thumb|Сцяг ЛГБТ thumb|200px|Плошча Харві Мілка, Кастра, Сан-Францыскаthumb|200px| Нацыянальны марш роўнасці. Вашынгтон, 11 кастрычніка 2009 thumb|200px|Вясёлкавы дэкор станцыі Бадзёр манрэальскага метро ў гей-квартале Лё Віляж thumb|200px|Вясёлкавы парасон на гей-прайдзе ў Трэвілья, Італія. 3 ліпеня 2010 thumb|200px|Вясёлкавы сцяг на будынку пасольства Вялікабрытаніі ў Беларусі, які прывёў да дыпламатычнага скандалу

Вясёлкавы сцяг (таксама вядомы як Прайд-сцяг ()Is West Hollywood losing its mojo? // CNN Melbourne Suburb in Pride Flag Fight . // The Advocate , Сцяг свабоды ()Gay and lesbian freedom flag allowed to fly in Soho. // The Guardian ) — інтэрнацыянальны сімвал супольнасці лесбіянак, геяў, бісексуалаў і трансгендарных людзей (скар. ЛГБТ-супольнасць), а таксама руху ў падтрымку правоў чалавека ў дачыненні да іхSymbols . // An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture . Традыцыйна сцяг складаецца з шасці падоўжных палос, колеры якіх (за выключэннем блакітнага колеру) ідуць у адпаведнасці з прыродным парадкам вясёлкі зверху ўніз: чырвоны, аранжавы, жоўты, зялёны, сіні і фіялетавыГей-прайд. // Энцыклапедыя Брытаніка . Сцяг выкарыстоўваецца ў шэсцях гей-прайдаў і іншых грамадскіх акцыях, вывешваецца ў гей-кварталах, на будынках ЛГБТ-арганізацый, «Gay-friendly» устаноў і гэтак далей.

Сцяг закліканы адлюстроўваць адзінства ў разнастайнасці, прыгажосць і радасць ЛГБТ-супольнасці.

Гісторыя Вясёлкавы сцяг быў распрацаваны Гілбертам Бэйкерам адмыслова для гей-прайда ў Сан-Францыска 1978 года (). Гэты год стаў для мясцовага ЛГБТ-супольнасці гістарычным — упершыню ў Каліфорніі адкрыты гей Харві Мілк быў выбраны на палітычную пасаду (у якасці члена гарадскога наглядальнага савета). У той жа час кансерватарамі штата была разгорнута кампанія, накіраваная на ўнясенне дыскрымінуючых паправак у заканадаўства («Ініцыятыва Брыгса»).Baker, Gilbert, and John O’Brien. «The Prideful Story of Our Rainbow Flag.» Міжнародная асацыяцыя лесбіянак і геяў Гілберт Бэйкер адгукнуўся на заклік актывістаў гей-руху стварыць яркі сімвал, які б увасабляў і кансалідаваў ЛГБТ-супольнасць. Сцяг з’яўляецца ўвасабленнем канцэпцыі «гей-прайда» і адкрытасці. Аўтар вясёлкавага сцяга мастак Гілберт Бэйкер так апісаў яго значэнне:

Першапачатковая ідэя вясёлкавага сцяга — вызваленне. Магчымасць вырвацца на свабоду, выйдучы за рамкі, створаныя страхам і імкненнем «адпавядаць нормам», права заявіць пра сваю сексуальнасць без сораму і боязі адплаты з боку тых, хто дыктуе «этычныя законы».

Любая рэвалюцыя пачынаецца са слова «не». Не несправядлівасці, не гвалту, не дыскрымінацыі, не прыгнёту, не рабству, не існаванню пад прыгнётам пастаяннага страху. Так — каханню. Дзёрзкія колеры нашага сцяга падтрымлівалі гэту ідэю на працягу трыццаці гадоў.

Вясёлкавы сцяг жывы таму, што прадстаўляе ўсіх нас ва ўсёй нашай разнастайнасці і прыгажосці… Кожны сцяг сімвалізуе ідэю. Вясёлкавы сцяг — гэта разумны сэнс і храбрыя дзеянніСоздатель главного ЛГБТ-символа: «Первоначальная идея радужного флага — освобождение». // Gay.ru, 6 мая 2008 .

