oprawny ()

przymiotnik (1.1) zaopatrzony w okładkę (1.2) osadzony w docelowym materiale lub obramowaniu (1.3) stanowiący prawną gwarancję majątkową z tytułu wiana lub posaguWedług Słownika języka polskiego redakcji Aleksandra Zdanowicza (Wilno 1861) terminem tym określano również wdowę dysponującą takim zabezpieczeniem. (1.4) oczyszczony z powłok zewnętrznych oraz wypatroszony przed obróbką (1.5) zabezpieczony fortyfikacjami (1.6) wzbogacony o elementy dekoracyjne rzeczownik (2.1) / dokument uwierzytelniający zapis majątkowy (2.2) / oprawne: (rodzaj daniny publicznej)

(1)

(1.1) Na nocnej szafce leżał Stary Testament oprawny w czarną skórę. (1.1) Cała księga oprawna była w skórę kozła ubitego w górach. (1.1) Stwór siedział przy ognisku, trzymając na kolanach sporych rozmiarów księgę. Tak, była to bez wątpienia księga. Oprawna w zielony safian, bez tytułu, lecz za to nader bogato zdobna wymyślnym złotym ornamentem. (1.2) Zegar ten ma alabastrową tarczę oprawną w mosiądz. (1.2) Nierzadko w okna wstawiano płytki krzemienne oprawne w ołów. (1.2) Za kradzież oprawnej w srebro buławy osadzono go już wcześniej w ratuszu, ale skończyło się wówczas szczęśliwie tylko na wygnaniu z miasta. (1.3) Po śmierci męża przebywała w swych dobrach oprawnych w Smardzewie i Piotrowicach. (1.3) W 1522 r. Jadwiga z Orchowa, żona Stanisława, sprzedała dobra oprawne, tj. miasto Burzenin, Zamoście, Strzałki, Prażmów [...] Janowi Licińskiemu z Chojnego. (1.3) Wobec niewypłacenia posagu Zofia nie mogła wejść w posiadanie dóbr oprawnych. (1.4) Pospieszyła się tedy Abigail, i wzięła dwieście chleba, i dwie łagwi wina, i pięć owiec oprawnych… (1.4) Gęś karmna bez pierza oprawna 12 gr.; w pierzu 14 gr. (1.4) Ale jak obaczyli Turcy, że to jak głodne muchy, do oprawnego a tłustego cisną się wołu [...]. (1.5) Wał i tyny były oprawne, wrota nowe i mocne, wewnątrz więcej rumowisk niż budowli. (1.5) A Ierycho ná ten cżás zámknione y opráwne było dla ſtráchu ſynow IſráelſkichJ. Leopolita, Biblija, 1561 w: . (1.6) Zawsze nosił Horeszków liberyją dawną, Kurtę s połami żółtą, galonem oprawną…

(1.1) oprawny w papier / płótno / safian / skórę • bogato oprawny (1.2) oprawny w ramy • oprawny w srebro / złoto / ołów (1.4) dobra oprawne • majątek / zapis oprawny • wieś oprawna • oprawne prawo

(1.1-2) oprawiony (1.4) obłupiony, odarty, oparzony, oczyszczony (1.5) obronny, warowny (1.6) ochędożony, ozdobiony

(1.1-2) nieoprawiony

oprawa , oprawca , oprawka , oprawianie , oprawienie oprawiać , oprawić

Słownik poprawnej polszczyzny PWN (1998) wskazuje, że przymiotnik „oprawny” w ogólnym użyciu ustępuje miejsca „oprawiony” (np. W bibliotece jest wiele pięknie oprawionych książek, zamiast „oprawnych”). Forma „oprawiony” uznawana jest w tym kontekście za częstszą i powszechniejszą.