– japoński film typu kaijū z 1954 roku w reżyserii Ishirō Hondy.

Obraz ten został wyprodukowany przez wytwórnię Tōhō, za efekty specjalne odpowiadał Eiji Tsuburaya. Choć nie był to pierwszy z filmów o wielkich potworach wyprodukowanych w Japonii (wcześniej powstały takie filmy jak Wasei Kingu Kongu z 1933 czy dwuczęściowy Edo ni arawareta Kingu Kongu z 1938), to właśnie powstanie tego filmu zainicjowało żywiołowy rozwój tego gatunku w Japonii. Otrzymał on także swoją nazwę – kaijū-eiga (filmów o potworach). Ten pierwszy film z serii o Godzilli uważany jest za najlepszy z serii.

Premiera filmu miała miejsce w Nagoi w dniu 27 października 1954 roku, a rozpowszechnianie w całym kraju rozpoczęto tydzień później 3 listopada 1954 roku. Polska premiera miała miejsce w październiku 1957 roku.

Fabuła Japońska łódź rybacka Eiko-maru zostaje zaatakowana przez smugę światła w pobliżu wyspy Ōto, po czym idzie na dno. Wysłaną, aby sprawdzić, co się dzieje, łódź Bingo-maru spotyka ten sam los. Kolejna wysłana łódź znajduje kilku rozbitków, ale – podobnie jak poprzedniczki – zostaje zniszczona.

Tymczasem ludność rybackiej wyspy Ōto nie jest w stanie nic złowić. Stary rybak Gisaku obwinia o to Godzillę (oryg. Gojira). Według ich dawnych wierzeń, Godzilla jest bogiem potworów żyjącym w morzu, wychodzącym z niego, aby żywić się ludzkim mięsem. Dawniej, gdy połowy były mizerne, ludność wyspy składała w ofierze dziewczęta, aby powstrzymać Godzillę i zapewnić sobie lepsze połowy.

Na Ōto przybywa śmigłowiec z ludźmi, którzy chcą przeprowadzić śledztwo w sprawie ostatnich tragicznych wydarzeń mających miejsce w pobliżu wyspy. Miejscowi wierzą, że za owymi wypadkami stoi Godzilla, jednak przybyli reporterzy są do tego sceptycznie nastawieni. Wieczorem ludność wyspy odprawia egzorcyzmy w nadziei, że potwór już więcej się nie pojawi. Gdy mieszkańcy zasypiają, rozpętuje się burza, której towarzyszy pojawienie się tajemniczej istoty siejącej śmierć i zniszczenie w małej wiosce.

Następnego dnia informacje o zajściu na wyspie przekazane zostają do Tokio. Paleontolog Kyōhei Yamane prosi o wysłanie na wyspę naukowej ekspedycji. Statek z Yamane bezpiecznie dociera na Ōto, gdzie członkowie ekspedycji natrafiają na olbrzymie odciski stóp, którym towarzyszy silne napromieniowanie, oraz trylobita. Nagle mieszkańcy wioski zostają powiadomieni, że coś dzieje się na wzgórzach. Gdy przybywają tam, ich oczom ukazuje się gigantyczny dinozauropodobny potwór. Mieszkańcy wioski i członkowie ekspedycji uciekają w popłochu, a potwór wraca do morza.

Yamane przegląda zebrane dowody i dochodzi do wniosku, że potwór, nazwany Godzilla, przeżył erę prehistoryczną i został przebudzony w wyniku eksplozji atomowych. Osad pozostawiony przez Godzillę zawiera w sobie stront, który mógł powstać jedynie w wyniku eksplozji bomby atomowej. Po wygłoszonej przez Yamane prezentacji Zgromadzenie Narodowe nalega, aby prawdy nie podawać do wiadomości publicznej – konsekwencje tego mogą być opłakane, ponieważ ludzie nadal boją się broni atomowej i wszystkiego, co z nią związane. Wnioskodawca pomysłu nieujawniania prawdy, Ōyama, nazwany zostaje przez jedną z uczestniczących w posiedzeniu kobiet idiotą, po czym chaos ogarnia całe obrady.

