thumb|240px|Hotel Pod Orłem – najstarszy zachowany i przez długie lata najokazalszy hotel w Bydgoszczy thumb|240px|Hotel Ratuszowy przy ulicy Długiej świadczący nieprzerwanie usługi hotelarskie od 1882 roku thumb|240px|Focus Hotel Premium Bydgoszcz thumb|240px|Słoneczny Młyn thumb|240px|Hotel City thumb|240px|Holiday Inn thumb|240px|Przystań Bydgoszcz Hotele w Bydgoszczy – obiekty wchodzące w skład infrastruktury turystycznej na terenie Bydgoszczy i najbliżej okolicy, w których świadczone są odpłatnie usługi noclegowe.
Charakterystyka Bydgoszcz dysponuje zapleczem hotelowym, w tym wysokostandardowym. W 2008 roku otwarto tu pierwszy w województwie kujawsko-pomorskim hotel pięciogwiazdkowy, zaś czterogwiazdkowy hotel Pod Orłem funkcjonuje nieprzerwanie 200 lat. Rodowodem XIX-wiecznym mogą pochwalić się poza tym dwa istniejące hotele: Centralny (1876) i Ratuszowy (1882).
W Bydgoszczy dominują hotele średniej wielkości i obiekty małe – prowadzone przede wszystkim przez lokalnych przedsiębiorców. Sieciowe obiekty reprezentują m.in.: Holiday Inn, Ikar (Hotele WAM), Focus, Gromada, Campanile, Ibis, Mercure, planowany jest m.in. hotel sieci Hilton.
Według badań ruchu turystycznego z 2012 roku, dwie trzecie osób przyjeżdżających do Bydgoszczy jako cel podróży wskazywało cel rekreacyjny oraz odwiedziny rodziny i znajomych, względnie podróż turystycznąBadanie ruchu turystycznego Bydgoszcz 2012. Raport końcowy. Opracowanie autorskie pracowników Instytutu Gospodarki Turystycznej i Geografii Wyższej Szkoły Gospodarki na zlecenie Bydgoskiego Centrum Informacji. Bydgoszcz, grudzień 2012.. Goście hotelowi rekrutują się m.in. spośród biznesmenów, jak również turystów krajowych, zagranicznych oraz uczestników kongresów, wydarzeń kulturalnych i sportowych. Szacunki przyjazdów do Bydgoszczy w 2012 roku wynoszą między 250 a 450 tys. osób rocznie, zaś ich wydatki ok. 75 mln zł. Około 60% osób przybyło samochodem, 20% koleją, zaś spośród obcokrajowców 55% przybyło transportem lotniczym (Port lotniczy Bydgoszcz-Szwederowo). Około 40% osób przybywających do Bydgoszczy z zamiarem noclegu, korzysta z usług hoteli. Pozostali nocują u znajomych, rodziny, bądź wynajmują kwatery prywatne.
Na podstawie wieloletnich badań GUS można stwierdzić, że ruch turystyczny w Bydgoszczy nie jest zbyt duży względem innych polskich miast, natomiast posiada stałą tendencję wzrostową. Najwięcej noclegów w hotelach notuje się wiosną (maj, czerwiec) i jesienią (wrzesień-listopad), natomiast turyści zagraniczni chętnie odwiedzają miasto także latem. Jedna trzecia osób odwiedzających Bydgoszcz pochodzi z województwa kujawsko-pomorskiego, kolejna jedna trzecia z trzech województw: mazowieckiego, wielkopolskiego i pomorskiego. 6% turystów pochodzi z Warszawy, po 5% z Poznania i Torunia. Można zidentyfikować cztery rejony generujące w Bydgoszczy ruch w celach typowo turystycznych. Są to duże aglomeracje miejskie (Warszawa, Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto) i trzy obszary województw ościennych: północno-wschodnia cześć Wielkopolski, południowa część Pomorza Gdańskiego i południowo-zachodnia część Warmii i Mazur. Lokalny charakter ruchu napływowego pochodzi z centralnej części województwa kujawsko-pomorskiego, zwłaszcza powiatów otaczających Bydgoszcz. (bydgoski, nakielski, inowrocławski, toruński, chełmiński, świecki, żniński, radziejowski).
Badania przeprowadzone w 2012 roku wykazały, że 2/3 osób przyjezdnych dobrze lub bardzo dobrze ocenia atrakcyjność turystyczną Bydgoszczy. Miejsca najbardziej przyciągające turystów, najlepiej oceniane to: Wyspa Młyńska, Wenecja Bydgoska, Opera Nova, Leśny Park Kultury i Wypoczynku, Bydgoski Tramwaj Wodny, Bazylika Mniejsza, Spichrze nad Brdą, Stary Rynek z katedrą, Śródmieście z dzielnicą muzyczną, Kanał Bydgoski ze śluzami.
