Trzęsienie ziemi na pograniczu indyjsko-chińskim (1950) (znane również jako trzęsienie ziemi w Asamie i Tybecie) – jedno z najsilniejszych trzęsień ziemi zarejestrowanych w historii pomiarów sejsmologicznych. Nastąpiło 15 sierpnia 1950 roku na pograniczu stanu Asam w północno-wschodnich Indiach i Tybetu. Jego magnitudę oceniono na 8,6. W wyniku wstrząsu oraz wywołanych nim kataklizmów towarzyszących zginęło ponad 1500 osób.
Przebieg zdarzenia Trzęsienie ziemi nastąpiło o godzinie 19:39 czasu lokalnego. Jego epicentrum znajdowało się w górskim regionie w pobliżu miejscowości Rima w powiecie Zayü, w granicach Tybetu. Wstrząsy odczuwalne były na obszarze całego wschodniego i południowego Tybetu (m.in. w Lhasie), w południowych prowincjach Chin (Syczuan i Junnan), a także w odległej Kalkucie.
Początkowo magnitudę zdarzenia szacowano na 8,7, jednak późniejsze reanalizy zapisów sejsmograficznych zweryfikowały tę wartość do 8,6.
Drgania o największej intensywności (X–XI stopień w skali Mercallego-Cancaniego-Sieberga) zarejestrowano w indyjskim stanie Asam, zwłaszcza w rejonie miast Sibsagar i Sadiya. Ze względu na tamtejsze ogromne zniszczenia oraz przekształcenia krajobrazu trzęsienie to – mimo położenia epicentrum w Tybecie – powszechnie utożsamiane jest z Asamem. Intensywność X stopnia odnotowano m.in. w miejscowościach Pasighat, Dum Duma, Dibrugarh i North Lakhimpur, IX stopień w Digboi i Golaghat, VIII w Shillong i Tezpur, natomiast VI stopień w Darjeeling i Kalkucie.
Obszar makrosejsmiczny objął 1,794 miliona km², z czego niszczycielskie skutki dotknęły bezpośrednio obszar o powierzchni blisko 50 tysięcy km².
Trzęsienie wywołało liczne, wielkoobszarowe osuwiska i spływy masowe w rejonach górskich. W ziemi powstały głębokie rozpadliny. W regionie Medog jedno z osuwisk doprowadziło do zsunięcia się całej wioski Yedong do koryta rzeki Brahmaputra.
Liczne wstrząsy wtórne (z których wiele osiągało magnitudę 6,0 lub wyższą) były odczuwalne na obszarze znacznie większym niż wstrząs główny. Prowadziło to wówczas do błędnych doniesień medialnych prasowych agencji, określających zdarzenie mianem „największego trzęsienia ziemi w historii”.
Skutki Trzęsienie ziemi spowodowało znaczne straty materialne oraz ofiary w ludziach po obu stronach granicy. Liczba bezpośrednich ofiar śmiertelnych szacowana jest na 1526 do 1530 osób. Złożoność terenu uniemożliwiła precyzyjne ustalenie, czy bilans ten uwzględniał wszystkie ofiary po stronie chińskiej oraz osoby, które zginęły w wyniku późniejszych powodzi wywołanych pękaniem tam osuwiskowych.
Straty materialne oszacowano na ponad 25 miliardów ówczesnych dolarów amerykańskich.
Asam (Indie) W Asamie kataklizm najbardziej dotknął dolinę rzeki Brahmaputry. Był to najbardziej niszczycielski wstrząs w Indiach od 1897 roku. Wzgórza Abor w pobliżu Sibsagar odnotowały zniszczenie około 70 wsi (głównie w wyniku ruchów masowych), gdzie zginęło 156 osób. Schodzące materiały skalne zablokowały kilkanaście dopływów Brahmaputry. W całym stanie zniszczeniu uległo około dwóch tysięcy domów oraz świątyń.
Tybet (Chiny) Największe zniszczenia po stronie tybetańskiej odnotowano w rejonie miejscowości Nyingchi, Changdu i Zhamo w powiecie Zayü, gdzie zawalone budynki spowodowały śmierć ponad 780 mieszkańców.
Odchylenia sejsmiczne na świecie Wstrząsy doprowadziły do powstania sejsz (kołysania wody) na odległych jeziorach w Norwegii oraz Anglii.
Powódź na rzece Subansiri W pierwszych dniach po trzęsieniu w dorzeczu Brahmaputry gwałtownie wzrósł poziom rzek, znosząc z gór gruz skalny, osady piaszczysto-mulaste oraz powalone drzewa.
Osuwiska zablokowały m.in. przepływ rzeki Subansiri. Osiem dni po wstrząsie głównym naturalna przegroda pękła, a powstała fala powodziowa o wysokości około siedmiu metrów zalała niżej położone obszary, powodując śmierć co najmniej 532–536 osób w przybrzeżnych wsiach.
Podobny zator osuwiskowy pękł w dolinie rzeki Dibang, nie wywołując jednak wówczas bezpośrednich ofiar w ludziach.
Relacja F. Kingdona-Warda Jednym z bezpośrednich świadków kataklizmu był brytyjski botanik i odkrywca Frank Kingdon-Ward, który w czasie trzęsienia przebywał w miejscowości Rima. W swoich wspomnieniach opisał on moment wystąpienia wstrząsu, późniejsze katastrofalne osuwiska oraz zjawiska akustyczne – głębokie, przypominające eksplozje odgłosy dochodzące z wnętrza ziemi, słyszalne w promieniu ponad 1200 kilometrów od epicentrum (m.in. na terytorium Birmy).
Przypisy
Bibliografia Informacja na temat trzęsienia ziemi na portalu internetowym Amerykańskiej Służby Geologicznej USGS
Kategoria:1950 w Azji Kategoria:Asam Kategoria:Indie w XX wieku Asam 1950 Asam 1950