Carl Barks (ur. 27 marca 1901 w Merrill, zm. 25 sierpnia 2000 w Grants Pass) – amerykański scenarzysta, grafik i animator, autor disnejowskich komiksów z „kaczymi” bohaterami, tj. Kaczor Donald, siostrzeńcy Hyzio, Dyzio i Zyzio, twórca takich postaci jak Sknerus McKwacz, Bracia Be, Diodak czy Goguś Kwabotyn, „założyciel” miasta Kaczogród oraz organizacji Młodych Skautów. Will Eisner określił go mianem „Andersena komiksów”Cytat za artykułem Mortena Harpera..
Życiorys Dzieciństwo i młodość Carl Barks urodził się 27 marca 1901 roku w miasteczku Merrill w Oregonie jako drugie dziecko drobnego farmera Williama Barksa i jego żony Arminty (z domu Johnson). Pierwsze lata życia przyszły artysta spędził w samotności: jego rodzice byli wiecznie zajęci pracą w gospodarstwie, zaś ze starszym bratem, Clyde'em, nigdy nie miał zbyt dobrego kontaktu. Dodatkowo siedziba Barksów położona była z dala od osad ludzkich; najbliżsi sąsiedzi mieszkali w odległości ok. 800 metrów od ich domu, zaś aby dotrzeć do małej, lokalnej szkoły (w której uczyło się zaledwie kilkoro dzieci), mały Carl musiał codziennie pokonywać pieszo prawie 3 kilometry.
W 1908 roku, mająca problemy finansowe, rodzina Barksów przeniosła się kilkanaście kilometrów na północ, do regionu Midland, położonego blisko nowo powstałej linii kolejowej. Carl wraz z bratem przerwali wówczas edukację, by pomóc rodzicom w pracy na nowej farmie, dostarczającej lokalnym rzeźniom zwierzęta na ubój. Wielkie wrażenie zrobiło na siedmioletnim wówczas Barksie lokalne targowisko, pełne przekrzykujących się rolników oraz budzących respekt, uzbrojonych kowbojów. Inwestycja Barksów okazała się trafna: już trzy lata później, w 1911, rodzina miała wystarczająco dużo pieniędzy, aby przeprowadzić się do Santa Rosa w Kalifornii. Tam jednak nie powiodło się już im tak dobrze: lokalny rynek nie wykazał zapotrzebowania na uprawiane przez Barksów warzywa, czego efektem były kolejne problemy finansowe oraz załamanie nerwowe ojca rodziny, Williama.
W 1913 rodzina powróciła do Merrill, co umożliwiło Carlowi ponowne podjęcie nauki i, w konsekwencji, ukończenie szkoły podstawowej (w 1916). Droga do dalszej edukacji była jednak, ku ogromnemu rozczarowaniu chłopca, zamknięta: najbliższa szkoła wyższego stopnia znajdowała się prawie 8 kilometrów od domu, w którym mieszkał. Zaczęły również dawać znać o sobie, lekceważone do tej pory, problemy ze słuchem, utrudniające zrozumienie słów nauczyciela. W 1916 roku zmarła również matka artysty, Arminta. Wydarzenie to miało poważne konsekwencje ekonomiczne dla całej rodziny: schorowany William nie był w stanie samodzielnie utrzymać gospodarstwa i dwóch synów, w związku z czym piętnastoletni Carl i o dwa lata starszy Clyde zmuszeni byli poszukać pracy.
W ciągu następnych lat Barks imał się, z mniejszym lub większym powodzeniem, wielu zawodów. Próbował swych sił m.in. jako drwal, kowboj, tokarz czy drukarz, pracował również na kilku farmach. W 1918 podjął pierwszą, nieudaną próbę zaistnienia w świecie komiksu: mając w kieszeni 100 dolarów przybył do San Francisco, gdzie starał się o pracę rysownika w redakcjach kilku gazet. Nie miał jednak jeszcze wystarczającego doświadczenia (komiksy tworzył od 10 roku życia, dotychczas traktował to jednak jako hobby), by móc rywalizować z zawodowymi grafikami, szybko więc, w 1920, powrócił w rodzinne strony. W 1921 roku spotkał Pearle Turner (1904–1987), która dwa lata później została jego żoną. W tym samym, 1923 roku, urodziła się córka Peggy, w rok później Dorothy. Rok 1923, prócz małżeństwa i urodzin pierwszej córki, przyniósł również Barksowi kolejną przeprowadzkę: wraz z rodziną wyjechał do Sacramento, gdzie przez pięć lat pracował w kompanii Pacific Fruit Express.
