Mara Salvatrucha (xeneralmente embrivíu como MS, Mara, y MS-13) ye una organización internacional de peaes criminales asociaes que s'aniciaron en Los Angeles y espandiéronse a otres rexones d'Estaos Xuníos, Canadá, Méxicu, el norte de Centroamérica (Guatemala, El Salvador, Hondures, Nicaragua ) y nel sur d'Europa (n'Italia y España).Artículu del 4 de setiembre de 2009 nel diariu El Mundu (Madrid). Consultáu'l 21 de setiembre de 2010.«La mara Salvatrucha enraigona n'España», artículu del 30 de marzu de 2014 nel sitiu web El País (Madrid). La mayoría de les peaes tán integraes por migrantes centroamericanos (salvadorianos, guatemalianos y honduranos) y atópense actives en zones urbanes y suburbanas. Tienen célules (cliques) alcontraes principalmente en Centroamérica. Los países más afeutaos pola mara Salvatrucha son Guatemala, Belize, El Salvador, Hondures, en menor midida Canadá, Estaos Xuníos y Méxicu.«La mara Salvatrucha erradicada pero latente», artículu publicáu nel sitiu web 24 Sicasí, los únicos países centroamericanos que llograron caltener alloñáu esti movimientu son Costa RicaTop 10: Peaes bultables Consultáu'l 10 d'agostu de 2010 y Panamá. En Suramérica reportáronse dellos biltos n'Ecuador, Bolivia y Venezuela, anque fracasaron nos sos intentos d'establecese.
Los miembros de la mara Salvatrucha estremar por tatuaxes que cubren el cuerpu y, de cutiu, la cara, según l'usu del so propiu llinguaxe de señes. Son conocíos pol so usu de la violencia y un códigu moral propiu que consiste, na so mayor parte, en severos acto de vengación y retribuciones crueles.
Esta crueldá escesiva de los miembros de les maras o «mareros», dexó-yos ser contrataos pola organización delictiva de Sinaloa, dirixida por Joaquín Guzmán Loera, pa ser entrenaos nel manexu d'armes y compensar la fuercia de la Organización del Golfu (Los Zetas), una guerra qu'azota'l sur de la frontera d'Estaos Xuníos.«Méxicu: ¿puede ganase la guerra contra les drogues?», artículu nel sitiu web Lab.org (Londres).«Siempres en guardia en Nuevo Laredo», artículu nel sitiu web USA Today.«Los OAS identifiquen dos pandilla violentes en León», artículu nel sitiu web Milenio.
Les actividaes criminales de la mara Salvatrucha inclúin venta de drogues, estorsión, venta d'armes, secuestru,presuntos secuestradores-en-zona-3.html Prinden a presuntos secuestradores en zona 3 Consultáu'l 21 de setiembre de 2010. robu y asesinatos per encargu, ente otres. En Centroamérica la so presencia deber a la deportación de delincuentes dende Estaos Xuníos a los sos países d'orixe.
Les sos actividaes nos Estaos Xuníos atraxeron l'atención del FBI quien xunto a la DEA fixo redaes contra los mareros nes que fueron deteníos cientos de miembros de la mara Salvatrucha.
Etimoloxía
Desconozse la etimoloxía del nome.
Delles fontes afirmen que la banda lleva'l nome de La Mara, una cai de la ciudá de San Salvador,Domash, Shelly Feuer. «La peada más peligrosa d'América», artículu n'inglés nel sitiu web APFN.org. pero esa cai nun esiste.
Otra hipótesis ye que'l nome provién d'una guerrilla Salvatrucha que llucharía na Guerra Civil d'El Salvador, pero la guerrilla enxamás foi llamada Salvatrucha, sinón Frente Farabundo Martí pa la Lliberación Nacional (FMLN).
Tamién puede provenir de «marabunda», una especie de formigues voraces que s'alimenten de tolo qu'atopen al so pasu.
Salvatrucha puede ser una combinación de les pallabres salvadorianu y «trucha», una pallabra de caló popular que significa ‘tar alerta'.
Lo más probable, sicasí, ye que'l nome aniciar nel neoloxismu «mara», utilizáu popularmente como sinónimu de ‘grupu d'amigos' que nos años 1970 y 1980 tuvo un usu estendíu y ensin nenguna vinculación criminal. Gradualmente'l significáu del nome foise deformando escontra'l de ‘peada'.
«Salvatrucha» podría debese a que s'utilizó mientres dalgún tiempu'l términu «salvatrucho» como un xentiliciu despreciatible deformado de «salvadorianu» y, yá que los miembros de la peada consideraríense paries del so mesmu país, podríen asumilo como tal.
