Edward Charles Spitzka (ur. 10 listopada 1852 w Nowym Jorku, zm. 13 stycznia 1914 tamże) – amerykański neurolog, neuroanatom i psychiatra. Zasłynął jako świadek obrony na procesie zabójcy prezydenta Stanów Zjednoczonych Jamesa A. Garfielda, Charlesa J. Guiteau. Ojciec neurologa i anatoma Edwarda Anthony’ego Spitzki. Autor około dwustu prac naukowych, w tym jednego z pierwszych podręczników psychiatrii wydanych w Stanach Zjednoczonych.
Życiorys Urodził się w domu przy Ridge Street 12 w Nowym Jorku, jako syn zegarmistrza Charlesa A. Spitzki (1817–po 1880) i Johanny z domu Tag (1830–po 1880). Ojciec pochodził z Saksonii, matka z Hanoweru. Rodzina miała niemiecko-słowiańskie korzenie. Ojciec był podobno oczytanym człowiekiem; emigrował do Stanów w związku z uczestnictwem w ruchu rewolucyjnym w 1848 roku. Mieli jeszcze jednego syna, Henry’ego (1857–1925), który odziedziczył po ojcu fach zegarmistrzowski.
Edward Charles Spitzka był uczniem Szkoły Publicznej nr 35 w Nowym Jorku kierowanej przez Thomasa Huntera, następnie ukończył i w 1873 uzyskał tytuł doktora medycyny w Medical School of the University of New York. thumb|Ogłoszenie prasowe reklamujące wydawane przez Spitzkę „Archives of Comparative Medicine and Anatomy”. Każdy lekarz który ma konia, powinien je czytać! Następnie wyjechał na trzy lata do Europy, gdzie zwiedził kliniki w Wiedniu i Lipsku. Jego nauczycielami w Lipsku byli , , His, , Wunderlich i Thiersch, a w Wiedniu Politzer, Billroth, Bamberger, Brücke, Arlt, Schenk i, przede wszystkim, Theodor Meynert. Od 1874 do 1875 był asystentem w klinice embriologii Uniwersytetu Wiedeńskiego u Schenka.
W 1876 powrócił do Nowego Jorku i rozpoczął praktykę. Był m.in. chirurgiem w Mt. Sinai Hospital i konsultującym neurologiem w North-Eastern Dispensary, St. Mark’s Hospital i Sydenham Hospital. W 1887 otrzymał katedrę anatomii porównawczej na Columbia Veterinary College, a w 1882 katedrę chorób nerwowych i umysłowych oraz medycyny sądowej w New York Post-Graduate Medical College (1882–1887). W 1883 otrzymał honorowy tytuł doktora . thumb|left|List Spitzki do Shobala Clevengera Od 1877 członek, a w 1890 przewodniczący American Neurological Association. Należał także do , American Anthropometric Society, Society of Medical Jurisprudence and State Medicine, New York Historical Society, New York Zoological Society, , , i New York Neurological Society (przewodniczący 1883/84).
W 1890 mieszkał pod adresem 712 .
Założyciel i redaktor naczelny „American Journal of Neurology and Psychiatry” od 1882 do 1884. Przewodniczący sekcji stomatologicznej Kongresu Sztuk i Nauk w St. Louis (Congress of Arts and Sciences) w 1904.
30 czerwca 1875 w Wiedniu ożenił się z Catharine Wacek (Watzek), córką Antona W. Watzka. Ich jedynym synem był Edward Anthony Spitzka (1876–1922).
W 1913 roku został pozwany przez jubilera Josepha Gershgalla z Nowego Jorku, który oskarżył psychiatrę o rozbicie jego małżeństwa.
Zmarł 13 stycznia 1914 na udar mózgu w swoim domu przy 66 East Seventy-third Street. Przed śmiercią cierpiał na „martwicę kości szczęki” – prawdopodobnie raka jamy ustnej; był z tego powodu kilkakrotnie operowany. Informacje o jego zgonie ukazały się w prasie medycznej i codziennej w całym krajuEdward C. Spitzka, M.D. American Journal of Insanity 70, s. 970–971 (kwiecień 1914)..
Uroczystości żałobne odbyły się w jego domu 15 stycznia; przemawiali przyjaciele zmarłego, Charles Prospero Fagnani, William Broaddus Pritchard i Nathan Edwin Brill.
