Британската книжевност е збирка од книжевни дела од Обединетото Кралство на Велика Британија и Северна Ирска, Островот Ман и Каналските Острови. Оваа статија ја опфаќа британската книжевност на англиски јазик. Вклучена е англосаксонската (староанглиска) книжевност, а има и расправа за англо-латинската и англо-норманската книжевност, каде што книжевноста на овие јазици се однесува на раниот развој на англискиот јазик и литература. Исто така, има кратка расправа за големи личности кои пишувале на шкотски јазик, но главната расправа е во различните статии за шкотската книжевност.

Статијата „книжевност на другите јазици на Британија“ се фокусира на книжевност напишана на другите јазици што се употребуваат и се употребувале во Британија. Исто така, постојат статии за овие различни литератури: латинска книжевност во Британија, англонорманска, корнволска, гернезиска, јерландска, латинска, манска, шкотска, велшка итн.

Ирските писатели одиграле важна улога во развојот на книжевноста во Англија и Шкотска, но иако цела Ирска политички била дел од Обединетото Кралство од јануари 1801 до декември 1922 година, може да биде контроверзно да се опише ирската книжевност како британска. За некои ова вклучува дела од автори од Северна Ирска.

Обединетото Кралство објавува повеќе книги по глава на жител од која било друга земја во светот.

Британски идентитет Природата на британскиот идентитет се менувала со текот на времето. Островот што ги содржи Англија, Шкотска и Велс бил познат како Британија уште од времето на римскиот владетел Плиниј Постариот ( –79). Англискиот јазик како национален јазик ги има своите почетоци со англосаксонската инвазија која започнала околу 450 година. Пред тоа, жителите главно зборувале разни келтски јазици. Различните составни делови на сегашното Обединето Кралство се обединиле во различно време. Велс бил анексиран од Кралството Англија според Актите за унија од 1536 и 1542 година. Сепак, дури во 1707 година, со договор меѓу Англија и Шкотска, било создадено Кралството Велика Британија. Ова се споило во јануари 1801 година со Кралството Ирска за да се формира Обединетото Кралство на Велика Британија и Ирска. Последователно, ирскиот национализам довел до поделба на островот Ирска во 1922 година; така, книжевноста на Република Ирска не е британска, иако книжевноста од Северна Ирска е и ирска и британска. Во 1927 година , Законот за кралски и парламентарни титули од 1927 година формално го променил името на Велика Британија во Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска. До релативно неодамна, келтските јазици продолжиле да се зборуваат широко во Шкотска, Велс, Корнвол и Ирска, и овие јазици сè уште преживуваат, особено во делови од Велс.

Делата напишани на англиски јазик од велшки писатели, особено доколку нивната тема се однесува на Велс, се признаваат како посебен ентитет уште од 20 век. Потребата за посебен идентитет за овој вид пишување се појавила поради паралелниот развој на современата книжевност на велшки јазик.

Бидејќи Британија била колонијална сила, користењето на англискиот јазик се проширило низ целиот свет; од 19 век или порано во Соединетите Американски Држави, а подоцна и во други поранешни колонии, големи писатели на англиски јазик почнале да се појавуваат надвор од границите на Британија и Ирска; подоцна меѓу нив станале и добитници на Нобелова награда.

Доаѓањето на Англосаксонците: 449–околу 1066

Другите јазици на рана Британија Иако Римјаните се повлекле од Британија на почетокот на 5 век, латинската книжевност, претежно црковна, продолжила да се пишува, вклучувајќи ги Хрониките од Беда (672/3–735), Црковна историја на англискиот народ; и Гилда Мудриот (), За пропастта и освојувањето на Британија. мини|Факсимил страница на Гадодин, околу 1275 година Во тоа време многу Британци зборувале различни келтски јазици. Меѓу поважните пишани дела кои се зачувани се „Гододин“ и „Мабиногион“. Од 8 до 15 век, Викинзите и нордиските доселеници и нивните потомци колонизирале делови од денешна Шкотска. Преживеала дел од старонордиската поезија што се однесува на овој период, вклучувајќи ја и „Оркинска Сага“, историски наратив за историјата на Оркниските Острови, од нивното заземање од страна на норвешкиот крал во 9 век до околу 1200 година.

