Ustawa Rządowa z dnia 3 maja 1791 roku Ustawa Rządowa została uchwalona 3 maja 1791 roku przez Sejm Czteroletni, zwany również Sejmem Wielkim (1788–1792). Dokument ten był pierwszą w Europie i drugą na świecie spisaną ustawą zasadniczą, która w sposób kompleksowy regulowała ustrój polityczny oraz strukturę społeczną Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Reorganizacja systemu władzy i suwerenności Konstytucja wprowadziła zasadę zwierzchnictwa narodu, definiując naród jako ogół obywateli (szlachtę i mieszczan). Ustrój państwa oparto na monteskiuszowskiej koncepcji trójpodziału władzy, dzieląc ją na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Władza ustawodawcza: Sprawował ją dwuizbowy Sejm, składający się z Izby Poselskiej i Senatu. Zniesiono zasadę liberum veto oraz prawo zawiązywania konfederacji, wprowadzając głosowanie większościowe. Kadencja Sejmu miała trwać dwa lata, a co 25 lat przewidziano zwoływanie Sejmu Konstytucyjnego w celu rewizji ustawy zasadniczej. Władza wykonawcza: Należała do króla oraz rady ministrów, nazwanej Strażą Praw. Wprowadzono zasadę monarchii dziedzicznej, powierzając tron po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego dynastii Wettynów, co znosiło wolną elekcję. Król przestał być osobiście odpowiedzialny za podejmowane decyzje, jednak każdy jego akt wymagał kontrasygnaty właściwego ministra, który ponosił za niego odpowiedzialność przed Sejmem. Władza sądownicza: Ustanowiono odrębność i niezależność sądów od innych organów władzy.
Regulacje społeczne i religijne Ustawa Rządowa utrzymywała uprzywilejowaną pozycję religii katolickiej jako religii panującej, zapewniając jednocześnie wolność wyznań i obrzędów wszystkim innym wyznaniom. W sferze społecznej konstytucja wprowadziła istotne zmiany w statusie poszczególnych stanów:
Szlachta: Potwierdzono dotychczasowe przywileje szlacheckie, jednak ograniczono prawa polityczne szlachty nieposesjonatów (nieposiadającej ziemi), która straciła prawo udziału w sejmikach. Mieszczanie: Do tekstu konstytucji włączono prawo o miastach królewskich z 18 kwietnia 1791 roku. Mieszczanie uzyskali prawo nabywania dóbr ziemskich, dostęp do wyższych urzędów państwowych, stopni wojskowych oraz prawo do nietykalności osobistej (Neminem captivabimus). Miasta zyskały reprezentację w Sejmie w formie plenipotentów (z głosem doradczym w sprawach miejskich). Chłopi: Zostali uznani za „źródło bogactw kraju” i wzięci pod opiekę prawa i rządu krajowego. Oznaczało to, że państwo stało się gwarantem umów zawieranych między chłopami a właścicielami ziemi, co miało zapobiegać samowoli dworu, choć nie zniesiono poddaństwa ani pańszczyzny.
Struktura administracyjna Konstytucja 3 maja wzmocniła jedność państwa poprzez zacieśnienie więzi między Koroną Królestwa Polskiego a Wielkim Księstwem Litewskim. Zapoczątkowano proces tworzenia wspólnych dla obu części państwa organów administracyjnych, takich jak wspólny skarb i wojsko, co zostało ostatecznie potwierdzone przez Zaręczenie Wzajemne Obojga Narodów uchwalone 20 października 1791 roku.