Река Саскуехана — голема река која се наоѓа во средноатлантскиот регион на Соединетите Американски Држави, која поминува низ три пониски североисточни држави (Њујорк, Пенсилванија и Мериленд). Долга е 715 километри, што ја прави најдолгата река на источниот брег на Соединетите Американски Држави. Според површината на сливот, таа е 16-та најголема река во Соединетите Американски Држави и исто така најдолгата река во континенталниот дел на Соединетите Американски Држави на почетокот на 21 век без комерцијален бродски сообраќај.
Реката Саскуехана се формира од два главни крака: Северниот крак, која извира во Куперстаун, Њујорк, и кој е сметан од федералните картографи како главен крак или извор, и Западниот крак, кој извира во западна Пенсилванија и се спојува со главниот крак во близина на Нортамберленд во централна Пенсилванија.
Реката се исцедува со површина од 71,000 километри квадратни, вклучувајќи речиси половина од површината на Пенсилванија. Сливната дренажа вклучува делови од регионот на висорамнината Алегени на Апалачките Планини, пресекувајќи низ низа водни премини во широк цик-цак облик за да тече низ руралното срце на југоисточна Пенсилванија и североисточен Мериленд, во страничен речиси паралелен масив на планински гребени. Реката се влева во северниот крај на заливот Чесапик кај Перивил и Хавр де Грејс, Мериленд, обезбедувајќи половина од приливот на слатка вода во заливот. Заливот лежи во поплавената долина, или рија, на реката Саскуехана.
Геологија Реката Саскуехана веројатно е стара река, која пресекува низ коренот на античките рифтови во Пиемонт, како и преку раседи и преклопи на Апалачките планини. Таа можеби е формирана во доцниот јура, креда или терцијарен период, пред десетици до повеќе од сто милиони години, кога била воспоставена југоисточна дренажа во сливот на Атлантскиот Океан. Списокот на реки според старост ја наведува нејзината старост од 270-340 милиони години.
Тек на реката Двата крака и долниот тек на Саскуехана биле дел од важни регионални транспортни коридори. Реката била широко користена за траекти, чамци и превоз на големи стоки со канали влечени од животни во неколкуте децении пред системот на канали на Пенсилванија да падне во сенка со појавата на парните железници. Иако железничката индустрија е помалку застапена по затворањата и спојувањата во 1950-тите и 1960-тите, сè уште работи широка инфраструктура за железнички транспорт по бреговите на реката. алт=|мини|308x308пкс|Реката Саскуехана на изворот, со поглед на езерото Отсего
Северен крак на Саскуехана Наречен и Главен крак Саскуехана, подолгиот крак на реката извира на излезот на езерото Отсего во Куперстаун, Њујорк. Оттаму, северниот крак на реката тече западно-југозападно низ рурално земјоделско и млекарско подрачје, примајќи ја реката Унадила кај Сидни. Таа кратко се спушта јужно во Пенсилванија, за потоа нагло да сврти 90 степени западно кај Саскуехана и повторно 90 степени северно кај Грејт Бенд, враќајќи се во Њујорк. Го прима речниот тек Ченанго во центарот на Бингамтон. По виењето кон запад, свртува на југ, повторно преминувајќи ја линијата низ близначките градови Вејверли, Њујорк и Сејр, Пенсилванија, и нивниот голем железнички погон на десниот брег, кој некогаш кратко време ја имал најголемата структура во Соединетите Држави наменета за одржување и производство на железнички локомотиви.
Неколку км јужно, во општината Атенс, Пенсилванија, ја прима реката Чемунг од северозапад. Прави кривина под прав агол помеѓу Сејр и Тованда за да пресече преку Бескрајните Планини во висорамнината Алегени во Пенсилванија. Ја прима реката Лакавана југозападно од Скрантон и нагло свртува кон југозапад, течејќи низ поранешното антрацитно индустриско срце во планинските сртови на североисточна Пенсилванија, покрај Питстон Сити (Голем Питстон), Вилкс-Баре, Нантикок, Шикшини, Бервик, Блумсбург и Данвил, пред да го прими Западниот крак кај Нортамберленд.
