Władysław Dunin-Borkowski (ur. 27 czerwca 1884 w Warszawie, zm. 27 marca 1922 w Zakopanem) – polski artysta malarz, działacz niepodległościowy, rotmistrz Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, kawaler Orderu Virtuti Militari. mały|Portret Eugenii Dunin-Borkowskiej, żony Władysława
Życiorys Syn Bronisława i Antoniny z Adamieckich. Pochodził z wywodzącej się z kieleckiego rodziny ziemiańskiej. Uczęszczał do w szkoły realnej w Sosnowcu. W czasie strajku szkolnego w 1905 był członkiem komitetu strajkowego, za co został relegowany ze szkoły. Przeniósł się do Warszawy, gdzie ukończył gimnazjum. Następnie w latach 1905–1910 studiował na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Józefa Mehoffera. W tej samej pracowni, uczył się Stanisław Ignacy Witkiewicz, z którym łączyły go przyjacielskie relacje. Żona Władysława, Eugenia Dunin-Borkowska była często portretowana przez Witkacego. Od 1911 należał do Związku Walki Czynnej w Krakowie. Po ukończeniu studiów wyjechał do Paryża, aby doskonalić umiejętności malarskie. Przebywając tam zaangażował się w działalność Związku Strzeleckiego. Do historii przeszedł pojedynek na szable Władysława Dunin-Borkowskiego z Leonem Chwistkiem, którego narzeczoną Olgę Steinhaus artysta publicznie obraził. Świadkami pojedynku byli ze strony Dunin-Borkowskiego malarze Władysław Porankiewicz i Antoni Józef Kamiński, ze strony Chwistka Bolesław Wieniawa-Długoszowski i Jerzy Dubois. Dunin-Borkowski pojedynek przegrał, był ranny w skroń i omal nie stracił ucha. O tym zdarzeniu pisały wszystkie paryskie dzienniki, polski „Świat” z 10 kwietnia 1914, a nawet „The Times”.
Po tym wydarzeniu, wstąpił ochotniczo do tworzonego we Francji Legionu Bajończyków, wchodzącego w skład 1 pułku Legii Cudzoziemskiej. Jesienią 1914 został ciężko ranny podczas walk nad rzeką Aisne. Dowiedziawszy się o formowaniu Legionów Polskich w lipcu 1915 zgłosił się swoją gotowość, a od sierpnia 1915 służył w 1 pułku ułanów Władysława Beliny-Prażmowskiego w składzie I Brygady, gdzie używał pseudonimu „Dunin”. Przyłączono go do 3. plutonu 3. szwadronu, jako starszego ułana. Uczestniczył w kampanii wołyńskiej. Od 5 lutego do 31 marca 1917 roku był słuchaczem kawaleryjskiego kursu oficerskiego przy 1 pułku ułanów w Ostrołęce. Kurs ukończył z wynikiem dobrym. Posiadał wówczas stopień starszego ułana. Później został mianowany kapralem. W lipcu tego roku, po kryzysie przysięgowym, został internowany w Szczypiornie.
Po uwolnieniu, w listopadzie 1918 wstąpił do Wojska Polskiego i był współorganizatorem 7 pułku ułanów w Lublinie, dowodząc plutonem brał udział w bitwach pod Słonimem i Sawiczami oraz tzw. zagonu na Lidę. W ramach doskonalenia umiejętności wojskowych ukończył Oficerską Szkołę Jazdy w Starej Wsi. 1 marca 1919 awansowano go na stopień podporucznika. W 1920 brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej dowodząc szwadronem 7 pułku ułanów, a następnie był oficerem operacyjnym w 4 Brygadzie Jazdy. Uczestniczył w walkach nad rzeką Niemen w stopniu rotmistrza. Pod koniec 1920 przeniesiono go do rezerwy. Przyczyną był pogarszający się stan zdrowia spowodowany postępującą gruźlicą. Za odwagę i brawurową postawę wykazaną podczas działań wojennych, został odznaczony krzyżem „Virtuti Militari” V klasy. Od 1921 przebywał w sanatorium w Zakopanem, gdzie zmarł 27 marca 1922. W wielu źródłach (nawet w tworzonych przez jego dawnych znajomych), mylnie podawano, że zginął podczas I wojny światowej.
W dorobku artysty z czasów służby w Legionach pozostała liczna kolekcja portretów żołnierzy służących w pułku dowodzonym przez Władysława Belinę-Prażmowskiego. Jest autorem słów piosenki legionowej „Belinowe ułany”, która powstała podczas pobytu pułku na Wołyniu w 1916.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2764 – pośmiertnie, 1921 Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 15 czerwca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych czterokrotnie – pośmiertnie
Przypisy
Bibliografia
Marek Sołtysik "Naga prawda na ostrzu", Palestra 7-8/2005 Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki Agaart, Portret Eugenii Dunin-Borkowskiej 1909
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża II stopnia Kategoria:Oficerowie 7 Pułku Ułanów Lubelskich Kategoria:Podoficerowie kawalerii Legionów Polskich Kategoria:Polacy w Legii Cudzoziemskiej Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Rotmistrzowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1922 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie