszukiwaniach, reporterki „Gazety Wyborczej”, Beaty Pawlak, która 12 października 2002 r. zaginęła na Bali. W kolejnych latach ukazały się dwa zbiory reportaży, Wściekły pies w 2007 r. i Bóg zapłać w 2010 r. W 2010 r. opublikowana została książka Dzisiaj narysujemy śmierć o ludobójstwie w Rwandzie. W 2013 r. Tochman wydał reportaż Eli, Eli o slumsach w Manili stolicy Filipin. Rok później, ukazała się książka napisana wspólnie z Katarzyną Boni, Kontener, o losach syryjskich uchodźców w Jordanii. W 2015 r. opublikował, razem z Mariuszem Szczygłem, zapis rozmów z reporterką i ich mentorką Hanną Krall, pod tytułem Krall. W 2019 r. ukazała się opowieść reporterska o współczesnej KambodżyPianie kogutów, płacz psów. Książka otrzymała nagrodę Warszawska Premiera Literacka za maj 2019 r., była też nominowana do Nagrody Literackiej „Nike”. W 2023 r. wydał książkę reportaż z pogranicza dramatu psychologicznego i true crime Historia na śmierć i życie. Jest ona hołdem dla reporterki Lidii Ostałowskiej, która jako pierwsza zaczęła dokumentować historię zbrodni na warszawskim Tarchominie, która rozegrała się w styczniu 1996 r. Na podstawie książki powstała sztuka Polowanie na osy. Historia na śmierć i życie, w reżyserii Natalii Korczakowskiej, której premiera obyła się 24 listopada 2023 r. w warszawskim Teatrze Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza. W 2025 r. ukazała się kolejna książka Tochmana o Hannie Krall Pożegnanie z Narwią. W 2026 r. miała premierę książka Delfiny i Belzebub, o ludziach, którzy w ekstremalnych warunkach wojny na Ukrainie, ratują zwierzęta.

Książki Tochmana zostały przetłumaczone m.in. na: angielski, francuski, włoski, fiński, ukraiński, niderlandzki, bośniacki, hiszpański, portugalski, czeski, słowacki, węgierski, turecki oraz arabski. thumb|245px|Spotkanie z czytelnikami w kwietniu 2019 w Krakowie Nagrody i wyróżnienia Nagrody i wyróżnienia na podstawie źródeł: 1998: Reporter Roku (według czytelników Gazety Wyborczej) 2001: Finalista Nagrody Literackiej „Nike”, za książkę Schodów się nie pali 2002: Nominacja do nagrody im. Dariusza Fikusa przyznawanej przez dziennik Rzeczpospolita 2003: Finalista Nagrody Literackiej „Nike”, za książkę Jakbyś kamień jadła 2004: Prix RFI Témoin du Monde 2007: Nagroda Poznańskiego Przeglądu Nowości Wydawniczych „Książka Jesieni 2007”, za książkę Wściekły pies 2009: Nominacja do MediaTORów 2009 w kategorii AuTORytet 2011: Finalista Środkowoeuropejskiej Nagrody Literackiej Angelus 2015: Nagroda medialna „Pióro Nadziei” przyznawana przez Amnesty International „za pracę na rzecz promocji i ochrony praw człowieka” 2016: Włoska nagroda za reportaż im. Ryszarda Kapuścińskiego – Premio Kapuściński 2019: Warszawska Premiera Literacka – nagroda za maj 2019, za książkę Pianie kogutów, płacz psów 2020: Nominacja do Nagrody Literackiej „Nike”, za książkę Pianie kogutów, płacz psów

Publikacje thumb|245px|Książki opublikowane i wznowione przez Wyd. Literackie w 2019Wybrane dzieła na podst. źródeł: Schodów się nie pali, 2000 Jakbyś kamień jadła, 2002 Córeńka, 2005 Wściekły pies, 2007 Bóg zapłać, 2010 Dzisiaj narysujemy śmierć, 2010 Eli, Eli, 2013 Kontener, 2014, współautor z Katarzyna Boni Krall, współautor Mariusz Szczygieł, 2015 Pianie kogutów, płacz psów, 2019 Historia na śmierć i życie, 2023 Pożegnanie z Narwią, 2025 Delfiny i Belzebub, 2026

Antologie Wierzymy w wolność, 2021, antologia opowiadań o prawach człowieka na 30-lecie Amnesty International w Polsce.

Adaptacje Wybrane adaptacje na pods. źródeł: Wściekły pies, reż. Dariusz Jezierski, premiera 16 stycznia 2010 r., Teatr Nowej Sztuki, Gliwice Bóg zapłać, na podstawie reportażu Mojżeszowy krzak, reż. Jakub Kamieński, 7 października 2011 r., Grupa SUPERMARKET, Warszawa Umwuka, na podstawie reportażu Dzisiaj namalujemy śmierć, reż. Jan Naturski, premiera 5 czerwca 2014 r., Teatr Muzyczny Capitol, Wrocław Polowanie na osy. Historia na śmierć i życie, reż. Natalia Korczakowska, premiera 24 listopada 2023 r., Teatr Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza, Warszawa

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona Wojciecha Tochmana Instytut Reportażu Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Fundacja ITAKA Klub HEBAN

Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Krakowie Kategoria:Absolwenci Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Unii Literackiej Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z TVP Kategoria:Polscy reportażyści Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1969