W testamencie zapisał cały majątek (5000 dolarów) żonie, a mózg – nauce. Zgodnie z ostatnią wolą badania mózgu miał przeprowadzić syn Edward Anthony. Do prasy podano informację, że wyjęte z ciała przez dr. Johna H. Larkina mózgowie ważyło 1400 g – co według Edwarda Spitzki młodszego było spowodowane długą chorobą.
Wspomnienia o Spitzce Edward Charles Spitzka wspominany był jako człowiek arogancki, o wybuchowym temperamencie, pewny siebie i uparty, ale o szerokich zainteresowaniach i nieprzeciętnym intelekcie. Charles Loomis Dana opisał go jako mężczyznę o „czerwonej twarzy i gorącej głowie”. Miał około 1,67 m wzrostu (5 stóp i 6 cali).
Brak jest biografii Edwarda Charlesa Spitzki; najobszerniejsze źródła to anonimowy szkic biograficzny w „Journal of Nervous and Mental Disease” opublikowany po jego śmierci, któremu towarzyszyła skompletowana przez syna lista publikacji. Wiele informacji o nim zawiera biografia jego przyjaciela, Shobala Clevengera, autorstwa . W 1995 ukazał się artykuł Hainesa poświęcony Spitzckom, ojcu i synowi, oraz ich roli w procesie i autopsji zabójców dwóch prezydentów Stanów Zjednoczonych. O samym procesie Guiteau opowiada książka Charlesa E. Rosenberga.
Rola w konflikcie neurologów z alienistami Po wojnie secesyjnej zaczął narastać konflikt między neurologami a lekarzami chorób umysłowych (alienistami). Lekarze wyspecjalizowani w neurologii chcieli leczyć schorzenia, do tej pory zarezerwowane dla lekarzy pracujących w azylach dla umysłowo chorych. Neurolodzy utworzyli American Neurological Asociation, natomiast alieniści zrzeszeni byli w , na której czele stał John Perdue Gray. Spitzka w serii artykułów bezpardonowo zaatakował Graya, zarzucając mu niekompetencję, miałkość i powierzchowność charakteru; twierdził też, że Gray zawdzięcza stanowisko „politycznej bufonadzie”. New York Neurological Society również dołączyło w 1878 do tego konfliktu, wystosowując, głównie za sprawą Spitzki, petycję o ustanowienie nowego prawa regulującego kwestie zarządzania zakładami dla chorych psychicznie. W późniejszym czasie Spitzka niezmiennie orędował za reformami w systemie leczenia chorych psychicznie. Echa konfliktu odbiły się kilka lat później podczas procesu GuiteauThe Trial of the Assassin Guiteau… s. 71–74..
Proces Guiteau 2 maja 1881 na stacji kolejowej Baltimore-Potomac czterdziestoletni prawnik Charles J. Guiteau oddał dwa strzały do prezydenta Stanów Zjednoczonych, Jamesa A. Garfielda. Mimo że rany były stosunkowo niegroźne, z powodu niepotrzebnie powtarzanych prób wydostania pocisku stan rannego prezydenta się pogorszył i 19 września Garfield zmarł. Proces Guiteau rozpoczął się 14 listopada 1881 w Waszyngtonie.
Na wniosek obrony pierwszym powołanym ekspertem był James G. Kiernan z Chicago. 7 grudnia adwokat George Scoville po raz pierwszy telegrafował do Spitzki, w ciągu kolejnych dni kilkakrotnie próbował się z nim skontaktować. Ostatecznie Spitzka stawił się w sądzie 12 grudnia, na wezwanie sąduWHAT DR. SPITZKA THINKS.; TESTIFYING THAT THE ASSASSIN IS INSANE. A SHARP CROSS-EXAMINATION. RIGHT AND WRONG IN INSANITY. AFTER THE RECESS. THE WITNESS WEARIED. THE ASSASSIN IN HIGH GLEE. New York Times 13 grudnia 1881.. Spitzka już wcześniej był przekonany o chorobie psychicznej Guiteau. Nowojorczyk w kilku gazetach (pod pseudonimami) dowodził szaleństwa oskarżonego, a przychylni obronie neurolodzy wiedzieli kto ukrywa się pod pseudonimem i dali o tym znać Scoville’owi. Spitzka nie chciał jednak być świadkiem i jak sam twierdził w liście otwartym do redakcji „New York Timesa”, odrzucił również propozycję bycia świadkiem oskarżenia Guiteau.
