Polska Misja Wojskowa w Niemczech (Polish Military Mission in Germany, Polnische Militärmission in Deutschland) – organ polskich sił zbrojnych w latach 1945–1990 pełniący funkcję organu zewnętrznego Polski Ludowej na terenie Niemiec, de facto rodzaj misji dyplomatycznej, gdyż przez pewien czas była jedynym reprezentantem Państwa Polskiego w Niemczech.

Została powołana w 1945 przy Sojuszniczej Radzie Kontroli Niemiec. Misja utrzymywała sieć przedstawicielstw, również pełniła funkcję zwierzchnią dla innych organów PRL funkcjonujących na terenie Niemiec w tym okresie.

Po utworzeniu polskich ambasad w NRD (1949) i RFN (1974), Misja reprezentowała interesy PRL jedynie w Berlinie Zachodnim, ulegając w 1990 likwidacji.

Organy własne Polska Misja Wojskowa przy Dowództwie Amerykańskich Sił Zbrojnych we Frankfurcie nad Menem (US Forces, European Theater, Command of the U.S. Armed Forces in Germany), od 1946 Polska Misja Wojskowa przy Dowództwie Brytyjskich Sił Zbrojnych w Bad Oeynhausen (British Army of the Rhine, Headquarters of British Forces in Germany), od 1947, następnie w Bad Salzuflen Polska Misja Wojskowa przy Dowództwie Francuskich Sił Zbrojnych w Baden-Baden (Troupes d’Occupation en Allemagne), od 1946

Misja pracowała w warunkach stałego chaosu organizacyjnego. Np. w wyniku nieżyczliwego stosunku koalicjantów komórki terenowe Wydziału Konsularnego Misji były zmuszone funkcjonować w poszczególnych sektorach w strukturach poszczególnych organów własnych, jak i zależnych. Referat Konsularny PMR w Lipsku, przy Wächterstraße 32 (1946–1952)W b. siedzibie Konsulatu RP (do 1939). Delegatura Konsularna PMR w Bad Oeynhausen (od 1946) Punkt Konsularny w Hamburgu (od 1946) Agencja Konsularna PMW w Meppen Agencja Konsularna PMW w Lubece

Od 1948 placówki konsularne funkcjonowały w: Düsseldorfie, Frankfurcie nad Menem, Hanowerze, Hamburgu, Rastatt.

Organy koordynowane przez Polską Misję Wojskową w Berlinie Polskie Misje Repatriacyjne (Polnische Mission für Repatriierung) w poszczególnych strefach (1946–1947) w radzieckiej strefie okupacyjnej – w Berlinie – Kaulsdorf, Berlinie – Kaiserdamm, Magdeburgu i Weimarze, w brytyjskiej strefie okupacyjnej – w Bad Oeynhausen/Bad Salzuflen, wraz z punktami w Hamburgu, Bochum, Brunszwiku i Lubece, później w Bad Salzuflen, oddziałami w Lubece, Iserlohn, Hanowerze, i oficerami w Bergedorf, Celle, Diepholz, Heidenheim, Hilden, Lippstadt, Meppen, Minden, Oldenburgu, Salzgitter, Wolfsburgu, w amerykańskiej strefie okupacyjnej – we Frankfurcie nad Menem, wraz z Agencją Konsularną w Monachium, później delegaturami w Stuttgarcie i Norymberdze oraz oficerami w Allendorfie, Augsburgu, Coburgu, Heidelbergu, Heilbronn, Lauf, Mannheim, Monachium, Regensburgu, Weiden, Polska Misja Wojskowa Badania Zbrodni Wojennych w Europie (Polish Military Mission for Investigation of War Crimes in Europe), Wiesbaden (1946–1951), wraz z placówkami w amerykańskiej strefie okupacyjnej – w Wiesbaden, Dachau, Heidelbergu-Ludwigsburgu, w brytyjskiej strefie okupacyjnej – w Bad Oeynhausen, Lubece, Brunszwiku, Paderborn, Polskie Biuro Rewindykacji i Odszkodowań Wojennych wraz z Polskimi Misjami Restytucyjnymi w poszczególnych strefach, Grupa Operacyjna „Karpaty” KBP/MSW w Berlinie (od końca lat czterdziestych), Przedstawicielstwo ds. Handlu Zagranicznego przy Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie (Handelsvertretung bei der Polnischen Militärmission in Berlin) z siedzibą we Frankfurcie nad Menem (1948-)Michał Zgłobica: Zasady funkcjonowania Centrali Eksportu Kompletnych Obiektów Przemysłowych w latach 1954–1970, Pamięć i Sprawiedliwość, Rok 2016, Wyd. 27, IPN Warszawa, s. 425.

