Zasady noszenia i etykieta państwowa Wprowadzenie Zasady noszenia Orderu Orła Białego wynikają z jego statusu jako najwyższego odznaczenia państwowego Rzeczypospolitej Polskiej. Etykieta związana z ekspozycją insygniów jest ściśle uregulowana przepisami prawa, w tym obecnie obowiązującą ustawą o orderach i odznaczeniach z dnia 16 października 1992 r. oraz stosownymi rozporządzeniami Prezydenta RP. Protokół ten ewoluował od czasów nowożytnych, zachowując jednak fundamentalne zasady wypracowane w XVIII wieku, które podkreślają wyjątkowy charakter tej godności.

Insygnia pełne: Wielka Wstęga i Gwiazda Orderowa Podstawowy komplet insygniów, nadawany każdemu kawalerowi, składa się z krzyża na wielkiej wstędze oraz gwiazdy orderowej. Sposób ich noszenia jest niezmienny i określony następująco:

Wielka Wstęga: Ma kolor błękitny (modry) i szerokość 100 mm. Noszona jest przez lewe ramię do prawego boku. Jest to cecha dystynktywna Orderu Orła Białego – większość pozostałych polskich orderów (np. Polonia Restituta) noszona jest przez prawe ramię do lewego boku. Krzyż orderowy jest zawieszony u dołu wstęgi, na wysokości biodra. Gwiazda Orderowa: Noszona jest bez wstążki, bezpośrednio na mundurze lub ubiorze cywilnym, po lewej stronie piersi, poniżej baretki lub innych odznaczeń o mniejszej randze (choć jako najwyższy order zajmuje miejsce uprzywilejowane).

Współcześnie pełne insygnia zakłada się wyłącznie do strojów galowych podczas uroczystości o najwyższej randze państwowej, takich jak Narodowe Święto Niepodległości (11 listopada) czy Święto Narodowe Trzeciego Maja (3 maja), a także podczas oficjalnych wizyt głów państw i uroczystych kolacji dyplomatycznych (strój typu white tie).

Łańcuch Orderowy Historycznie istotnym elementem etykiety był Łańcuch Orderu Orła Białego (tzw. kolana). W okresie I Rzeczypospolitej był on rzadko używany, zyskał na znaczeniu za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. W II Rzeczypospolitej łańcuch był insygnium przysługującym wyłącznie Wielkiemu Mistrzowi Orderu (Prezydentowi RP). Choć współczesna ustawa z 1992 roku przewiduje istnienie łańcucha, jest on używany incydentalnie przez Prezydenta RP podczas ceremonii zaprzysiężenia przed Zgromadzeniem Narodowym.

Symbole zastępcze: Miniaturki, rozetki i baretki Zgodnie z protokołem dyplomatycznym, w sytuacjach mniej formalnych lub przy noszeniu codziennego ubioru cywilnego (garnituru), pełne insygnia zastępuje się mniejszymi formami:

Rozetka: Ma formę kółka z błękitnej wstążki z podkładką złotą. Noszona jest w lewej klapie marynarki. Rozetka Orderu Orła Białego posiada charakterystyczne złote „galonowanie”, co odróżnia ją od rozetek innych orderów. Baretka: Noszona wyłącznie na mundurach wojskowych i służbowych. Ma formę błękitnej wstążki o wysokości 8 mm. W jej centrum umieszcza się złoty haft w kształcie rozetki na złotej podkładce, co sygnalizuje najwyższą klasę odznaczenia. Miniaturka: Zmniejszona wersja krzyża orderowego na błękitnej wstążeczce, noszona na strojach wieczorowych typu black tie (smokingu).

Etykieta w relacjach międzynarodowych W dyplomacji obowiązuje zasada wzajemności i szacunku dla barw narodowych. Podczas wizyt zagranicznych kawaler orderu może założyć insygnia najwyższego orderu państwa gospodarza, jednak Order Orła Białego jako najwyższe odznaczenie ojczyste zawsze zachowuje pierwszeństwo w ekspozycji (chyba że protokół wizyty stanowi inaczej). Prezydent RP jako Wielki Mistrz występuje w pełnych insygniach podczas wręczania orderu nowym kawalerom, co podkreśla powagę aktu nadania.