wcale () , , lub
przysłówek (1.1) …używany z przeczeniem „nie”, komunikujący, że jakiś stan nie dotyczy wspomnianego obiektu (1.2) … komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom (1.3) zupełnieMichał Jaworski, Nasz język, WSiP, Warszawa 1987, s. 6. partykuła (2.1) …używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej (2.2) … zaprzeczająca sądowi wyrażonemu przez rozmówcę
(1-2)
(1.1) Kasia i Basia są bliźniaczkami, ale wcale nie są do siebie podobne. (1.2) Ta nowa szefowa jest wcale sympatyczna. (2.1) Wyszłam za niego wcale nie dla pieniędzy. (2.1) – Jesteś na mnie zły? – Wcale nie, jestem tylko zmęczony.
(1.1) w ogóle, ani-ani, ani na cal, ani krzty (1.2) dość (2.1) bynajmniej (2.2) nieprawda
wcale a wcale • przysłowie lepiej późno niż wcale
angielski: (1.1) wcale nie: not at all; (1.2) quite, fairly; (2.1) but; (2.2) not at all duński: (1.1) slet, overhovedet esperanto: (1.1) tute ne kornijski: (1.1) vytholl niemiecki: (1.1) überhaupt; (1.2) ganz, völlig; (2.1) gar nicht, keineswegs; (2.2) gar nicht, absolut nicht polski język migowy: