Bitwa o Hue – jedna z najważniejszych bitew wojny wietnamskiej, stoczona w okresie od stycznia do marca 1968 roku w trakcie ofensywy Tết.
W styczniu 1968 roku Hue – ważne strategicznie miasto w Wietnamie Południowym – stało się celem ataku sił komunistycznych z północy. Nocą 31 stycznia dwa bataliony Vietcongu ostrzelały miasto, zajmując pozycje i oczekując na siły Wietnamskiej Armii Ludowej podążające w rejon Hue. Próby ataków na bramy miasta zakończyły się niepowodzeniem i wysokimi stratami wśród atakujących. Pomimo tego amerykańscy żołnierze piechoty morskiej początkowo nie byli w stanie powstrzymać naporu wroga, który zajmował poszczególne rejony miasta. Po dwóch godzinach walk miasto wraz ze znajdującą się w nim Cytadelą zostało zdobyte przez siły północy.
Na wieść o trudnej sytuacji Amerykanów w Hue, na pomoc z bazy wojskowej Phú Bài wyruszyły dwa plutony Marines kompanii A w asyście czterech czołgów M48 Patton. Po ciężkich walkach grupa ta przedarła się przez pozycje Vietcongu, a następnie rozpoczęła ostrzał z czołgów tych budynków, w których znajdowały się stanowiska nieprzyjaciela. W odpowiedzi obrońcy zarzucili Amerykanów salwami z granatników przeciwpancernych. Dowodzący grupą kapitan Gordon Batcheller wezwał posiłki. Do poważnie przetrzebionej kompanii A dołączyła wkrótce kompania G ppłk. Marcusa Gravela. Amerykanie unieszkodliwili stanowisko karabinu maszynowego, dzięki czemu przedarli się do bazy dla Armii Republiki Wietnamu (ARW) – MACV (Military Assistance Command Vietnam). Stąd kompania G poprowadziła atak na drugi brzeg Rzeki Perfumowej. W międzyczasie śmigłowce dostarczały do bazy posiłki oraz zabierały rannych. Atak komunistów został przerwany, pomimo tego posiadali oni znaczną przewagę w ludziach oraz dysponowali dużymi zapasami amunicji.
Drugiego dnia walk (1 lutego), siedem kompanii Marines rozpoczęło działania w południowej części miasta. Równocześnie trwały walki sił ARW z Vietcongiem w rejonie Cytadeli. Po kilku dniach krwawych walk o każdy dom, 12 lutego Amerykanie rozpoczęli atak na zajętą przez wroga Cytadelę. Przy wsparciu sił ARW zajęto większość jej obszaru. Wykorzystane do ataku w wąskich uliczkach Cytadeli czołgi były łatwym celem dla Vietcongu. Sytuację poprawiło nieznacznie użycie gazu łzawiącego. Walki trwały jednak nadal. W dniach 13–20 lutego Amerykanie stracili 47 zabitych i 240 rannych. Dnia 21 lutego Amerykanom udało się przerwać linie zaopatrzenia do Hue. Dzień później wraz z ARW, Amerykanie przypuścili decydujący atak na pozbawionego dostaw i osłabionego walkami przeciwnika.
Bitwa o Hue trwała 26 dni. Straty po stronie ARW wyniosły 452 zabitych i 2123 rannych, Amerykanie stracili 221 ludzi a 1584 odniosło rany, w tym Marines: 142 zabitych, 857 rannych. Straty Vietcongu szacowane są na 5000 zabitych i 98 jeńców. Zginęło także 5800 cywilów a całe miasto wraz z zabytkowym centrum zamieniło się w ruinę.
Planowanie Hue, starożytna cesarska stolica Wietnamu, w latach 60. XX wieku liczyła prawie 140 000 mieszkańców, co czyniło ją trzecim co do wielkości miastem w Republice Wietnamu, powszechnie znanej jako Wietnam Południowy. Cytadela, czyli Miasto Cesarskie, to otoczona murem część Hue, położona na północnym brzegu Rzeki Perfumowej. Mury Cytadeli tworzą kwadrat o bokach 2500 metrów. Zewnętrzny kamienny mur ma metr grubości, pięć metrów wysokości i jest oddzielony od wewnętrznego muru wypełnieniem ziemnym. Odległość między murami waha się od 75 metrów do 17,5 metra. Połowa populacji miasta mieszkała w Cytadeli, w jedno- lub dwupiętrowych domach otoczonych kamiennymi murami.
