Франц О́руб (; нар. пачатак XX ст., в. Нактунава, Прыдруйская воласць — пасля 1938) — беларускі і латвійскі педагог, артыст і культурны дзеяч у міжваеннай Латвіі.

Біяграфія Нарадзіўся ў пачатку XX стагоддзя ў вёсцы Нактунава Прыдруйскай воласці Ілукштанскага павета (цяпер тэрыторыя Піедруйскай воласці Краслаўскага края Латвіі).

У 1920-я гады ён прайшоў праз усю сістэму беларускага нацыянальнага выхавання і адукацыі ў Латвіі. Скончыў Дзвінскую дзяржаўную беларускую гімназію, якая з'яўлялася галоўнай кузняй кадраў для беларускай інтэлігенцыі ў Латгаліі. Для таго каб атрымаць прафесію настаўніка, паступіў і паспяхова скончыў двухгадовыя Дзяржаўныя беларускія настаўніцкія курсы ў Рызе.

Атрымаўшы адукацыю, Оруб вярнуўся ў родныя мясціны і пачаў працаваць настаўнікам у Прыдруйскай 6-класнай школе.

Адначасова з педагагічнай працай ён актыўна ўдзельнічаў у беларускім нацыянальна-культурным жыцці. Напрыканцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў пад імем Франц Оруб ён уваходзіў у склад Рыжскага беларускага народнага тэатра. Разам з Міхасём Калініным, Мечыславам Слосманам і іншымі ён лічыўся адным з найбольш актыўных артыстаў гэтага тэатральнага калектыву, створанага пры Таварыстве беларускага тэатра ў Латвіі.

Падчас палітыкі латышызацыі Пасля дзяржаўнага перавароту 15 мая 1934 года новы аўтарытарны ўрад Карліса Улманіса пачаў курс на абмежаванне правоў нацыянальных меншасцей. Беларускія школы масава ліквідаваліся, а настаўнікаў звальнялі з пасад. У гэты перыяд інтэнсіўнай латышызацыі постаць Франца Оруба была выкарыстана ў дзяржаўнай прапагандзе як прыклад таго, што выхаванцы беларускіх гімназій нібыта добраахвотна вяртаюцца ў лона латышскага народа.

У 1938 годзе латгальскі дзеяч Вільбертс Краснайс у сваёй кнізе «Беларусы як галіна латышскага народа» (якая мела на мэце ідэалагічнае абгрунтаванне асіміляцыі) апублікаваў групавы фотаздымак з удзелам Оруба, прысвяціўшы яму асобны ўрывак. У кнізе ад імя Оруба былі змешчаны наступныя словы:

Пад самім фотаздымкам быў размешчаны подпіс, у якім Орубу таксама прыпісвалася наступная заява: «Мы паходзім ад латышоў; гэта я адчуваю сваім сэрцам і крывёю. Латвія — наша дзяржава» (). Гэты эпізод у гістарыяграфіі разглядаецца як ілюстрацыя таго ціску, якому падвяргаліся беларускія дзеячы, і метадаў, якімі аўтарытарная дзяржава абгрунтоўвала сваю палітыку.

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі Катэгорыя:Артысты Латвіі Катэгорыя:Выпускнікі Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ілукштанскім павеце