Gwiezdne wrota (, krócej SG-1) – amerykańsko-kanadyjski serial fantastycznonaukowy wyprodukowany przez wytwórnię i Double Secret Productions. Twórcami serialu są Brad Wright i . Serial stanowi kontynuację pełnometrażowego filmu z 1994 o tym samym tytule. Składa się z 214 odcinków podzielonych na 10 sezonów. Jest uznawany za jeden z najdłużej nieprzerwanie nadawanych seriali science fiction. Premiera pierwszego odcinka, zatytułowanego Dzieci bogów, miała miejsce 27 lipca 1997 na kanale telewizji Showtime. Ostatni wyemitowano natomiast 13 marca 2007 na kanale Sky 1. W 2008 roku powstały także dwa filmy fabularne związane z serialem: Gwiezdne wrota: Arka Prawdy oraz Gwiezdne wrota: Continuum.

Akcja serialu rozpoczyna się w momencie, gdy rząd Stanów Zjednoczonych przypadkowo dowiaduje się, że przechowywane przez niego urządzenie pozaziemskiego pochodzenia, tytułowe Gwiezdne wrota, jest w stanie przenosić obiekty (w tym ludzi) poprzez tunel czasoprzestrzenny w odległe zakątki kosmosu. Stanowi to powód utworzenia elitarnych jednostek podlegających dowództwu Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, które mają chronić Ziemię przed zagrożeniami z kosmosu oraz rozpocząć eksplorację odległych światów. Czołową drużyną zostaje grupa o nazwie SG-1, w skład której wchodzą specjaliści z wielu dziedzin: pułkownik Jack O’Neill (Richard Dean Anderson), doktor Daniel Jackson (Michael Shanks), major Samantha Carter (Amanda Tapping) i Teal’c (Christopher Judge). Serial nawiązuje do znanych już wcześniej tropów kulturowych, w tym do mitologii egipskiej, nordyckiej oraz do legend arturiańskich.

Z serialem związana jest również seria Stargate: Infinity, dwie serie spin-off pt. Gwiezdne wrota: Atlantyda (2004–2009) oraz Gwiezdne wrota: Wszechświat (2009–2011), a także wiele słuchowisk, książek i gier.

Fabuła Po powrocie pułkownika O’Neilla z misji na Abydos, Gwiezdne wrota zostają wyłączone i przewiezione do magazynu bazy Cheyenne niedaleko Colorado Springs. Przez rok pozostają nieaktywne, aż do momentu, gdy niespodziewanie zostają uruchomione z zewnątrz. Przez otwarty portal do bazy przedostaje się grupa wojowników Jaffa, która przeprowadza atak na placówkę. Dowódca bazy, generał Hammond, zwraca się do pułkownika O’Neilla z prośbą o powrót do służby i udział w kolejnej misji na Abydos. Podejrzewa bowiem, że to właśnie z tej planety mógł przybyć wrogi oddział. Na Abydos ziemska drużyna spotyka doktora Jacksona, który po pierwszej wyprawie zdecydował się tam pozostać. Badacz dzieli się zapiskami odkrytymi przez siebie w jaskiniach. Wynika z nich, że istnieje rozległa sieć gwiezdnych wrót łączących wiele planet. Według Jacksona, napastnicy mogli przybyć z jednego z tysięcy innych światów. Kolejny atak obcych, tym razem wymierzony w mieszkańców Abydos, kończy się uprowadzeniem części z nich. Ziemianom udaje się jednak odnaleźć porwanych, lecz Sha’re (żona doktora Jacksona) oraz Skaara zostają przymusowo połączeni z symbiontami Goa'uldów i uprowadzeni przez Apofisa. To wydarzenie motywuje Jacksona do powrotu na Ziemię i dołączenia do SGC.

Na planecie Chulak zespół zdobywa wsparcie obcego o imieniu Teal’c, który ma nadzieję wyzwolić swój lud spod panowania Goa’uldów. W bazie Cheyenne powstaje Stargate Command (SGC) – Dowództwo Gwiezdnych Wrót. Tworzy się również kilkanaście zespołów SG, w tym oddział SG-1. Ich zadaniem staje się podróżowanie przez Gwiezdne wrota...”, badanie innych światów oraz poszukiwanie technologii, które mogłyby pomóc w walce z Goa’uldami. Równie ważnym celem misji jest nawiązywanie kontaktów i zdobywanie nowych sojuszników.