Стара англиска книжевност: околу 658–1100 година лево|мини|Факсимил на првата страница од Беовулф Староанглиската книжевност, или англосаксонската книжевност, ја опфаќа преживеаната литература напишана на староанглиски јазик во англосаксонска Англија, од населувањето на Саксонците и другите германски племиња во Англија (Јутите и Англите) околу 450 година, па до „норманското освојување“ во 1066 година; односно, околу 1100–50 година. Овие дела вклучуваат жанрови како што се епска поезија, хагиографија, проповеди, преводи на Библијата, правни дела, хроники, загатки и други. Вкупно, има околу 400 зачувани ракописи од тој период.Angus Cameron (1983). "Anglo-Saxon literature" in Dictionary of the Middle Ages, v. 1, pp. 274–88.

Усната традиција била многу силна во раната англиска култура и поголемиот број на книжевни дела биле пишувани за да бидат изведени... Епските поеми затоа биле многу популарни, а некои, вклучувајќи го и „Беовулф“, преживеале до ден-денес. „Беовулф“ е најпознатото дело на староанглиски јазик и постигнало статус на национален еп во Англија, и покрај тоа што се одвива во Скандинавија.

Речиси сите англосаксонски автори се анонимни: дванаесет се познати по име од средновековни извори, но само четири од нив се познати по нивните народни дела со сигурност: Кедмон, Беде, Алфред Велики и Киневулф. Кедмон е најраниот англиски поет чие име е познато.O'Keeffe, Katherine O'Brien (January 1987). "Orality and the Developing Text of Caedmon's Hymn". Speculum 62 (1). . Единственото познато зачувано дело на Кедмон е „Кедмоновата химна“, која веројатно датира од крајот на 7 век.

Хрониките содржеле низа историски и книжевни извештаи, а значаен пример е Англосаксонската хроника. Поемата „Битката кај Малдон“ исто така се занимава со историјата. Ова е името дадено на дело, со неизвесен датум, кое ја слави вистинската Битка кај Малдон од 991 година, во која Англосаксонците не успеле да ја спречат инвазијата на Викинзите.

Класичната антика не била заборавена во англосаксонска Англија, а неколку староанглиски песни претставуваат адаптации на доцнокласични филозофски текстови. Најдолгата е преводот на кралот Алфред (849–99) на „Утехата на филозофијата“ од Боетиј.

Доцносредновековна книжевност: 1066–1500 мини|Сер Бедивер го фрла мечот на кралот Артур, Екскалибур, назад кон Господарката на езерото. Артуровиот циклус влијаел врз британската литература низ сите јазици и низ вековите. Јазичната разновидност на островите во средновековниот период придонела за богата разновидност на уметничкото творештво и ја направила британската книжевност препознатлива и иновативна.

Некои дела сè уште биле пишувани на латински; меѓу нив е и книгата на Џералд Велшки од крајот на 12 век за неговиот сакан Велс, „Itinerarium Cambriae“. По норманското освојување во 1066 година, се развила англонорманска книжевност, воведувајќи литературни трендови од континентална Европа, како што е „шансон де жест“. Сепак, автохтониот развој на англонорманската книжевност бил преран во споредба со континенталната оилска книжевност.

Џефри од Монмут ( – ) претставува една од главните фигури во развојот на британската историја и популарноста на приказните за кралот Артур. Тој е најпознат по својата хроника Historia Regum Britanniae (Историја на кралевите на Британија) од 1136 година, која ги проширила келтските мотиви на поширока публика. Вејс ( – по 1174), кој пишувал на норманско-француски јазик, е најраниот познат поет од Џерси; тој исто така ја развил легендата за Артур.) На крајот на 12 век, Лајамон во Брут го адаптирал Вејс за да го направи првото дело на англиски јазик кое ги употребува легендите за кралот Артур и витезите од Тркалезната маса. Тоа била и првата историографија напишана на англиски јазик од Англосаксонската хроника.

