Konstanty Miller (ur. w 1816, zm. w 1886 lub 1889 roku), znany także jako Konstanty Miller-Kossowski – organizator konspiracji niepodległościowej w zaborze rosyjskim, zamieszany w Spisek Hildebrandta, uniknął represji, bo ostrzeżony uciekł za granicę. Przebywał między innymi we Francji. Jako emigrant zaprzyjaźnił się z Norwidem i został uwieczniony w Promethidionie jako Konstanty.
Urodził się w Łucznikach na Podolu jako syn szlachcica tytułującego się baronem lub przedrostkiem "de" Ignacego Millera (jedyna polska rodzina baronów Miller to Miller von Müllegg) i Zofii Agnieszki, z domu Strusiówny. Jego ojciec, adwokat sądu wołyńskiego, straciwszy rodzinny majątek przeniósł się z rodziną do Żytomierza (wówczas stolicy guberni wołyńskiej). Miał brata Wiktora oraz ich trzy siostry: Julię (ur. żona Fortunata Grabowskiego, zesłańca) Łucja (później znana pianistka oraz żona zesłańca, Justyniana Rucińskiego) oraz Sabina. Ich najmłodsza siostra, Cecylia, zmarła we wczesnym dzieciństwie.
Wszechstronnie wykształcony, był utalentowanym pianistą i kompozytorem, lingwistą, a także lekarzem. Był także działaczem społecznym i niepodległościowym. Jako gimnazjalista w 1837 roku wygłosił płomienne przemówienie przeciw rosyjskiej opresji podczas pogrzebu Joasi Boczkowskiej, patriotycznej działaczki z Żytomierza, za co został natychmiast aresztowany i zesłany do Wiatki (obecnie Kirowa). Tylko interwencja jego matki u cara Mikołaja I ocaliła go przed długim więzieniem i zsyłką. Podczas studiów w Dorpacie (Tartu – dzisiejsza Estonia), dokąd po powrocie z Uralu został natychmiast wysłany przez zapobiegliwych rodziców, brał udział w spisku kierowanym przez Karola Hildebrandta. Po jego wykryciu uniknął represji, bo ostrzeżony uciekł do Anglii. Spędziwszy w Londynie kilka miesięcy wypełnionych nauką języka, żywymi kontaktami z tamtejszą emigracją (między innymi Tomaszem Olizarowskim) oraz intensywną eksploracją uroków metropolii, już jesienią 1839 roku wyruszył z Liverpoolu do Stanów Zjednoczonych, gdzie na statku „Ameryka” dotarł 3 września 1839 roku. W Nowym Jorku spotkał swego starszego brata Wiktora, który już wcześniej znalazł się w Ameryce jako emigrant po Powstaniu listopadowym.
W czasie pięciu lat spędzonych na Nowym Kontynencie Konstanty mieszkał głównie w Nowym Jorku, a utrzymywał się lekcji muzyki oraz koncertów, czego ślady przechowują do dziś archiwalne egzemplarze amerykańskiej prasy. Koncertując sporo podróżował, między innymi do Waszyngtonu, Bostonu, Baltimore i Buffalo, skąd zrobił wycieczkę nad Niagarę (zapisana później w formie utworu muzycznego „Souvenir de Niagara”), oraz innych, dużych miast wschodniego wybrzeża. W styczniu 1842 roku w sądzie Stanu Nowy Jork w Albany obaj z bratem Wiktorem, z przyczyn nie całkiem jasnych, zmienili nazwisko na Kossowski, pod którym pojawiać się będą przez kolejnych kilkanaście lat emigracyjnego życia.
W tym samym 1842 roku Wiktor wrócił do Europy. Dwa lata później uczynił to także Konstanty. Od 1844 roku przebywał między innymi we Francji, gdzie obaj z bratem brali czynny udział w życiu Wielkiej Emigracji, ale także we Włoszech i Szwajcarii, a w końcu w Belgii, gdzie studiował medycynę na Uniwersytecie w Louvain i w 1857 roku otrzymał tam dyplom chirurga i położnika. Na emigracji przyjaźnił się z Norwidem i został uwieczniony w „Promethidionie” jako Konstanty. Utrzymywał też żywe związki z intelektualnymi i artystycznymi elitami Europy tamtych czasów. Spotykał się między innymi Lisztem i Thalbergiem, których utwory chętnie wykonywał jako pianista.