Prawda zostaje ostatecznie podana do wiadomości publicznej. Szybko podjęte zostają kroki mające na celu unicestwienie Godzilli – na wody wyruszają statki zrzucające bomby głębinowe. Doktorowi Yamane nie podoba się taka sytuacja. Uważa, że Godzilla nie powinien zostać zabity, a stać się obiektem badań, ponieważ taka szansa już nigdy się nie powtórzy.

W nocy Godzilla wyłania się z wód w rejonie Zatoki Tokijskiej. Po chwili potwór powraca w odmęty wód, powodując jednak panikę wśród mieszkańców Japonii. Następnego dnia Yamane zapytany zostaje, czy potwora da się jakoś unicestwić, ten jednak odpowiada, że jest to niemożliwe, skoro przeżył tak silne napromieniowanie. Wierzy, że zamiast tego należy go oszczędzić, aby dowiedzieć się, w jaki sposób udało mu się przeżyć.

Córka Yamane, Emiko, odwiedza współpracownika swojego ojca, doktora Daisuke Serizawę, by poinformować, że chce zerwać ich zaaranżowane zaręczyny. Serizawa, mimo tego przedstawia jej swój sekretny projekt naukowy. Zszokowana tym co zobaczyła, dziewczyna opuszcza Serizawę przyrzekając, że nikomu nie powie o jego tajemnicy.

Tej nocy Godzilla po raz kolejny wyłania się z wód Zatoki Tokijskiej, tym razem jednak atakując miasto. Jego atak jest stosunkowo krótki, powoduje jednak dużo zniszczeń i śmierci. Rankiem zapada decyzja o postawieniu wzdłuż Tokio wysokiego na trzydzieści metrów płotu, który porazić ma Godzillę napięciem o wysokości pięćdziesięciu tysięcy woltów, gdy pojawi się następnym razem. Ludność ewakuowana zostaje do schronów, a wojsko szykuje blokady wzdłuż ogrodzenia.

Gdy zapada noc, Godzilla pojawia się po raz kolejny. Potwór bez problemu pokonuje gigantyczne ogrodzenie, a rażony prądem o wysokim napięciu nie odnosi żadnych obrażeń – ogrodzenie zostaje roztopione przez promienie potwora. Wojskowe czołgi są bezużyteczne w walce z Godzillą. Nim noc dojdzie końca, Tokio staje w morzu płomieni, a śmierć poniesie tysiące niewinnych ludzi. Nim Godzilla ponownie wróci do morza zostaje ostrzelany przez myśliwce, jednak ich atak nawet go nie rani.

Następnego ranka okazuje się, że z wielu dzielnic Tokio pozostały tylko zgliszcza. Szpitale są przepełnione, wiele osób uległo napromieniowaniu. Widząc rozmiar zniszczeń i bezmiar ludzkiego cierpienia, Emiko wtajemnicza Ogatę – swojego przyjaciela i kochanka – w sekret Serizawy w nadziei, że ten zgodzi się wykorzystać go w walce z Godzillą. Otóż Serizawa zaprezentował jej broń masowej zagłady o nazwie Destruktor Tlenu (oryg. Okishijen Desutoroiyā), który rozkłada cząsteczki tlenu w wodzie, powodując rozpad wszystkich znajdujących się w niej żywych komórek. Broń ta ma siłę rażenia większą nawet niż bomba atomowa.

Emiko i Ogata odwiedzają Serizawę, aby prosić o użycie jego broni, ten jednak odmawia, ponieważ obawia się, że może ona zostać użyta do zniszczenia ludzkości i póki on żyje, nie ma pewności, że nie zostanie zmuszony do jej wykorzystania. W telewizji nadany zostaje program ukazujący zniszczenia dokonane przez Godzillę i pod jego wpływem tego Serizawa decyduje się użyć broni, ale tylko jeden jedyny raz, po czym pali wszystkie swoje notatki.