Początki kariery Pierwsze rysunki Barks zaczął tworzyć w 1911 roku, podczas pobytu rodziny w Kalifornii, jednak, nie licząc krótkiego epizodu związanego z pobytem w San Francisco, traktował swoje komiksy jako hobby i odskocznię od rzeczywistościPo latach Barks wspominał żartobliwie, że gdyby nie odrobina humoru, jaką wnosiły do jego życia komiksy, prawdopodobnie postradałby rozum.. Sytuacja zmieniła się, kiedy tworzonymi przez niego pracami zainteresowali się wydawcy lokalnej gazety „Judge”. W 1928 roku rysownik nawiązał współpracę z wydawanym w Minneapolis pismem dla mężczyzn „Calgary-Eye-Opener”, jego rysunki okazjonalnie ukazywały się również w innych gazetach lokalnych. Dzięki rysunkom do jego kieszeni wpływało co miesiąc ok. 90 dolarów, co było, jak na tamte czasy, dość znaczną sumą. Sukces zawodowy nie szedł w parze z udanym życiem osobistym: związek Carla z Pearle rozsypał się ostatecznie w 1929 roku, czego skutkiem była separacja i, rok później, rozwód. Wydarzenie to odbiło się na psychice Barksa: pogrążony w depresji powrócił do rodzinnego Oregonu, co wiązało się również z kolejną utratą pracy. Brak funduszy skłonił go wkrótce do kolejnej zmiany miejsca zamieszkania – przeprowadził się do Minneapolis, gdzie ponownie znalazł zatrudnienie, tym razem już na pełny etat, w redakcji „Calgary-Eye-Opener”. Od tego momentu można mówić o początku jego profesjonalnej kariery.
Pobyt w Minneapolis wiązał się również z kolejnym ważnym wydarzeniem w życiu prywatnym artysty. W redakcji „Calgary-Eye-Opener” spotkał pracującą tam wówczas Clarę Balken. Z czasem znajomość przerodziła się w miłość – para pobrała się kilka lat później, w 1938 roku.
3 maja 1934 roku ukazał się film animowany The Wise Little Hen (pl Mądra kurka). Zadebiutowała w nim jedna z najbardziej znanych postaci stworzonych przez Walta Disneya, Kaczor Donald. Rok później, w listopadzie 1935, wytwórnia Disneya ogłosiła, że poszukuje nowych rysowników do pracy przy powstających produkcjach. Carl Barks zgłosił swój akces. Nowa praca wiązała się z przeprowadzką do Los Angeles oraz z obniżeniem zarobków (do 80 dolarów miesięcznie), rysownik postanowił jednak podjąć to ryzyko. Decyzja ta, jak miało się okazać, zmieniła na zawsze jego życie. Początkowo pełnił on funkcję szeregowego animatora (m.in. przy filmie Thru the Mirror), szybko jednak, w 1936, powierzono mu funkcję scenarzysty – odpowiadał za wymyślanie pomniejszych gagów, uatrakcyjniających scenariusze stworzone przez głównych scenarzystów. Wreszcie, na początku 1937 roku, Barksowi powierzono, wspólnie z Jackiem HannahZmarły w 1994 roku Jack Hannah został odznaczony nagrodą „Disney Legends” w 1992, rok po Barksie. W uzasadnieniu przyznania nagrody znalazło się stwierdzenie, iż „zrobił on dla popularyzacji animowanej postaci Kaczora Donalda tyle, co Barks dla jego komiksowego odpowiednika”., stworzenie własnego scenariusza do animacji, której głównym bohaterem miał być Kaczor Donald. Film Modern Inventions miał swoją premierę 29 maja 1937 roku. Począwszy od tego czasu Barks stworzył scenariusze do jeszcze 33 animacji, m.in. do takich dzieł jak Donald's Nephews (1938), Donald's Cousin Gus (1939), Donald's Lucky Day (1939), Donald's Vacation (1940), oraz Donald Gets Drafted (1942). 27 z nich powstało we współpracy z Jackiem Hannah.
6 listopada 1942 Carl Barks opuścił szeregi wytwórni Disneya. Powodem tej decyzji, prócz nieporozumień z kolegami z pracy, było również niezadowolenie rysownika z narzucanej mu przez kierownictwo, związanej z toczącą się II wojną światową, propagandowej wymowy filmów takich jak Donald Gets Drafted czy The Vanishing Private (1942). Począwszy od tego okresu poświęcił się on wyłącznie tworzeniu komiksów. W swoim pierwszym dziele, komiksie Pluto Saves the Ship (jeden z pierwszych komiksów Disneya wydanych w Stanach Zjednoczonych, przeznaczony do regularnego czasopisma komiksowegoWcześniejsze, m.in. drukowane w gazetach paski komiksowe Ala Taliaferro i Floyda Gottfredsona, nie ukazywały się jako osobne wydawnictwa), ograniczył się jedynie do napisania scenariusza (w czym pomogli mu Jack Hannah i Nick George), do drugiego, wydanego w październiku 1942 na łamach miesięcznika „Four Color”, liczącego 64 strony, komiksu Donald Duck Finds Pirate Gold, stworzył już rysunki. Nie była to jeszcze w pełni autorska praca: autorem scenariusza do niej był Bob Karp, połowę rysunków wykonał Jack Hannah. Rezygnacja z pracy u Disneya wiązała się z kolejną zmianą miejsca zamieszkania: rysownik wraz z żoną przeprowadził się do miasteczka Hemet w pobliżu San Jacinto, gdzie, w przerwach między rysowaniem, prowadził kurzą fermę.