Мастак асабліва адзначае: «Калі я задумаўся пра стварэнне сцяга для гей-руху, не было ніякага іншага міжнароднага сімвала для нас, акрамя ружовага трохвугольніка, якім нацысты ідэнтыфікавалі геяў у канцэнтрацыйных лагерах. Хоць ружовы трохвугольнік па-ранейшаму быў магутным сімвалам, але ён усё ж быў нам навязаны»Тридцать лет с флагом . // GayNews.ru Gilbert Baker: «I love going to cities around the world and seeing the rainbow flag». // The Independent .

Гілберт Бэйкер з валанцёрамі ўручную размалявалі і сшылі два велізарныя палотны з мусліну. Сцяг упершыню быў прадэманстраваны 25 чэрвеня 1978 года ў час гей-прайда, які сабраў рэкордныя 250 тысяч удзельнікаў. Гэта дата пасля стала адзначацца як Дзень вясёлкавага сцяга. Першапачаткова арганізатары намерваліся вывесіць палотны на флагштоках, размешчаных на плошчы перад муніцыпалітэтам Сан-Францыска, на якой павінна было скончыцца шэсце гей-прайда. Аднак яны не змаглі атрымаць на гэта дазволу. Тады актывісты рана раніцай 25 чэрвеня паднялі сцягі на флагштоках у паўночна-заходняй частцы раёна Сівік Сентер Сан-Францыска (фота і карта) на плошчы Аб’яднаных нацый (), праз якую праходзіў шлях калоны гей-прайдаC. Whitefeather Daniels. Queer Iwo Jima. // Rebel Without Applause — Tales From The Castro Renaissance  — Fog City Press, 1999. — 140 p. — ISBN 1-929156-00-6 . Я, вядома, заўсёды буду памятаць 25 чэрвеня 1978 года, калі Харві ехаў пад гіганцкім вясёлкавым сцягам. Гэта быў неверагодна радасны момант. Тады ўсё адчувалі, што мы сабраліся змяніць свет. Выказваецца здагадка, што Бэйкер пры стварэнні сцяга быў натхнёны «сцягам рас» руху афраамерыканцаў за грамадзянскія правы, які абвясціў прападобны Джэсі Джэксан: «Наш сцяг з’яўляецца чырвоным, белым і сінім, але наша нацыя вясёлкавая — чырвоная, жоўтая, карычневая, чорная і белая — і мы ўсё важныя ў вачах Бога»Alyson Publications «Alyson Almanac », Alyson Books, 1993, ISBN 1-55583-242-3 . Паводле іншай версіі вясёлка была запазычана ад хіпі, з чыім раёнам цесна суседнічаў сан-францыскі гей-квартал КастраHelene Goupil, Josh Krist. Arsenal Pulp Press/Josh Krist, 2005. ISBN 1-55152-188-1, p. 33 . Некаторыя крыніцы паказваюць на магчымую сувязь з папулярнай у той час песняй Джудзі Гарленд «Over the Rainbow»The National Museum & Archive of Lesbian and Gay History (1996). The Gay Almanac. New York City, Berkeley Books. ISBN 0-425-15300-2 , якая атрымала прызнанне ў якасці гей-гімнаLuca Prono. «Garland, Judy» в «Encyclopedia of gay and lesbian popular culture». Greenwood Publishing Group, 2008, ISBN 978-0-313-33599-0 Alison Bing, Dominique Channell «Lonely Planet San Francisco City Guide», Lonely Planet, 2008, ISBN 978-1-74104-676-2, p. 37 Michael Robert Gorman «The empress is a man: stories from the life of José Sarria», Routledge, 1998, ISBN 978-0-7890-0259-4, p. 256 .

Першапачаткова па задуме мастака сцяг складаўся з васьмі палос. Бэйкер прысвоіў пэўнае значэнне кожнаму колеруWitt, Lynn, Sherry Thomas & Eric Marcus (1995). Out in All Directions: The Almanac of Gay and Lesbian America. New York, Warner Books. ISBN 0-446-67237-8 Rainbow flag . // An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture : насычаны ружовы — сексуальнасць чырвоны — жыццё аранжавы — здароўе жоўты — сонечнае святло зялёны — прырода бірузовы — магія/мастацтва індыга — спакой/гармонія фіялетавы — сіла духу/духоўны пачатак