Szefowie Misji 1945 – mjr. Aleksander Kłos, szef Misji WojskowejJerzy Adam Radomski: Misje wojskowe na Zachodzie z ramienia komunistycznych władz z Polski i ich zadania 1945–1948, Zeszyty Historyczne Si vis pacem, para bellum: bezpieczeństwo i polityka Polski, Częstochowa-Włocławek 2013, T. 12. 1945–1950 – płk./gen. bryg. Jakub Prawin, szef Misji Wojskowej zs. w Berlinie 1951–1954 – Alfred Friedman, szef Misji Wojskowej 1954–1957 – Czesław Urbaniak, szef Misji Wojskowej 1957–1965 – płk. Władysław Tykociński, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny 1965–1971 – Bolesław Koperski, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny 1971–1975 – Stanisław Kopa, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny 1975–1979 – płk. Eugeniusz Pękała, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny 1979–1981 – gen. dyw. Teodor Kufel, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny 1981–1983 – dr Janusz Prystrom, radca w Misji Wojskowej, p.o. szefa Misji 1983 – Henryk Stępień, radca w Misji Wojskowej, p.o. szefa Misji 1983–1987 – gen. dyw. Zbigniew Zieleniewski, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny 1987–1990 – gen. dyw. Zygmunt Zieliński, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny 1990 – płk. Bogusław Kołodziejczak, szef Misji Wojskowej, minister pełnomocny

Siedziba Pierwsza siedziba Misji, od 1945, mieściła się w Brytyjskim Sektorze Berlina w dzielnicy Charlottenburg w kamienicy (proj. Max Grünfeld) z 1910 przy Schlüterstraße 42/Olivaer Platz 11, kolejna, od 1968, w dworku (proj. Pawła Karchow) zbudowanym w 1913 dla przemysłowca Wilhelma Spindlera również w Brytyjskim Sektorze Berlina, w dzielnicy Grunewald przy Lassenstraße 19–21. W budynku od 1994 mieści się ambasada RP.

W 1947 Wydział Konsularny przeniesiono do Radzieckiego Sektora Berlina w dzielnicy Pankow przy Talstraße 15–17, w którym pomieszczono też Biuro Restytucji i Odszkodowań Wojennych, Delegaturę Handlu Zagranicznego oraz Klub Pracowników Placówek Polskich w Niemczech. W tejże dzielnicy Wydział dysponował też obiektem przy Spiekermannstraße 31.

Do czasu likwidacji Misja składała się też zInformator Służby Zagranicznej oraz Handlu Zagranicznego 1990, Resortowy Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, Warszawa, s. 188.: Wydziału Konsularnego przy Richard-Strauss-Str. 11 Wydziału Handlu przy Falkenried 23-25

Zobacz też Ambasada RP w Berlinie

Przypisy

Bibliografia Leszek Gondek: Polskie misje wojskowe 1945–1949, Wydawnictwo MON Warszawa 1981, 331 s., . Paweł Czaplicki: Zarys działalności wydziału konsularnego Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie w latach 1946–1949, [w:] Przegląd Zachodni, nr 1/2004, s. 94–109 Ryszard Król: Aus der Geschichte und der Gegenwart des Polnischen Generalskonsulats in Leipzig, [in:] Polen in Leipzig, Damals Heute, Europa-Haus Leipzig e.V. Leipzig 2006, s. 18–21, . Stosunki dyplomatyczne Polski. Informator. Tom I Europa 1918-2006, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Archiwum/Wydawnictwo Askon Warszawa 2007, s. 570–571, . Jerzy Adam Radomski: Misje wojskowe na Zachodzie z ramienia komunistycznych władz z Polski i ich zadania 1945–1948, [w:] Zeszyty Historyczne Si vis pacem, para bellum: bezpieczeństwo i polityka Polski, Częstochowa-Włocławek 2013, T. 12

Kategoria:Stosunki polsko-niemieckie Kategoria:Organizacje wojskowe Kategoria:Berlin Kategoria:Placówki dyplomatyczne i konsularne Polski w Niemczech