„The Duck Man” thumb|400px|Carl Barks (z lewej) i Burne Hogarth podczas konwentu Comic-Conu w 1982 Na przełomie 1942 i 1943 roku Carl Barks nawiązał współpracę z wydawnictwem Western Publishing, poszukującym rysowników chętnych podjęcia się tworzenia nowych komiksów z Kaczorem Donaldem. Tak oto, od wydanego w kwietniu 1943 komiksu The Victory Garden (z Donaldem i zapożyczonymi od Ala Taliaferro Siostrzeńcami w rolach głównych), rozpoczęła się mająca trwać blisko trzy dekady współpraca Barksa z Western Publishing.
22 lipca 1947 roku Carl Barks ukończył pracę nad liczącym dwadzieścia stron komiksem Christmas On Bear Mountain. Wydane w grudniu tego samego roku dzieło okazało się jednym z najważniejszych w jego dorobku. Zadebiutowała w nim postać Sknerusa McKwacza – najbogatszego kaczora świata, wujka Donalda oraz Siostrzeńców. Komiks odniósł duży sukces wśród czytelników, oczywistym stało się więc, że kariera Sknerusa nie może zakończyć się, jak pierwotnie planowano, na jednym „występie”. Zaczęły ukazywać się więc kolejne historyjki: The Old Castle's Secret (pl. Tajemnica starego zamczyska, Kaczogród. Carl Barks tom 9, czerwiec 1948), Foxy Relations (pl. Polowanie na lisa KD 20/96, listopad 1948) oraz Race to the South Seas (grudzień 1948). Z biegiem lat kariera McKwacza nabierała tempa, jego postać zyskała najbardziej znaną dziś cechę charakteru: stawał się coraz bardziej skąpy. W wydanym w sierpniu 1949 komiksie Voodoo Hoodoo po raz pierwszy czytelnicy poznali fragment jego bogatej w przygody młodości – z biegiem lat Barks wracał do tej tematyki jeszcze wielokrotnie (a wraz z nim inni rysownicy, z Donem Rosą na czele). Wydany w 1950 roku komiks The Magic Hourglass (pl. Zaklęta klepsydra, KD 2/09) był pierwszą pracą, której głównym bohaterem nie był już Donald, lecz właśnie Sknerus. Począwszy od tego czasu można zaobserwować przenoszenie punktu ciężkości: coraz częściej historie tworzone przez Barksa koncentrowały się na przygodach starego McKwacza. Dotychczasowa postać pierwszoplanowa, Donald, choć wciąż istotna dla fabuły, musiała zadowolić się rolą drugoplanową.
Wbrew obiegowej opinii Sknerus nie był jednak pierwszą postacią wykreowaną przez Barksa: palma pierwszeństwa przypada sąsiadowi Kaczora Donalda, J. Jonsowi – zadebiutował on już w 1943 roku, w Good Deeds (pl. Skutki dobrych uczynków, KD 44/98), czwartym komiksie, stworzonym przez Barksa samodzielnie. Dopiero jednak sukces Sknerusa skłonił artystę do stworzenia kolejnych postaci wzbogacających „kaczy” świat. W sierpniu 1948 roku, dzięki komiksowi Wintertime Wager (pl. Kąpiel w środku zimy z KD 2/95 lub Na zakłady nie ma rady z KD 1/09), czytelnicy poznali obdarzonego gigantycznym szczęściem Gogusia, kuzyna Donalda. W ślad za nim pojawili się Bracia Be (1951) oraz Diodak (1952). Niepowodzenie związane z małym sukcesem Kizi, Mizi i Fizi (1953) zrekompensowało pojawienie się, trzy lata później, Wolframika – małego pomocnika Diodaka z żarówką zamiast głowy. Wszystkie te postacie wzbogacały uniwersum Kaczora Donalda, dołączając do stworzonych wcześniej przez Ala Taliaferro Siostrzeńców, Daisy czy Babci Kaczki. Jednocześnie rysownik nie bał się trudnych decyzji: praktycznie zrezygnował z postaci psa Malucha, stworzonego przez Taliaferro i cieszącego się dużą sympatią czytelników.