Po ogłoszeniu amnestii dla popowstaniowej emigracji w maju 1856 roku, kiedy to car Aleksander II zniósł w Królestwie i na Litwie stan wojenny, Konstanty wrócił do Polski na rodzinne Kresy. Tam, w majątku przyjaciół poznał młodszą od siebie o dwadzieścia cztery lata Sewerynę Żulińską, siostrę stryjeczną Romana Żulińskiego. W 1858 roku pobrali się. Mieli pięcioro dzieci: Seweryna (zmarłego w wieku pięciu lat na szkarlatynę), Wiktorię (później żonę Stefana Choroszewskiego, lekarza), Klementynę (żonę kartografa wojskowego Pawła de Nikitina), Zofię (zmarłą młodo na gruźlicę) oraz Henrykę, przyszłą żonę Karola Brauna (notariusza) matkę Juliusza Henryka (adwokata) i Jerzego (pisarza i filozofa), babkę Terelizy Braun (działaczki społecznej), Marii Braun-Gałkowskiej (psychologa), Kazimierza Brauna (reżysera teatralnego) i Juliusza Brauna (w latach 1999–2003 przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji).
Po powrocie na Podole Konstanty pracował jako lekarz i wraz z rodziną często przenosił się z miejsca na miejsce przemierzając wschodnie Kresy od Kijowa, przez Krzemieniec i Żytomierz, gdzie mieszkały jego siostry, po Odessę, gdzie z kolei osiadł jego brat Wiktor z rodziną. W tym okresie próbował opisać swoje życie we „Wspomnieniach z Tułactwa”. Pierwszy tom, zawierający jego dzieje od wyjazdu z Żytomierza po przybycie do Ameryki, wydano w Kijowie w 1862 roku i przechowuje go dziś Biblioteka Narodowa (sygn. 70446 I). Kolejny – choć zapowiedziany – nie ukazał się. Gdy żona Konstantego, Seweryna, zmarła przedwcześnie w Odessie w 1873 roku, małymi podówczas dziećmi zajęła się młodsza siostra Konstantego, Sabina Miller oraz dalsza rodzina, sam Konstanty natomiast poświęcił się pracy. Był oddanym lekarzem. Pisał również książki o tematyce medycznej. I tak w roku 1858 drukarnia Wolfanga Gerharda w Lipsku opublikowała „Domowy Lekarz – Homeopata czyli poradnik jak leczyć zwyczajne choroby homeopatycznemi środkami w nieobecności do przybycia lekarza, napisany przez dr. K. Millera, przetłumaczony i wydany przez B.M. Wolffa w Petersburgu. Następnie w roku 1875 w Petersburgu w drukarni F. Suszczyńskiego ukazał się przekład z niemieckiego wydania T. Flemminga „Cech trzydziestu ważniejszych homeopatycznych lekarstw dla ułatwienia użycia onych w chorobach. Przez dr. medycyny K. Millera”. Obie książki można znaleźć dziś w Bibliotece Jagiellońskiej. Były to kolejne z publikacji Konstantego Millera. Jako autor spełniał się bowiem już wcześniej pisząc o muzyce i polityce oraz wydając własne utwory muzyczne. Dokładna data i miejsce śmierci nie są znane.
Konstanty Miller jest wzmiankowany między innymi w: Dubiecki Maryan, Na kresach i za kresami, Księgarnia Idzikowskiego, Kijów 1914. Dziennik małej patriotki 1860 – 1865 Maryjki Bohowityn-Kozieradzkiej (Życie polskie na kresach ukrainnych, Krzemieniec, Kijów, powstanie 63), zebrała Marja Świderska nakładem księgarni Pisza w Tarnowie. Ruciński Justynian, Pamiętnik zesłania na Sybir Justyniana Rucińskego, Lwów 1895. Witkowska Alina, Cześć i skandale: O emigracyjnymdoświadczeniu Polaków, Gdańsk 1997.
Bibliografia Maryan Dubiecki, Na Kresach i poza Kresami,Kijów 1914, s. 122. https://www.fultonhistory.com/ Annuaire de l'Université catholique de Louvain 1858. Konstanty Miller, Mazurek: Wej Pannie Ewelinie Bielewicz / przez Konstantego Millera."Bogarodzica" : hymn z Xgo wieku / melodja i słowa (według najdawniejszych podań) Śgo Wojciecha, Dodatek nutowy do Echa Muzycznego 1881 No 13. – Na fort, Biblioteka Narodowa.
Kategoria:Działacze polistopadowych organizacji rewolucyjnych i niepodległościowych Kategoria:Urodzeni w 1816 Kategoria:Zmarli w 1889