Saga Goa’uld

Akcja pilotażowego odcinka, zatytułowanego Dzieci bogów, rozpoczyna się rok po wydarzeniach przedstawianych w filmie Gwiezdne wrota. Głównym antagonistą jest Apofis (Peter Williams). Po rocznej przerwie baza Cheyenne (poziomy podziemne od 16 do 28) zostaje ponownie otwarta i przemianowana na SGC. Powodem tego jest zidentyfikowanie gwiezdnych wrót jako części międzyplanetarnej sieci tuneli podprzestrzennych łączących tysiące planet w naszej galaktyce. Utworzone zostają zespoły SG, których zadaniem jest obrona Ziemi przed Goa’uldami. Posiadają oni ogromne, międzygwiezdne okręty wojenne w kształcie piramid oraz niezliczoną armię Jaffa – dziedzicznych, zniewolonych wojowników, będących ludzkimi inkubatorami dla larw Goa’uld. Sztandarowy zespół Ziemi, SG-1, do którego dołącza były pierwszy przyboczny Apofisa – Teal’c (Lead Soldier Jaffa), rozpoczyna eksplorację innych planet, zamieszkałych głównie przez mniej zaawansowane społeczeństwa ludzi porwanych i wykorzystywanych do niewolniczej pracy przez Goauld’ów. Podczas spotkań z innymi rasami SG-1 nawiązuje kluczowe sojusze z:

podobnymi do Goa’uldów, ale żyjącymi w pełnej symbiozie z własnymi larwami Goa′uldów – Tok’ra, zaawansowanymi technologicznie ludźmi – Tollanami, pacyfistami – Noxami, bardzo zaawansowanymi technologicznie istotami podobnymi do opisywanych podczas kontaktu w Roswell – Asgardczykami, których przedstawiciele objawiali się ludziom jako bogowie starożytnych wikingów, nielicznymi już, ale ciągle potężnymi Pradawnymi, którzy przeszli na poziom egzystencji wyższy niż ludzki, stając się czystą energią.

Innym zagrożeniem, które pojawia się w finale sezonu 3., są samoreplikujące się maszyny – Replikatory i nieuczciwi agenci wywiadu na Ziemi z organizacji NID wielokrotnie próbujący przejąć kontrolę nad Gwiezdnymi wrotami i innymi technologiami obcych. Mimo śmierci Apofisa na początku sezonu 5, Imperium Goa’uld pozostaje poważnym zagrożeniem dla SGC oraz Ziemi i jej sojuszników (do końca sezonu 8, w którym zakończono główny wątek walki z Goa'uldami). Władca Systemów Lord Ba′al (Cliff Simon) jest jedynym wpływowym Goa’uldem w trakcie ostatnich dwóch sezonów Stargate SG-1. Zostaje on ostatecznie pokonany w filmie Stargate: Continuum.

Saga Anubis Po porażce Apofisa w sezonie 5 największym i najbardziej niebezpiecznym przeciwnikiem staje się Władca Systemu Anubis. Posiada on dużą wiedzę na temat Pradawnych i ich technologii. W sezonach 6. i 7. Ziemianie budują swój pierwszy statek międzygwiezdny (Prometeusz). Anubis w tym czasie tworzy armię niemal nie do pokonania – Wojowników Kull, dzięki którym niszczy lub zniewala wielu swoich wrogów spośród Władców Systemów. W finale 7 sezonu SG-1 odkrywa w placówce Pradawnych na Antarktydzie potężną broń, z pomocą której niszczy całą flotę Anubisa. Wydarzenia te dają początek spin-offowi serii: Gwiezdne wrota: Atlantyda (Stargate Atlantis), który rozpoczyna się właśnie w tym miejscu. W sezonie 8. Baal przejmuje większość sił Anubisa, jednak pozostali Władcy Systemu się nie poddają i z czasem potajemnie odzyskują kontrolę nad swoją armią. Ludzkie formy Replikatorów (robotów składających się z nanobotów, tak jak wcześniejsze wersje o kształcie pająków) rozpoczynają podbój terenów różnych Władców Systemu. SG-1 znajduje i dostosowuje starożytną broń. Pozwala mu to na zniszczenie wszystkich Replikatorów w całej galaktyce. Koniec sezonu 8. ujawnia dobroczynny charakter Omy Desali, która będąc odpowiedzialną za ascendencję Anubisa, angażuje go teraz w odwieczną walkę, ograniczając jego oddziaływanie na śmiertelników. Replikatory i najbardziej wpływowi Władcy Systemu zostają unicestwieni, a Jaffa uwalniają się spod jarzma Goa’uld.