Na południowym brzegu rzeki leżało nowe miasto, w którym znajdowała się większość budynków rządowych, szkół i uniwersytetu, położonych na szerokich bulwarach. Cytadelę i nowe miasto łączył most Trường Tiền (), przez który prowadziła autostrada nr 1, a dalej na zachód droga do mostu kolejowego Bạch Hổ. Hue było miastem o symbolicznym znaczeniu, jako stolica Wietnamu pod rządami dynastii Nguyễn od 1802 do 1945 roku. Takie ważne postacie życie politycznego obydwu Wietnamów jak Hồ Chí Minh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp i Ngô Đình Diệm uczęszczali do elitarnego liceum tym w mieście. Hue było także centrum kryzysu buddyjskiego w 1963 i powstania buddyjskiego w 1966 roku. Poza tradycyjnie antykomunistycznymi katolikami w mieście, jego populacja buddystów i intelektualistów także była letnimi zwolennikami prezydenta Nguyễna Văn Thiệu i premiera Nguyễna Cao Kỳ.
Północnowietnamski plan ofensywy Tết był znany jako „Ofensywa Generalna – Powstanie Generalne”. Ofensywa Generalna miała obejmować konwencjonalne i partyzanckie działania militarne skierowane przede wszystkim przeciwko „marionetkowemu” wojsku i rządowi Wietnamu Południowego, mając na celu zniszczenie ich legitymacji wśród ludności Wietnamu Południowego. Powstanie Generalne było oczekiwaniem, że uciskana ludność Wietnamu Południowego wznieci spontanicznie powstanie i obali rząd Thiệu-Kỳ, co zmusi Stany Zjednoczone do wycofania się z wojny. Strategicznym celem w Hue było zdobycie (w dokumentach komunistów „wyzwolenie”) i utrzymanie miasta, co doprowadziłoby do ustanowienia w nim rządu rewolucyjnego. Podczas gdy niektórzy starsi przywódcy Wietnamskiej Armii Ludowej byli sceptyczni co do planu, wierząc, że mało prawdopodobne jest, aby ludność się zbuntowała i że będą mogli wytrzymać przeciwko siłom Wietnamskiej Armii Ludowej i USA tylko przez kilka dni, zanim zostaną zmuszeni do wycofania się, wykonali rozkazy. Młodsi żołnierze byli przekonani przez partyjną propagandę, że są na skraju wielkiego zwycięstwa, które zakończy wojnę. Kiedy siły Wietnamskiej Armii Ludowej i Vietcongu opuściły swoje obozy bazowe na zachód od Hue, aby rozpocząć atak, nie miały zamiaru do nich wracać.
Armia Republiki Wietnamu (ARW) i Wojskowe Dowództwo Wsparcia Wietnamu (Military Assistance Command Vietnam, MACV) były w dużej mierze nieprzygotowane na ofensywę Tết. MACV skupił się na bitwie pod Khe Sanh, gdzie przypuszczano, że atak armii północnowietnamskiej jest nieuchronny. Przygotowując się do tego, MACV był w trakcie operacji Checkers: przesunięcia 1 Dywizji Piechoty Morskiej do prowincji Quảng Trị w celu wsparcia Khe Sanh.
Siły przeciwników Wietnam Południowy Kwatera główna południowowietnamkiej 1 Dywizji gen.-bryg. Ngô Quang Trưởnga znajdowała się w garnizonie Mang Cá, mini-twierdzy w północno-wschodnim narożniku Cytadeli. Oprócz personelu kwatery głównej i garstki jednostek wsparcia, jedynymi jednostkami bojowymi w Cytadeli były 36-osobowy pluton rozpoznawczy dywizji i jej siły reagowania, elitarna kompania rozpoznawcza Hắc Báo (Czarna Pantera). 3 kilometry na południowy zachód od Cytadeli, na północnym brzegu Rzeki Perfumowej, znajdowało się centrum szkolenia dywizji Văn Thánh i oddział haubic kal. 105 mm. 2 km na południe od Rzeki Perfumowej i tuż na zachód od autostrady nr 1 znajdował się obóz wojskowy Tam Thai, siedziba 7 Pułku Pancernego ARW wyposażonego w czołgi M41 Walker Bulldog. Około 2 km na południowy zachód znajdował się kompleks 101. kompanii inżynieryjnej (). Jednostki 1 Dywizji były rozproszone po całym I Korpusie, dwa bataliony 3 Pułku Piechoty znajdowały się na zachód od Hue, jeden na rutynowej misji patrolowej, a drugi przechodzący szkolenie w centrum Văn Thánh, podczas gdy pozostałe dwa bataliony pułku poszukiwały sił komunistycznych w pobliżu wybrzeża na południowy wschód od Hue. 1 Pułk stacjonował w pobliżu Quảng Trị 50 kilometrów na północny zachód, a 2 Pułk znajdował się kolejne 12 km dalej w górę autostrady nr 1 w pobliżu Đông Hà. Pod dowództwem I Korpusu, ale dostępne dla Trưởnga na jego prośbę, znajdowały się dwa bataliony 1 Powietrznodesantowej Grupy Zadaniowej ARW i oddział transporterów opancerzonych z 7 Eskadry Kawalerii Pancernej w PK-17, bazie ARW położonej w pobliżu autostrady 1, 17 km na północ od Hue.