Ёсць некалькі здагадак, чаму ў далейшым са сцяга былі прыбраны ружовая, а затым бірузовая паласа, і пры гэтым індыга быў заменены на сіні. Адзначаецца, што пасля забойства 27 лістапада 1978 года палітыка і адкрытага гея Харві Мілка з наступнымі выступленнямі пратэсту папулярнасць сцяга рэзка ўзрасла. Па афіцыйнай версіі, змены былі ўнесены з прычыны эканамічных і тэхнічных складанасцей масавай вытворчасці. Іншыя крыніцы адзначаюць, што адна з крам, каб задаволіць узрослы попыт, стала прадаваць са складаў лішкі сцягоў арганізацыі «Rainbow Girls», якія не мелі ружовай паласы. Выдаленне бірузовай паласы, паводле адной з версій, адбылося пры падрыхтоўцы да сан-францыскага гей-прайда 1979 года, калі ў выніку дызайнерскага рашэння сцяг «расшчапілі», каб зрабіць брамленне шэсця з двух бакоў вуліцы, але для гэтага ён павінен быў мець цотную колькасць палосUnsung Heroes of the Gay World: Vexillographer Gilbert Baker: The Gay Betsy Ross . // UK Gay News .

Шасціколерны сцяг распаўсюдзіўся з Сан-Францыска ў іншыя гарады і стаў шырока вядомым сімвалам ЛГБТ-супольнасці ва ўсім свеце. У 1985 годзе Міжнародная асацыяцыя лесбіянак і геяў афіцыйна прыняла гэты варыянт. Пасля сам матыў вясёлкі стаў самастойным сімвалам ЛГБТ-супольнасці, ён стаў выкарыстоўвацца на адзенні, парасонах, ювелірных аздабленнях, сувенірах, лагатыпах ЛГБТ-арганізацый і да т.п.

Існуюць разнастайныя варыяцыі вясёлкавага сцяга. Часам да яго дадаюць чорную паласу ў якасці напаміну пра ахвяр СНІДа. ЛГБТ-актывіст Леанард Мэтловіч, які сам памёр ад ВІЧ-інфекцыі, завяшчаў выдаліць і спаліць чорныя палосы, калі будуць знойдзены лекі ад хваробы. Некаторыя актывісты (сярод якіх і Гілберт Бэйкер) прапануюць вярнуць сцягу дзве прыбраныя палосыРадужному флагу 25 лет: гей-символу будут возвращены два цвета . // Gay.ru . Часта мае месца даданне на поле сцяга розных знакавых сімвалаў ЛГБТ-супольнасці (ружовы ці чорны трохвугольнікі, лямбда, гендарныя знакі). Існуюць вясёлкавыя варыяцыі нацыянальных і рэгіянальных сцягоўУ петербургского ЛГБТ-движения появился свой радужный флаг // GayNews.ru В ЮАР придумали новый гей-флаг // Gay.ru .

+

Прайд-сцяг Канады Прайд-сцяг Іспаніі Прайд-сцяг ЗША («Новая слава») Прайд-сцяг Санкт-Пецярбурга

Вясёлкавы сцяг перыядычна становіцца мішэнню так званых «войнаў сцягоў». Так, у 2011 годзе ўлады Мінска не дазволілі яго на першым у Беларусі санкцыянаваным пікеце ў абарону правоў ЛГБТ, матываваўшы забарону адсутнасцю ў яго рэгістрацыіГеям впервые разрешили пикет в центре Минска. // Lenta.ru . Падобныя скандалы адбываліся ў шматлікіх краінах свету, шэраг з іх мелі як следства гучныя судовыя працэсыВ австралийском городе запретили гей-флаг. // Gay.ru Канада. Городские власти запретили вывешивать радужные флаги. // Gay.ru Лондонский городской совет против гей-флагов в Сохо . // Gay.ru . Некаторыя рэлігійныя групы, паказваючы на біблейскую сімволіку, вінаваціць ЛГБТ-супольнасць у «крадзяжы вясёлкі»США. «Защитники семейных ценностей» хотят отобрать у геев радужный флаг.// Gay.ru .

Крыніцы

Спасылкі

Катэгорыя:Сцягі паводле алфавіта Катэгорыя:Сцягі 1978 года Катэгорыя:Вясёлка Катэгорыя:Гісторыя ЛГБТ Катэгорыя:Культура ЛГБТ