Iwan Łytwynczuk, ps. Dubowyj (; ur. 1917 w Dermaniu lub Biskupiczach Ruskich, zm. 1952 w rejonie horochowskim) – dowódca okręgu wojskowego Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), członek Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), zbrodniarz wojenny, major. Możliwie, że był jednym z organizatorów i inicjatorów rzezi wołyńskiej, uznanej za ludobójstwo. Jego oddziały jako pierwsze na Wołyniu przystąpiły do eksterminacji Polaków.

Życiorys Urodził się w roku 1917 w Dermaniu na WołyniuВ. Заведнюк, Литвинчук Іван, s. 368. w rodzinie duchownego prawosławnego (według innych badaczy w Biskupicach Ruskich).

Studiował w prawosławnym seminarium duchownym w Krzemieńcu. W latach 1937–1939 był więziony przez władze polskie za działalność podziemną w OUNWładysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, s. 1031, przypis 24..

W roku 1943 był organizatorem oddziałów UPA na północno-wschodnim Wołyniu oraz dowódcą Okręgu Wojskowego (WO) UPA „Zahrawa”.

Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej Piotr ZającPiotr Zając, Prześladowania ludności narodowości polskiej na terenie Wołynia w latach 1939–1945 – ocena karnoprawna zdarzeń w oparciu o ustalenia śledztwa OKŚZpNP w Lublinie, w: Zbrodnie przeszłości. Opracowania i materiały prokuratorów IPN, t. 2: Ludobójstwo, red. Radosław Ignatiew, Antoni Kura, Warszawa 2008, s. 37 oraz Grzegorz Motyka wskazują na jego możliwy udział (wspólnie z Dmytrem Klaczkiwskim i Wasylem Iwachiwem) w podjęciu decyzji o przeprowadzeniu tzw. rzezi wołyńskiejWedług ukraińskich historyków brak potwierdzenia tego faktu w dokumentach OUN-UPA, w odpowiedzi na co Grzegorz Motyka przytacza analogiczny przykład braku pisemnego rozkazu Stalina odnośnie do rozpętania Wielkiego Głodu. Zob:Причини w Волинська трагедія: що сталося 70 років тому, і чого хоче польська сторона. Oddziały podległe Łytwynczukowi jako pierwsze na Wołyniu przystąpiły do eksterminacji Polaków. Łytwynczuk wziął bezpośredni udział w zniszczeniu osiedla Janowa Dolina, gdzie dowodzone przez niego oddziały zamordowały ok. 600 Polaków. Łytwynczuk wykazywał się szczególną gorliwością w przeprowadzaniu mordów na Polakach, czym się niejednokrotnie chwalił.

Zginął w roku 1952 wysadzając się w powietrze w zaatakowanym przez NKWD bunkrze w rejonie horochowskim obwodu wołyńskiego.

Upamiętnienie Na miejscu śmierci Iwana Łytwynczuka postawiono Krzyż Pamięci, a jego imieniem nazwano szkołę we wsi Złoczowka.

Przypisy

Uwagi

Bibliografia

В. Заведнюк, Литвинчук Іван [w]

Kategoria:Członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Kategoria:Pułkownicy Ukraińskiej Powstańczej Armii Kategoria:Rzeź wołyńska Kategoria:Ukraińscy samobójcy Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 1952