Stany Zjednoczone Baza bojowa Marines w Phú Bài, 11 kilometrów na południe od Hue na autostrady nr 1, obejmowała Grupę Zadaniową X-Ray, komponent wielkości brygady na bazie 1 Dywizji Piechoty Morskiej, zbudowany wokół 1. i 5 Pułku Piechoty Morskiej. 1. i 3 Brygada Armii Stanów Zjednoczonych, 1 Dywizja Kawalerii i 2 Brygada 101 Dywizji Powietrznodesantowej operowały z serii baz ogniowych i stref lądowania pomiędzy Phú Bài i Quảng Trị. Zarówno jednostki piechoty morskiej, jak i jednostki aeromobilne operujące w pobliżu Hue były w stanie niepewności, gdy rozpoczęło się święto Tết. 1 Dywizja Kawalerii była w trakcie relokacji z prowincji Bình Định w II Korpusie do prowincji Quảng Trị i Thừa Thiên w I Korpusie. Pod koniec stycznia większość jej jednostek bojowych przybyła, ale wiele komponentów logistycznych dywizji było nadal w drodze. Gdy kwatera główna 3 Brygady 1 Dywizji Kawalerii przybyła do Camp Evans, 27 kilometrów na północny zachód od Hue 26 stycznia, okazało się, że w tym miejscu nie ma zapasów amunicji ani paliwa. Zapasy miały pozostać ograniczone przez następny tydzień, ponieważ śmigłowce Dywizji próbowały zgromadzić zapasy materiałów. W Hue około 100 doradców i personelu administracyjnego Armii USA, a także kilku strażników piechoty morskiej, miało kwaterę główną w nowym mieście w słabo bronionym kompleksie MACV (16.466°N 107.592°E), półtora bloku na południe od Rzeki Perfumowej po wschodniej stronie autostrady nr 1. Rotacyjna grupa personelu z kompleksu stacjonowała w kwaterze głównej Trưởnga dniem i nocą. Inni doradcy przebywali na wsi, towarzysząc jednostkom ARW. Niewielka grupa techników armii obsługiwała ośrodek łączności kilkaset metrów na wschód od kompleksu MACV. Kilkudziesięciu specjalistów technicznych armii i personelu wywiadu wojskowego zostało zakwaterowanych w hotelu Hương Giang kilka przecznic na zachód. Wreszcie, niewielki oddział personelu United States Navy został rozmieszczony przy pochylni dla łodzi tuż na północ od kompleksu MACV.
Wietnam Północny i Vietcong Co najmniej dwa pułki Wietnamskiej Armii Ludowej, dwa bataliony saperów i asortyment lokalnych sił Vietcongu znajdowały się w prowincji Thừa Thiên. Uważa się, że kwatera główna 6. pułku Wietnamskiej Armii Ludowej i dwóch jego batalionów znajdowała się w obozie bazowym 114, 30 kilometrów na południowy zachód od Hue, podczas gdy trzeci batalion z pułku znajdował się około 35 kilometrów na północny zachód od miasta, operując na przybrzeżnych równinach. Jednostka saperów miasta Hue i 12. batalion saperów również znajdowały się w obozie bazowym 114. Kilka lokalnych kompanii siłowych działało w dystryktach otaczających Hue. Donoszono, że 804. batalion nowo utworzonego 4 Pułku znajdował się w pobliżu dystryktu Phú Lộc, 30 kilometrów na południowy wschód od miasta. Druga jednostka z pułku, 810. batalion, i kilka lokalnych kompanii siłowych przemierzało równinę przybrzeżną na północ i wschód od Hue. Bez wiedzy wywiadu alianckiego, Wietnamskiej Armii Ludowej niedawno przeniósł kilka kolejnych pułków i jednostek wsparcia z prowincji Quảng Trị w okolice Hue. Wśród nowych przybyszów był 7. batalion 29 Pułku 325C Dywizji, jednostka, która do niedawna oblegała Khe Sanh. Nowością w prowincji Thừa Thiên był również 5 Pułk, trzybatalionowa jednostka, która zwykle działała z Bazy 101 w pobliżu Quảng Trị. Komuniści utworzyli specjalną strefę logistyczną i administracyjną znaną jako Front Miasta Hue, aby zarządzać nadchodzącą bitwą. Nowa kwatera główna, obsadzona przez wysokich rangą urzędników z Frontu Trị-Thiên-Hue, lokalnych członków partii i oficerów z jednostek biorących udział w ataku, miała przyjąć władzę nad miastem i trzema dzielnicami, które je otaczały.