Tomando en cuenta puramente la xíriga popular d'El Salvador, esplicáu enantes, el nome de la peada vendría significar de manera simple: peada salvadoriana.
Lo cual sería coherente col orixe de peada étnica nel sur de Los Angeles. Sicasí, col pasu del tiempu la mesma haise compuestu por otros centroamericanos (n'especial guatemalianos y honduranos) y non solo por salvadorianos. Esta peada tien distintes «cliques» (célules) pa poder controlar los sos territorios. Estes cliques contienen un númberu probable de 700 a 1000 miembros.
Historia La Mara Salvatrucha crear nos años 80 y 90 nes cais de Los Angeles, California (Estaos Xuníos), col propósitu de curiar a los salvadorianos emigrantes. El procesu de migración salvadorianu foi facilitáu pola guerra civil na que'l país viose envolubráu dientro del contestu de la Guerra Fría.
La Mara Salvatrucha empezó pola emigración de los salvadorianos a Estaos Xuníos. Presumir qu'empezó pol maltratu y discriminación qu'esistía escontra los salvadorianos per parte de los mexicanos, arxentinos, afroamericanos y d'Estaos Xuníos. Asina, un grupu de salvadorianos, honduranos y guatemalianos xuniéronse y crearon esta peada, una de les más violentes del mundu. Tienen rivalidaes con otres peaes como: Barriu 18, Mafia mexicana, Latin Kings, La Redada Gloriosa (de Fuerte Apache, Buenos Aires, Arxentina), Bloods, Crips, etc. Pela so parte el FBI y la DEA llevaron, en delles ocasiones, aiciones pa detener a esti grupu entamáu, llegando a deportar munchos de los sos miembros a los sos países d'orixe.
La mara esperimentó una medría notable. Presumir que parte de la crecedera de les maras nos mozos deber a diversos problemes familiares, abandonu, maltratu, abusu, etc. Los mareros suelen empecipiase cuando tienen ente 12 y 21 años. Estos mozos entren a la mara en busca de sofitu o una familia, siendo esa una de les principales razones poles qu'un altu porcentaxe d'adolescentes en Centroamérica viéronse venceyaos d'una o otra forma con peaes caleyeres.
Los mareros pueden ser reconocíos pola so forma de caminar, vistimienta y pol so llinguaxe oral y de señales. Dizse que los tatuaxes espresen la so llealtá y amor a la mara, y cada unu tien un significáu. El rival más conocíu de la mara Salvatrucha ye'l Barriu 18, colos que tuvieron, en diverses ocasiones, episodios violentos, ya inclusive mortales. Polo xeneral, entiéndese que pa caltenese na mara, ye necesariu cometer estos actos de violencia. Ello ye que dizse que los mareros nun pueden salir de la mara, una y bones la única manera de salir ye muertu.
Crímenes conocíos
Asesinatos
El 13 de xunetu de 2003, Brenda Paz, una moza de 17 años d'edá, que yera miembru de la mara Salvatrucha ya informante del FBI, foi atopada apuñalada nes veres del ríu Shenandoah nel estáu de Virginia (Estaos Xuníos). Paz foi asesinada por informar al FBI sobre les actividaes delictives de la mara Salvatrucha. Dos de los sos antiguos amigos fueron darréu condergaos pol asesinatu.Frieden, Terry (2005): «Dos condergaos, dos absueltos nel xuiciu de peada de los suburbios de Virginia», artículu del 17 de marzu de 2005 nel sitiu web CNN (Atlanta).
En 2004, el FBI creó la Fuercia Nacional contra Peaes. En 2005, el FBI ayudó a crear un Centru d'Información Nacional de Peaes y esbozó una Estratexa Nacional de Peaes pal Congresu.
