Harry Edison, ps. „Sweets” (ur. 10 października 1915 w Columbus, zm. 27 lipca 1999 tamżejazzhouse.org – A Swinging Trumpet Star [dostęp 2011-05-12].) – amerykański trębacz jazzowy. Jeden z najwybitniejszych stylistów swingowych, grających na trąbce. Laureat NEA Jazz Masters Award 1992NEA Jazz Masters – Harry „Sweets” Edison [dostęp 2014-07-05]..

Biografia i kariera Urodził się według większości biografów w 1915, ale on sam twierdził, że w 1913Cosmopolis – Harry „Sweets” Edison [dostęp 2011-05-12]. Jego ojcem był Indianin z plemienia Zuni, który pół roku po narodzinach syna porzucił rodzinę i słuch po nim zaginął. Wczesne dzieciństwo Harry spędził pod opieką babki (matka ciężko pracowała na utrzymanie rodziny), a potem u mieszkającego w Louisville w stanie Kentucky – wujka, górnika i farmera. To on zainteresował siostrzeńca muzyką, ucząc go gry na fisharmonii. W późniejszym czasie Harry znalazł w domu stary kornet, na którym ćwiczył gamy. Słuchał również płyt z nagraniami Louisa Armstronga i Bessie Smith, co miało wpływ na jego grę.

W wieku jedenastu lat ciężko zachorował na dur brzuszny i był bliski śmierci. Rok później matka zabrała go do Columbus. Zadowolona z muzycznych zdolności syna, kupiła mu (kosztem dużych wyrzeczeń [dostęp 2011-05-12].) trąbkę, na której wkrótce zaczął grać zarobkowo w miejscowej orkiestrze, kierowanej przez Earla Hooda. W 1933 przyłączył się do The Jeter-Pillars Orchestra i wraz z nią przeniósł się do St. Louis, gdzie grał jeszcze dwa lata. Następnie został polecony Lucky’emu Millinderowi, który w Nowym Jorku prowadził wówczas znaną orkiestrę. Znalazł się w jej składzie, występując u boku doskonałych muzyków: trębacza Charliego Shaversa, pianisty Billy’ego Kyle’a i saksofonisty Dona Byasa. Praca w orkiestrze nie układała się najlepiej. Edison bowiem został z dnia na dzień zwolniony, kiedy Millinder zatrudnił Dizzy’ego Gillespiego. Ten jednak wkrótce przeszedł do orkiestry Teddy’ego Hilla i Edison został ponownie zaangażowany.

Po niemiłym okresie współpracy z Millinderem, Edison w 1937 znalazł się w big-bandzie Counta Basiego. Dzięki „miłej łagodności” jego gry Lester Young od razu nazwał go „Sweetie Pie”, co w rezultacie dało przydomek: „Sweets”. Edison grał w orkiestrze Basiego 13 lat, aż do 1950, kiedy okresowo zawiesiła działalność. W tym czasie nagrał z nią ponad 50 płyt, rejestrując m.in. swoje duety z innym wybitnym trębaczem – Buckiem Claytonem. Ponadto zaprzyjaźnił się wówczas z Billie Holiday, która występowała wtedy w zespole Basiego.

W 1952 przeprowadził się do Kalifornii, gdzie stał się bardzo pożądanym muzykiem studyjnym. Stał się też głównym trębaczem solistą w muzycznych poczynaniach Nelsona Riddle’a, aranżera, kompozytora i bandlidera, ówczesnego potentata w kalifornijskim przemyśle nagraniowym. Przez sześć był stałym członkiem orkiestr studyjnych takich gwiazd, jak Frank Sinatra, Bing Crosby, Nat „King” Cole, Ella Fitzgerald i Jerry Lewis. Uczestniczył również w realizacji ścieżek dźwiękowych do wielu filmów fabularnych. Dzięki swojej aktywności muzyka sesyjnego został objęty przez system emerytalny dla artystów studyjnych, uzyskując w ten sposób cotygodniowe i wypłacane dożywotnio świadczenie w wysokości 800 USD. Zapewniło mu to w późniejszym okresie życia wysoki standard materialny.

thumb|left|Harry Edison (1980)

W drugiej połowie lat 50. Edison prowadził także własny zespół, ponadto regularnie występował w koncertach Jazz at the Philharmonic oraz grał w orkiestrach Henry’ego Manciniego, Quincy’ego Jonesa, Buddy’ego Richa i Louiego Bellsona. Po reaktywacji big-bandu Basiego często występował z nim jako gość specjalny. Znów głównie przebywał w Nowym Jorku, gdzie odnosił sukcesy ze swoim zespołem. W jego składzie znajdował się wokalista Joe Williams, polecony „Sweetsowi” przez Basiego. Muzyczny alians Edisona z Williamsem był bardzo udany i zaowocował m.in. nagraniem kilku cenionych płyt. Na początku lat 60. jednak Edison postanowił powrócić do Kalifornii i pracy muzyka studyjnego. Jako członek zespołów akompaniujących występował również w cyklicznych i pojedynczych telewizyjnych programach rozrywkowych, których gwiazdami byli m.in. Frank Sinatra, Rosemary Clooney, Glen Campbell, Bill Cosby i Della Reese. Reaktywował także swoją grupę (kwintet), z którą występował w Los Angeles i Las Vegas, mając długoterminowe angaże.