Spitzka tuż przed rozprawą zbadał Guiteau i tylko utwierdził się w przekonaniu, że oskarżony jest chory psychicznie. Na rozprawie odpowiadał najpierw na pytania Scoville’a dotyczące jego doświadczenia w podobnych przypadkach i wyników badania. Następnie pytania zadawał oskarżyciel Walter Davidge: spytał Spitzkę, czy ten starał się nieskutecznie o pracę w zakładzie dla chorych psychicznie (świadek musiał przyznać, że zdarzyło się to trzy razy), po czym rozpoczął zadawać pytania mające podkopać autorytet naukowy świadka. Indagowany, czy był profesorem w szkole medycznej, Spitzka odpowiedział przecząco, i przypomniał, że piastuje stanowisko profesora anatomii porównawczej w akademii weterynaryjnej (Columbia Veterinary College). Seria odpowiedzi Spitzki na dalsze pytania Davidge’a była często cytowanaThe Trial of the Assassin Guiteau… s. 158.:
Q. Jakiego rodzaju to szkoła? A. To akademia, gdzie lekarze są uczeni w sztuce leczenia niższych zwierząt. Q. Głównie koni, jak mniemam? A. Tak jest, sir. Dziedzina której nauczam jest nauczana w szkołach medycznych. Q. Tak? A. Dyscyplinę tę uprawiali tacy mężowie jak Thomas Huxley, baron Cuvier, Haeckel i inni najwybitniejsi naukowcy. Nie mam powodu by się tego wstydzić. Davidge. Nie powiedziałem że powinien się pan tego wstydzić. Świadek. Zadano mi wcześniej pytanie […] spodziewałem się tego, i jest to robione w celu rzucenia cienia na świadka. Q. Wszyscy ci znamienici panowie, których nazwiska pan wymienił, należą do tak zwanych lekarzy koni? A. Nigdy nie leczyłem żadnego zwierzęcia oprócz osła, które to zwierzę ma dwie nogi, i dlatego nie mogę uważać się za weterynarza, ale za specjalistę od ludzi. Q. Czyli jest pan felczerem weterynarii? A. W tym sensie że leczę osłów zadających mi głupie pytania, owszem.
W kolejnym dniu przesłuchań ze strony oskarżenia padły jeszcze pytania o autorstwo anonimowych artykułów Spitzki na temat przypadku Guiteau (potwierdził autorstwo artykułów w „New England Medical Journal” i „jednego czy dwóch” w „Medical Review”) i o wiarę w Boga (odmówił odpowiedzi na pytanie, stwierdzając, że jest ono nie na miejscu w kraju gwarantującym wolność religii i przekonań)MORE MEDICAL OPINIONS; NEW-YORK DOCTORS DISAGREE IN GUITEAU’S CASE. New York Times 14 grudnia 1881 s. 3..
Opinia o niepoczytalności Guiteau była bardzo niepopularna. Spitzka otrzymywał podobno listy z pogróżkami. Oprócz niego i Kiernana o chorobie oskarżonego przekonany był jeszcze trzeci świadek, Theodore Damin z Auburn AsylumTHE HABITS OF LUNATICS; ANOTHER EXPERT PRONOUNCES GUITEAU SANE. A PLAN TO INSURE GUITEU’S LIFE. New York Times 23 grudnia 1881 s. 3.. Głównym świadkiem oskarżenia był natomiast John P. Gray, osobisty wróg Spitzki. W styczniu zapadł jednak wyrok skazujący Guiteau na karę śmierci.
Początkowo autopsję mieli wykonać Spitzka i HammondNEW YORK New York Times 13 maja 1882 s. 8.. Wniosek Spitzki o uczestnictwo w autopsji został jednak odrzucony przez George’a B. CorkhillaThe Trial of the Assassin Guiteau… s. 263.. Ostatecznie przeprowadził ją Daniel Smith Lamb, który przeprowadził również badanie pośmiertne prezydenta Garfielda.
W kolejnych latach sprawa Guiteau była wciąż szeroko dyskutowana. Najbardziej gorliwym orędownikami tezy o poczytalności Guiteau byli Gray i J.J. Elwell. Po stronie obrońców pozostali m.in. Spitzka, William W. Godding i M. J. MadiganMadigan MJ. Was Guiteau Sane? A Reply to Dr. Elwell’s Rejoinder. Alienist and Neurologist 5 (kwiecień 1884), s. 227–259 i 5 (lipiec 1884) s. 386–430., a także George Miller Beard. Niektórzy, jak Hammond, zajmowali stanowisko kompromisowe: przychylali się do tezy o „manii” Guiteau, ale uważali że takie osoby i tak powinny odpowiadać przed prawem.
Inne procesy