Язэ́п Кла́гіш (; канец XIX — пачатак XX стагоддзя — пасля 1938) — беларускі педагог і грамадскі дзеяч дыяспары ў міжваеннай Латвіі, адзін з лідараў мясцовага беларускага моладзевага руху.
Біяграфія Адукацыя і педагагічная праца Вышэйшую адукацыю, імаверна, атрымліваў у Вільні. У 1932 годзе, будучы віленскім студэнтам, ён наведваў Рыгу падчас працы Міжнароднага студэнцкага кангрэса. На пакрыццё выдаткаў, звязаных з гэтай паездкай, ён атрымаў фінансавую дапамогу са стыпендыяльнага фонду Беларускага аддзела пры Міністэрстве асветы Латвіі.
Пазней жыў і працаваў у Латвіі. У 1933/1934 навучальным годзе працаваў настаўнікам у Рыжскай беларускай прыватнай гімназіі Таварыства беларускіх настаўнікаў у Латвіі (ТБНЛ). Ён выкладаў гімназістам адразу некалькі прадметаў: этыку, псіхалогію, беларускую мову, геаграфію Беларусі і ўсеагульную гісторыю. Язэп Клагіш таксама ўваходзіў у склад педагагічнай рады гімназіі.
Грамадская і моладзевая дзейнасць Язэп Клагіш быў адным з найбольш актыўных удзельнікаў Таварыства беларускай моладзі ў Латвіі (ТБМЛ). Увесну 1933 года ён быў абраны ў склад цэнтральнай управы арганізацыі на пасаду скарбніка. Пазней, 19 лістапада 1933 года, на новым сходзе таварыства ён быў абраны ўжо намеснікам старшыні цэнтральнай управы, якую ў той час узначальваў Казімір Мяжэцкі.
У пачатку 1934 года Язэп Клагіш узяў на сябе ініцыятыву па пашырэнні арганізацыі і стварыў новы аддзел ТБМЛ у Рызе (у раёне Маскоўскі Фарштат), які аб'яднаў каля 25 маладых беларусаў і старшынёй якога ён стаў асабіста. Акрамя сталіцы, ён таксама актыўна ўдзельнічаў у асветніцкай працы ў правінцыі і разам з іншымі дзеячамі выступаў з публічнымі лекцыямі перад беларускім насельніцтвам Латгаліі.
2 верасня 1933 года на першым агульным сходзе Беларускага навукова-краязнаўчага таварыства ў Латвіі (БНКТЛ) Язэп Клагіш быў афіцыйна абраны сябрам сталага праўлення гэтай навуковай установы.
Падчас аўтарытарнага рэжыму Пасля дзяржаўнага перавароту 15 мая 1934 года новы аўтарытарны рэжым Карліса Улманіса пачаў жорсткі ўціск нацыянальных меншасцей. Палітыка латышызацыі прывяла да масавых звальненняў беларускіх настаўнікаў і ліквідацыі школ. Восенню 1934 года Міністэрства асветы Латвіі адмовілася працягнуць працоўныя кантракты з Язэпам і яго братам Францам Клагішам, у выніку чаго яны абодва былі вымушаны пакінуць працу ў Рыжскай беларускай гімназіі.
У 1935 годзе латвійская палітычная паліцыя пачала мэтанакіраваны пераслед кіраўніцтва Таварыства беларускай моладзі ў Латвіі. Язэпа Клагіша, разам са старшынёй Казімірам Мяжэцкім і Мечыславам Слосманам, абвінавацілі ў супрацоўніцтве з «нелегальнай беларускай арганізацыяй» Кастуся Езавітава і распаўсюджванні нелегальнай беларускай літаратуры. Улетку 1935 года паліцыя інкрымінавала ім правядзенне прабеларускай агітацыі ў Латгаліі. Гэты пераслед урэшце прывёў да таго, што 17 верасня 1935 года латвійскія ўлады выдалі афіцыйны загад аб прымусовай ліквідацыі ТБМЛ.
Нягледзячы на рэпрэсіі, Язэп Клагіш працягваў трымацца ў беларускім руху. Дакументы сведчаць, што ў лістападзе 1938 года яго прозвішча значылася ў спісе актыўных сябраў Таварыства беларускіх настаўнікаў у Латвіі (ТБНЛ) — адзінай легальнай беларускай арганізацыі ў краіне на той час, якую ўзначальваў Мікалай Дзямідаў.
Далейшы лёс Язэпа Клагіша невядомы.
Сям'я Меў брата — Франца Клагіша, які таксама быў беларускім настаўнікам (выкладаў матэматыку ў Рыжскай гімназіі), грамадскім дзеячам і сакратаром БНКТЛ.
Крыніцы
Літаратура
Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Латвіі