Средноанглиски период Интересот за кралот Артур продолжил во 15 век со „Смртта на Артур“ (1485) од Сер Томас Малори, популарна и влијателна компилација од некои француски и англиски романси за Артур. Таа била меѓу првите книги печатени во Англија од Вилијам Какстон.

Во подоцнежниот средновековен период се развила нова форма на англиски јазик, која денес е позната како средноанглиски јазик. Ова е најраната форма која е разбирлива за современите читатели и слушатели, иако не лесно. Преводите на Библијата на средноанглиски јазик, особено Виклифовата Библија, помогнале да се воспостави англискиот јазик како книжевен јазик. Виклифовата Библија е името што денес им се дава на група преводи на Библијата на средноанглиски јазик кои биле направени под водство на или по иницијатива на Џон Виклиф. Тие се појавиле во период од околу 1382 до 1395 година.

„Пирес Плоуман“ или „Визио Вилелми де Петро Плоуман“ (Вилијамовата визија за Пирес Плоуман) (напишана околу 1360–1387) е средноанглиска алегориска наративна поема од Вилијам Ленгланд. Напишана е во неримувани алитеративни стихови поделени на делови наречени „passūs“ (латински за „скали“). Пирес од многу критичари се смета за едно од раните големи дела на англиската книжевност, заедно со „Кентербериските приказни“ на Чосер и „Сер Гавејн и Зелениот Витез“ во средниот век.

„Сер Гавејн и Зелениот витез“ е средноанглиска алитеративна романса од крајот на 14 век. Таа е една од попознатите артурски приказни, од воспоставен тип познат како „игра на обезглавување“. Развивајќи се од велшката, ирската и англиската традиција, Сер Гавејн ја истакнува важноста на честа и витештвото. „Во истиот ракопис со Сер Гавејн беа зачувани уште три песни, сега генерално прифатени како дело на нивниот автор, вклучувајќи ја и сложената елегична поема „Бисер (поема)“ лево|мини|Џефри Чосер, татко на англиската книжевност Џефри Чосер ( – 1400), познат како Татко на англиската книжевност, се смета за најголем англиски поет од средниот век и бил првиот поет кој бил погребан во Поетскиот агол во Вестминстерската опатија. Чосер е најпознат денес по „Кентербериските приказни“, збирка раскази напишани на средноанглиски јазик (претежно напишани во стихови, иако некои се во проза), кои се претставени како дел од натпревар во раскажување приказни од група аџии додека патуваат заедно на патување од Саутерк до светилиштето на Свети Тома Бекет во Кантербериската катедрала. Чосер е клучна фигура во развојот на легитимноста на средноанглискиот јазик во време кога доминантни литературни јазици во Англија биле францускиот и латинскиот.

Повеќејазичната природа на публиката за книжевност во 14 век може да се прикаже со примерот на Џон Гауер ( – октомври 1408). Современик на Ленгланд и личен пријател на Чосер, Гауер е запаметен првенствено по три главни дела, „Mirroir de l'Omme“, „Vox Clamantis“ и „Confessio Amantis“, три долги песни напишани на англонормански, латински и средноанглиски јазик, соодветно, кои се обединети со заеднички морални и политички теми.

Исто така, активни биле и жените писателки, како што се Мари де Франс во 12 век и Џулијан од Норвич во почетокот на 14 век. Се верува дека „Откровенијата на божествената љубов“ на Џулијан (околу 1393 година) претставува првата објавена книга напишана од жена на англиски јазик. Марџери Кемп ( – по 1438) станала позната по пишувањето на „Книгата на Марџери Кемп“, дело кое некои го сметаат за прва автобиографија на англиски јазик.

Меѓу главните шкотски писатели од 15 век се Роберт Хенрисон, Вилијам Данбар, Гавин Даглас и Дејвид Линдзи. Делата на Чосер имале влијание врз шкотските писатели.

Средновековна драма