Hotele bydgoskie Według stanu z 2017 roku w Bydgoszczy znajdowało się 31 hoteli skategoryzowanych, w tym: 1 pięciogwiazdkowy (Bohema) 6 czterogwiazdkowych (Pod Orłem, City, Słoneczny Młyn, Holiday Inn, Sepia, Wodnik) 12 trzygwiazdkowych 12 dwugwiazdkowych 1 jednogwiazdkowy W Bydgoszczy znajduje się również schronisko młodzieżowe I kategorii oraz 17 zakładów hotelowych bez kategoryzacji o charakterze hoteli, pensjonatów, hosteli i pokoi gościnnychEncyklopedia Bydgoszczy, t. 1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ..
Cztery hotele prowadzą nieprzerwaną działalność od XIX wieku w budynkach zabytkowychPod Orłem, Ratuszowy, Centralny, Hotel Asystenta., zaś pięć w zaadaptowanych budynkach zabytkowychBohema, Słoneczny Młyn, Kuźnia, Secesja, Pałac.. Kilkanaście obiektów znajduje się w dawnych hotelach pracowniczych z lat 70. XX w.Apollo, Focus, Hawana, Ikar, Pomorski, Amelia, Centrum, Best Inn., natomiast hotel Maraton zajmuje dawne kasyno wojskowe. Do ważniejszych hoteli wybudowanych współcześnie należą: Brda (1972), City (1992), Park (2005), Holiday Inn (2010), Campanille (2013), Sepia-Mercure (2016). Planowana była budowa nowych hoteli, m.in. w starej farbiarni (Hilton).
Hotele podbydgoskie W strefie podmiejskiej Bydgoszczy w 2017 roku czynnych było około 25 hoteli, w tym: 1 czterogwiazdkowy (hotel Brzoza w gminie Nowa Wieś Wielka) 7 trzygwiazdkowych (2 w gminie Solec Kujawski, 5 w gminie Osielsko) 6 dwugwiazdkowych (po 2 w gminach: Białe Błota, Osielsko, Szubin) 2 jednogwiazdkowe Pozostałe nie są skategoryzowane, w charakterze moteli, pensjonatów, domów wycieczkowych, kwater oraz innych zakładów hotelowych. Trzy obiekty urządzono w zaadaptowanych budynkach zabytkowych (Złota Karczma, Chata Skrzata i Pałac Nowy w Ostromecku).
Statystyka GUS Według Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego w 2013 roku w Bydgoszczy znajdowało się 18 hoteli, a w powiecie bydgoskim 8 hoteli. Dane te obejmują tylko część bazy noclegowej, która została skategoryzowana przez urząd marszałkowski i ujęta w badaniach przeprowadzanych przez GUS.
Według GUS obiekty hotelowe w Bydgoszczy dysponowały 2965 miejscami noclegowymi, w tym: hotele – 1959 miejsc, szkolne schroniska młodzieżowe – 93 miejsc, zespoły domków turystycznych – 100 miejsc, pola biwakowe – 680 miejsc, inne obiekty hotelowe – 121 miejsc.
Według GUS najbliższe miastu gminy podmiejskie (Osielsko, Białe Błota, Nowa Wieś Wielka, Solec Kujawski, Sicienko, Dąbrowa Chełmińska) dysponowały 496 miejscami noclegowymi, z tego na hotele przypada 412 miejsc. Natomiast w gminie Koronowo, sąsiadującej z Bydgoszczą, która leży w zasięgu Borów Tucholskich i Zalewu Koronowskiego znajdowało się m.in. 688 miejsc noclegowych z ośrodków wczasowych, kolonijnych i szkoleniowo-wypoczynkowych.
Gośćmi bydgoskich hoteli w 2012 roku było ok. 123 tys. osób, w tym 18 tys. turystów zagranicznych, głównie Niemców (5 tys.) i mieszkańców Wielkiej Brytanii (1,5 tys.) Spośród innych narodowości powyżej 0,5 tys. osób odnotowano m.in. mieszkańców Czech, Francji, Irlandii, Holandii, Rosji, USA, Szwecji, Włoch, Ukrainy. Polscy turyści spędzali średnio 1,8 dnia w hotelach, a turyści zagraniczni – 3,5 dnia.
W 2012 roku wykorzystanie miejsc noclegowych w Bydgoszczy wynosiło 30%, a w powiecie bydgoskim 19%. Dla porównania wśród dużych miast Polski porównywalne wykorzystanie miejsc noclegowych zanotowano m.in. w Katowicach, Olsztynie, Łodzi, a większe o ok. 10% w Gdańsku, Warszawie, Wrocławiu, Krakowie.
Promocja kultury w hotelach Bydgoskie hotele począwszy od I dekady XXI w. coraz bardziej wpisują się w życie kulturalne miasta. W hotelu Bohema organizowane są co miesiąc spotkania z wybitnymi ludźmi kultury. Gościli na nich m.in. Krzysztof Zanussi, Jacek Wójcicki, Wojciech Mann, Kora, Katarzyna Figura, Stanisław Mikulski, Zbigniew Wodecki, Wojciech Pszoniak, Anna Maria Jopek, Jerzy Owsiak, Daniel Olbrychski, Maciej Maleńczuk, Marek Niedźwiecki i inni. W hotelu Ratuszowym odbywają się spotkania poświęcone ciekawostkom z historii Bydgoszczy. Z kolei hotel Pod Orłem organizuje spotkania literackie, bale karnawałowe w stylu retro, nawiązujące do międzywojennej Bydgoszczy, a także happeningi z okazji świąt państwowych (Narodowe Święto Niepodległości 11 Listopada) odtwarzające atmosferę z początku XX wieku. Działania te koordynuje Wojewódzki Ośrodek Kultury oraz Bydgoska Lokalna Organizacja Turystyczna „Bylot”.