Saga Ori Po sezonie 8. drużyna SG-1 rozpada się: Teal′c wraca na Dakarę, Daniel Jackson oczekuje na Dedala i lot do Atlantydy, a Samantha Carter dostaje przydział w Strefie 51. Nowym dowódcą SG-1 zostaje pułkownik Cameron Mitchell, pilot zasłużony w bitwie nad Antarktydą. W tym czasie SGC nieumyślnie ściąga na naszą galaktykę uwagę starożytnej rasy zwanej Ori. Gdy Ori wysyłają swoich ulepszonych ludzi – Przeorów, do naszej Drogi Mlecznej, aby szerzyli religię mającą zwiększyć ich moc, Ba’al wraz z kilkoma pomniejszymi Goa’uldami przenika na Ziemię jako „Trust” (koalicja fałszywych agentów NID), aby odbudować własną potęgę. Pod koniec sezonu 9. Ori rozpoczynają krucjatę swoimi statkami wojennymi i z łatwością pokonują zrzeszone siły Ziemi i ich sojuszników. Przywódczyni Ori, Adria, zostaje przedstawiona dopiero w premierowym odcinku 10. sezonu. SG-1 udaje się na poszukiwania Sangreala – starożytnej broni, która może pomóc pokonać wojowniczą rasę. Szuka jej także Ba’al wraz ze swoimi klonami. Z pomocą potężnego Merlina, SG-1 znajduje plany budowy Sangreala i wysyła działającą wersję maszyny do galaktyki Ori. Krótko po tym Adria osiąga wyższy poziom istnienia. Cała saga Ori kończy się w powiązanym z serią filmie Gwiezdne wrota: Arka prawdy.

Obsada

Aktor Postać Sezony Filmy 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Gwiezdne wrota: Arka Prawdy Gwiezdne wrota: ContinuumGwiezdne wrota: AtlantydaGwiezdne wrota: Wszechświat Richard Dean Anderson Jack O’Neill Główna Gościnnie Główna GłównaGościnnie Michael Shanks Daniel Jackson Główna Gościnnie GłównaGościnnieGościnnie Amanda Tapping Samantha Carter GłównaGościnnieGościnnie Christopher Judge Teal’c GłównaGościnnie Don S. Davis George Hammond Główna Gościnnie GościnnieGościnnieDavid HewlettDr Rodney McKayGościnnieGościnnieGłównaGościnnie Corin Nemec Jonas Quinn Gościnnie Główna GościnnieTorri Higginson Jessica Steven zagrała weir w ostatnim odcinku 7 sezonudr Elizabeth WeirGościnnieGłówna Ben Browder Cameron Mitchell Główna Główna Główna Beau Bridges Hank Landry Główna Główna GościnnieGościnnie Claudia Black Vala Mal Doran Gościnnie Główna Główna Główna Richard Dean Anderson jako Jonathan „Jack” O’Neill – pułkownik i weteran operacji specjalnych United States Air Force, który poprowadził pierwszą misję przez wrota w filmie Gwiezdne wrota (grany wówczas przez Kurta Russella). Został przywrócony do służby jako dowódca SG-1 w pilotażowym odcinku i pełnił tę funkcję w pierwszych siedmiu sezonach. Przejął dowództwo nad SGC po awansie na generała brygady na początku sezonu 8. Został przeniesiony do Waszyngtonu przed sezonem 9., gdzie otrzymał awans na generała. Pojawia się w sezonach 9. i 10. SG-1, a także w Gwiezdne wrota: Continuum, w sezonach 1. i 3. Gwiezdne wrota: Atlantyda oraz kilku odcinkach Gwiezdne wrota: Wszechświat, gdzie dowodzi Departmentem Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Michael Shanks jako dr Daniel Jackson – egiptolog, którego naciągane teorie o piramidach doprowadziły do udziału w pierwotnej misji w filmie Gwiezdne Wroty (gdzie Daniela grał James Spader). W odcinku pilotażowym dołącza do drużyny SG-1 w celu odnalezienia swojej porwanej żony Sha’re. Jego naiwność i ciekawość regularnie stwarzają przeszkody dla zespołu. Postać stopniowo ewoluuje: od pracy jako archeolog i tłumacz do roli sumienia zespołu. Jest częścią SG-1 do momentu przejścia na wyższy poziom egzystencji (ascenduje w chwili śmierci) pod koniec 5. sezonu. Po przeciwstawieniu się zasadom nieingerencji powraca do naturalnego ciała na początku sezonu 7., w którym pozostaje do końca serialu. W ostatnich trzech sezonach flirtuje z Val Mal Doran, z którą jest w antagonistycznym związku. Daniel pojawia się również w obu kontynuacjach filmowych oraz gościnnie w trzech odcinkach Gwiezdne wrota: Atlantyda (sezon 1. i 5.). Występuje także w odcinku pilotażowym i trzech innych odcinkach Gwiezdne wrota: Wszechświat.