W latach 70. corocznie koncertował w Europie, początkowo z big-bandem Louiego Bellsona, a potem z mniejszym zespołem, który prowadził wraz ze starym przyjacielem z orkiestry Basiego, saksofonistą Eddiem „Lockjaw” Davisem. W późniejszym okresie zajął się także działalnością edukacyjną, prowadząc stałe seminaria jazzowe na słynnym Uniwersytecie Yale. Dwukrotnie (1983, 1992) otrzymał Jazz Tribute Award [dostęp 2019-10-10]., przyznawaną corocznie przez Los Angeles Jazz Society, niekomercyjną organizację, mającą na celu „zainteresowanie, edukowanie i zaangażowanie uczniów szkół publicznych w żywe rytmy i dźwięki jedynej w pełni amerykańskiej muzyki – jazz” [dostęp 2019-10-10]..

W 1985 stwierdzono u niego chorobę nowotworową. Nie zakończył jednak kariery i niemal do końca życia pozostał aktywnym artystą. Na krótko przed śmiercią powrócił do rodzinnego Columbus, żeby być blisko mieszkającej tam córki. Zmarł 27 lipca 1999.

Epizody filmowe Edison jako jeden z muzyków jam session pojawił się w słynnym, krótkometrażowym filmie dokumentalnym Jammin’ The Blues. Wyprodukowany przez Normana Granza, a sfotografowany i wyreżyserowany przez Gjona Mili obraz uzyskał w 1944 nominację do nagrody Oscara. Obecnie jest dostępny w formacie DVD pod nazwą handlową: Jammin’ the Blues • Norman Granz Presents Improvisations. Nagrał partie trąbki, eksponowane w ścieżce muzycznej biograficznego filmu Lady Sings the Blues z 1972, w którym główną rolę (Billie Holiday) zagrała Diana Ross.

Dyskografia

Jako lider lub współlider 1953/2003 Harry Edison Quartet (Pacific Jazz/Fresh Sounds Spain) 1954 Willie Smith with Harry Edison (Aladdin Records) 1955/2003 Buddy and Sweets (Verve) 1956/2005 Sweets (Verve) 1958/1999 Mr. Swing/The Swinger (2CD) (Polygram) 1958/2009 The Swinger • Complete 1958 Sextet Sessions (Fresh Sound Records) 1958/2008 Stan Getz • Gerry Mulligan • Harry Edison – Jazz Giants '58 (Verve) 1960/2008 Patented by Edison (Jazz Collectors) 1961 Joe Williams/Harry „Sweets” Edison • Together (Roulette) 1962/1999 Jawbreakers – Eddie „Lockjaw” Davis & Harry „Sweets” (Original Jazz Classics) 1962/2008 Ben and „Sweets” – Ben Webster • „Sweets” Edison (Sbme Special Mkts.) 1964/1996 „Sweets” for the Sweet (Vee-Jay/Collectables) 1974/1996 Oscar Peterson & Harry Edison (Original Jazz Classics) 1974/1991 The Trumpet Kings Meet Joe Turner (Pablo/Original Jazz Classics) 1976/1994 Edison’s Lights (Pablo/Original Jazz Classics) 1976/1990 Oscar Peterson + Harry Edison + Eddie „Cleanhead” Vinson (Storyville/Pablo) 1988 For My Pals (Pablo) 1991 Pres & Sweets (Polygram) 1993 Swingin’ „Sweets” (L&R) 1997 Simply Sweets (Original Jazz Classics) 2001 Together/Have a Good Time – Joe Williams • Harry „Sweets” Edison (Blue Note) 2009 The Buddy Rich & Sweets Edison Quintet • Complete 1955 Hollywood Sessions (Fresh Sound Records) 2009 Going for Myself... Harry Edison • Lester Young (101 Distribution) 2010 What’s New? – Harry „Sweets” Edison • Sonny Stitt • Eddie „Lockjaw” Davis (HDJ)

Jako sideman Z Jimmym Rushingiem 1957 The Jimmy Rushing All Stars • Gee, Baby Ain’t I Good To You (Verve/Classic Discs) Z Dukem Ellingtonem 1959/1999 Side by Side – Duke Ellington • Johnny Hodges (Verve/Polygram) Z Herbem Ellisem 1956/2006 Ellis in Wonderland (Norgran/Verve) Z Buddym Richem 1956/1990 This One’s for Basie (Verve/Polygram) Z Billie Holiday 1957/1997 Songs for Distingué Lovers (Verve/Polygram) Z Oscarem Petersonem 1974/1995 Oscar Peterson and the Trumpet Kings • Jousts (Pablo/Original Jazz Classics) Z Jazz at the Philharmonic 1983/1995 Eddie „Lockjaw” Davis/Harry „Sweets” Edison/Al Grey • Jazz at the Philharmonic 1983 (Pablo/Original Jazz Classics) 1983 Return to Happiness • Jazz at the Philharmonic • Yoyogi National Stadium, Tokyo, 1983 (Pablo) Z Louiem Bellsonem 1974 150 MPH (Concord) Z różnymi artystami 1972/1991 Jazz at the Santa Monica Civic '72 (3CD) (Pablo) 2004 Harry „Sweets” Edison & Charlie Shavers • Complete at Midnight & at Riverside Sessions 1955-66 (WordPress)

Upamiętnienie W 1994 został wprowadzony do Panteonu Sław Big-bandów i Jazzu (The Big Band and Jazz Hall of Fame).

Przypisy

Bibliografia Leonard Feather, The Encyclopedia of Jazz in the Seventies, Horizon Press 1978, . Joachim Ernst Berendt, Od raga do rocka, PWM, 1979

jazzhouse.org – A Swinging Trumpet Star

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańscy trębacze jazzowi Kategoria:Amerykańscy muzycy swingowi Kategoria:Laureaci Nagrody NEA Jazz Masters Kategoria:Ludzie urodzeni w Columbus Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1999