Historia Okres przed 1920 r. Rozwój hotelarstwa w Bydgoszczy rozpoczął się w XVIII wieku, co związane było z rozwojem nowoczesnych środków transportu oraz wzrostem mobilności ludzi. Apartamenty do wynajęcia zajmowali przybyli do miasta urzędnicy i oficerowie, później również ziemiaństwo i przemysłowcyBręczewska-Kulesza Daria: Rozwój budownictwa hotelowego w Bydgoszczy w 2. połowie XIX i na początku XX wieku. [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Pracownia dokumentacji i popularyzacji zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2002. ISSN 1427-5465..
Ciekawostką z okresu przedrozbiorowego była wykonana przez władze miejskie „Konotacja kamienic rezydencjonalnych w mieście Jego Królewskiej Mości Bydgoszczy” stanowiąca rejestr kwater do wynajęcia przez uczestników sesji Trybunału Koronnego w Bydgoszczy w 1766 rokuMocą konstytucji sejmu konwokacyjnego Bydgoszcz stała się siedzibą zreformowanego Trybunału Koronnego na przemian z Poznaniem, zwanego teraz trybunałem wielkopolskim.. Wytypowano 101 miejsc, w tym dwór, 5 rezydencji, 7 domostw oraz 88 kamienic, wszystkie w obrębie murów miejskichKabaciński Ryszard: Rezydencje uczestników sesji Trybunału Koronnego w Bydgoszczy w 1766 r. [w:] Kronika Bydgoska XVII.
Początkowo funkcje noclegowo-gastronomiczne pełniły karczmy, oberże, austerie oraz gospody, które mieściły zazwyczaj izbę szynkową, pokoje gościnne oraz stajnię i wozownię. Model hotelu przystosowanego do współczesnych funkcji ukształtował się w pierwszej połowie XIX wieku. Po 1850 r. na świecie budowano tzw. hotele wielkomiejskie, które wyróżniały się z otoczenia wielkością i wystrojem elewacji, natomiast większość średnich hoteli podobna była do zwykłych kamienic, a hotele o niskim standardzie nadal mieściły się w domach mieszkalnych. Hotele stawiano wzdłuż uczęszczanych szlaków komunikacyjnych, początkowo na rynkach i przedmieściach, po 1850 r. także w pobliżu dworców kolejowych.
W Bydgoszczy realizację zasługującą na miano „hotelu wielkomiejskiego” wzniesiono w latach 90. XIX wieku. Jednak pierwsze obiekty gastronomiczno-noclegowe działały już w XVIII wieku. Znane są co najmniej dwa zajazdy z hotelem w nazwie z tego okresu oraz Hotel Rio’s, działający aż do II wojny światowej. Były to usytuowane przy ulicy Długiej: Hotel de Pologne i Hotel de Varsovie. Oba urządzono w piętrowych kamienicach, krytych spadzistymi dachami, wzniesionych w ostatniej ćwierci XVIII stulecia. Natomiast przy drogach wylotowych z miasta usytuowano zajazdy. Były to m.in.: zajazd Gliszczyńskich (w miejscu ob. Hotelu Pod Orłem) na Przedmieściu Gdańskim zajazd Czerwona Karczma na Przedmieściu Poznańskim (ob. róg ulic Poznańskiej i św. Trójcy), wzniesiony ok. połowy XVIII wieku
W pierwszej połowie XIX w. oraz latach 50. i 60. XIX w. otwarto następujące hotele: Hotel Rio’s przy ul. Długiej 31, przebudowany do formy neorenesansowej z wieżą w 1862 roku, po 1945 r. przekształcony na mieszkania Hotel Carla Arlta (1820) przy ul. Długiej 22 Hotel de Rome u zbiegu ul. Podwale i pl. Kościeleckich, rozebrany w latach 60. XIX w. Hotel Moritz przy ul. Podgórnej, po 1945 r. przekształcony na mieszkania Gasthaus Zu den 3 Kronen (1846) przy ul. Poznańskiej 15, po 1945 r. przekształcony na mieszkania Hotel Pod Orłem obok zajazdu Gliszczyńskich przy ul. Gdańskiej (od 1822) Hotel Pawlikowskiego przy ul. Gdańskiej naprzeciw zajazdu Gliszczyńskich, przebudowany w 1872 roku, rozebrany w 1910 roku w związku z budową domu towarowego Jedynak Hotel de Bromberg za klasztorem Klarysek, na Grodztwie, rozebrany w latach 30. XIX w. w związku z budową gmachu rejencji bydgoskiej przy ul. Jagiellońskiej Hotel Stelbaums przy Zbożowym Rynku 5, po 1930 r.