Następnego dnia okręt marynarki zabiera Ogatę i Serizawę na wody Zatoki Tokijskiej. Gdy oboje schodzą pod wodę, natrafiają na Godzillę. Po uruchomieniu Destruktora Tlenu Serizawa popełnia samobójstwo odcinając linkę, za pomocą której wyciągnięty ma być na powierzchnię i zabiera tajemnicę swojej broni do grobu. Godzilla wkrótce ginie z powodu asfiksji i zostaje z niego szkielet.

Mimo że misja okazała się sukcesem, jednak wielu opłakuje śmierć Serizawy. Yamane nie wierzy, że Godzilla był jedynym ocalałym przedstawicielem tego gatunku i jest zdania, że jeśli testy z bronią atomową będą kontynuowane, kolejny Godzilla może pojawić się w przyszłości.

Obsada Momoko Kōchi – Emiko Yamane Takashi Shimura – dr Kyohei Yamane Akihiko Hirata – dr Daisuke Serizawa Akira Takarada – Hideto Ogata Toyoaki Suzuki – Shinkichi Sachio Sakai – reporter Hagiwara Ren Yamamoto – Masaji Kokuten Kōdō – rybak Gisaku Fuyuki Murakami – dr Tanabe Tadashi Okabe – reporter zabity na wieży Toranosuke Ogawa – prezes Nankai Shipping Company Seijiro Onda – Ōyama Kenji Sahara – imprezowicz na promie Ishirō Honda – mężczyzna przełączający dźwignię Haruo Nakajima – Godzilla, dziennikarz Katsumi Tezuka – Godzilla, redaktor Yamada Ryosaku Takasugi – Godzilla Jiro Suzuki – Godzilla

Wersja amerykańska:

Raymond Burr – reporter Steve Martin Frank Iwanaga – oficer ochrony Tomo Iwanagi Mikel Conrad – George Lawrence Sammee Tong – dr Kyohei Yamane (głos) James Hong – dr Daisuke Serizawa (głos), Hideto Ogata (głos)

Produkcja Przygotowanie W 1953 roku producent filmowy Tomoyuki Tanaka nadzorował japońsko-indonezyjski wysokobudżetowy film wojenny Eiko kage-ni w reżyserii Senkichiego Takiguchiego. Film był koprodukcją japońskiej wytwórni filmowej Tōhō z indonezyjską wytwórnią Perfini, kręconą w kolorze w Dżakarcie. Tōhō liczyło otworzyć rynki dla filmów japońskich w Azji Południowo-Wschodniej, zaś Tanaka widział jako okazję do poprawy relacji między oba krajami. W lutym 1954 roku rozpoczął się casting, ale na początku marca rząd indonezyjski poinformował Tanakę, że produkcja musi zostać przełożona z powodu złej pogody. Pod koniec tego samego miesiąca skontaktowano się z nim ponownie i poinformowano, że projekt został anulowany. Nastroje antyjapońskie w Indonezji wynikłe z brutalności japońskich podboju i okupacji podczas II wojny światowej, spowodowały, iż rząd indonezyjski odmówił wiz japońskim filmowcom w ostatniej chwili, tym samym kładąc kres Eiko kage-ni w kwietniu 1954 roku. Tanaka powiedział później, że podczas lotu powrotnego do Japonii z Indonezji obawiając się reakcji Iwao Moriego, członka zarządu i dyrektora głównego biura produkcji Tōhō, kiedy spojrzał w dół na morze w dole zaczął się zastanawiać, co by było, gdyby próba nuklearna na Pacyfiku obudziła z głębin gigantycznego potwora. Także podczas tego samego lotu czytał artykuł w gazecie na temat wydarzenia, które w tamtym czasie wstrząsnęło Japonią – 1 marca 1954 roku japońska łódź rybacka Daigo Fukuryū Maru znalazła się w pobliżu miejsca, w którym Stany Zjednoczone prowadziły testy nuklearne na atolu Bikini w ramach , i załoga zapadła na chorobę popromienną.

Scenariusz