El 23 d'avientu de 2004, producióse unu de los crímenes más conocíos de la mara Salvatrucha en Chamelecón (Hondures) cuando un autobús interurbanu foi deteníu y tirotiáu, matando a 28 pasaxeros civiles, la mayoría de los cualos yeren muyeres y neños.«Peada amestada a la masacre d'Hondures», artículu del 24 d'avientu de 2004 nel sitiu web BBC (Londres). Seis homes armaos empezaron el tirotéu a los autobuses con armes de fueu y otru xubió a bordu y metódicamente executó a los pasaxeros.«Gang slaying», artículu n'inglés nel diariu Seattle Times (Seattle). La mara Salvatrucha entamó la masacre como una protesta contra'l Gobiernu d'Hondures por proponer el reestablecimientu de la pena de muerte nel país. En febreru de 2007, Juan Carlos Miranda Bueso y Darwin Alexis Ramírez fueron topaos culpables de dellos delitos como asesinatu ya intentu d'asesinatu. Ebert Aníbal Rivera foi culpáu pol ataque y deteníu dempués de fuxir a Texas.«Detienen al "líder" de la masacre d'Hondures», artículu del 24 de febreru de 2005 nel sitiu web BBC (Londres). Juan Bautista Jiménez, acusáu d'entamar la masacre, foi asesináu na cárcel. Según les autoridaes, foi aforcáu polos sos compañeru recluyíos pertenecientes a la mara Salvatrucha.«Países na encruciada 2007», artículu nel sitiu web Freedom House.org. Nun hubo pruebes abondes pa condergar a Óscar Fernando Mendoza y Wilson Geovany Gómez.
miniatura|Un sospechosu de la mara Salvatrucha con tatuaxes de peaes ye esposado.
El 13 de mayu de 2006, Ernesto Smokey Miranda, un exsoldado d'altu rangu y unu de los fundadores de la Mara Salvatrucha, foi asesináu na so casa en El Salvador unes hores dempués de negase a asistir a una fiesta pa un miembru de la banda qu'acababa de ser lliberada de la prisión. Empezara a estudiar Derechu y a trabayar pa caltener a los neños fuera de les peaes.Del Barcu, Mandalit (2006): «Asesinen a líder de peada en víes de reforma», artículu del 16 de mayu de 2006 nel sitiu web NPR News.
El 6 de xunu de 2006,Rogers, Brian (2009): «3 years after gang killing, teen wants to "move on"»(), artículu del 17 de setiembre de 2009 nel sitiu web Houston Chronicle. un miembru adolescente de MS-13, Gabriel Granillo, foi apuñaláu hasta la muerte nel parque Ervan Chew, nel distritu Neartown de la ciudá de Houston (estáu de Texas).Hollandsworth, Skip (2008): Girl «, Interrupted»(), artículu de mayu de 2008 nel sitiu web Texas Monthly.«Girl Interrupted, almost two years after brutally stabbing» , artículu nel sitiu web Business Highbeam.
El 4 de xunu de 2008, en Toronto (Canadá), la policía executó 22 órdenes de rexistru, fixo 17 arrestos y estableció 63 cargos arriendes de una investigación que duró cinco meses.«Según la policía una peada de Centroamérica entamaben asesinatos en Toronto», artículu del 5 de xunu de 2008 nel sitiu web CBC.
El 22 de xunu de 2008, en San Francisco (California), Edwin Ramos (21), un nuevu miembru de la peada, mató a tiros a un padre, Anthony Bologna (48) y a los sos dos fíos, Michael (20) y Matthew (16), cuando'l so automóvil bloquió de volao a Ramos torgar completar una vuelta a la izquierda por una cai estrecha cuando tornaben a casa d'una barbacoa familiar.Derbeken, Jaxon Van (2008): «La vilba pide pena de muerte» , artículu del 27 de xunu de 2008 nel diariu San Francisco Chronicle.
El 26 de payares de 2008, Jonathan Retana foi condergáu pol asesinatu de Miguel Ángel Deras, fechu que les autoridaes venceyen a una «iniciación» de la mara Salvatrucha.
En 2008, llevar a cabu una serie d'arrestos n'EE.XX. y América Central na que participaron más de 6.000 axentes de policía en cinco países. Setenta y tres sospechosos fueron deteníos nos EE.XX.; y más de 650 en total.
En febreru de 2009, les autoridaes de Colorado y California arrestaron a 20 miembros de la mara Salvatrucha y apoderáronse de 10 llibres de metanfetaminas, 2.3 kilogramos (5 llibres) de cocaína, una pequeña cantidá de heroína, 12 armes de fueu y 3.300 dólares n'efectivu.
En xunu de 2009, Edwin Ortiz, José Gómez Amaya y Alexander Aguilar, miembros de la mara Salvatrucha de Long Island confundieron transeúntes con miembros d'una peada rival. Como resultáu, trés civiles inocentes fueron asesinaos.Tres víctimes inocentes amestaes a violencia de peaes .
Armes Los pandilleros o mareros, tienden a usar armes de gran calibre pa los sos fechos delictivos yá qu'en munchos de los sos asesinatos usaron armes de fueu como pistoles, escopetes ya inclusive fusiles d'asaltu AK-47 y M-16. En dellos casos utilicen arma blanques (cuchiellos, machetes, etc).