Западниот крак на Саскуехана Потеклото на официјалниот Западен крак е во близина на Елмора, Пенсилванија, во северниот дел на округот Камбрија, во близина на современата и американскиот пат 219 (локално Планк Роуд). Тој тече североисточно низ градовите Северна Камбрија, Чери Три, Бернсајд, Махафи и Курвенсвил (каде реката е преградена за да се формира езеро), влегува и тече низ Клирфилд, каде што го прима Клирфилд Крик.
Западниот крак свртува кон југоисток и поминува покрај Картаус (кај Москито Крик), Китинг (кај Синемахонинг Крик), Реново и Лок Хејвен, каде што го прима потокот Балд Игл. Кај Џерси Шор, Пенсилванија, се приклучува Пајн Крик, најголемата притока на реката Саскуехана од западниот крак. Пајн Крик има најголем слив од сите притоки на западниот крак. Поминува покрај Вилијамспорт, каде што се истекуваат и Лајкоминг Крик и Лојалсок Крик, потоа свртува на југ, минувајќи покрај Луисбург, пред да се спои со северниот крак што тече од северозапад кај Нортамберленд. мини|Сателитска фотографија на реката (горе лево) каде што се влева во заливот Чесапик (во средината)
Главен тек на Саскуехана По спојувањето на двата крака кај Нортамберленд, реката тече на југ покрај Селинсгроув, каде што ѝ се приклучува притоката Пенс Крик и сече низ воден јаз на западниот крај на планината Махантонго. Ја прима реката Хунијата од северозапад кај Данканон, а потоа минува низ својот последен воден премин, јазот Саскуехана низ гребенот Блу Маунтин, северозападно од Харисбург.
Центарот на Харисбург се развил на источната страна од реката, која тука е широка речиси 1,5 км. Харисбург е најголемиот град сместен на долниот тек на реката, која тече југоисточно низ Јужна Централна Пенсилванија, формирајќи ја границата помеѓу окрузите Јорк и Ланкастер, и примајќи го потокот Сватара од североисток. Реката влегува во северниот дел на Мериленд приближно 48 километри североисточно од Балтимор и ѝ се приклучува потокот Октораро од североисток и потокот Дир од северозапад. Реката влегува во северниот крај на заливот Чесапик кај Хавр де Грејс. Светилникот Конкорд Поинт бил изграден тука во 1827 година за да се приспособи на зголемениот навигациски сообраќај.
Именување „Саскуехана“ може да потекнува од зборот на Ленапе siskëwahane, што значи „Кална река“. Алтернативно, може да потекнува од друг термин на Ленапе, Sisa'we'hak'hanna, што значи „Река на остриги“. Насади со остриги биле широко распространети во заливот во близина на устието на реката, кои Ленапе ги одгледувале. Тие оставиле дувла од школки од остриги во нивните села. Трето објаснување го преведува „Саскуехана“ од јазикот на Саскеханок, од семејството Ирокези, како „потокот што тече кон југ“ или „долга крива река“.
Ленапе се староседелски американски народ кој зборува алгонкински јазик и имал заедници кои се протегале од крајбрежниот Конектикат преку Њујорк и Лонг Ајленд, па сè до јужниот дел на Њу Џерси и Делавер во средноатлантската област. Нивните населби во Пенсилванија вклучувале Кон'есто'га („Покрив-место“ или „град“, денешно Вашингтон Боро, округ Ланкастер), исто така наречен Ка'от'ш'ие'ра („Место-на-рак“, современ Чикисалунга, округ Ланкастер) или Гаш'гучаса („Голем-водопади-во-река“, современите водопади Коневаго, округ Ланкастер). Други ги нарекувале Минквас („сосема поинакви“) или Сиса'ве'хак'ханна'ленно'вак („луѓе-од-реката-остриги“). Ленапеите исто така ја нарекувале оваа област Сиса'ве'хак'ханна'унк („место на реката Остриги“).
Народите од средноатлантското крајбрежје вклучувале крајбрежни народи кои зборувале алгонкиски јазици, како што се Ленапе (чии племиња зборувале три дијалекти на Ленапе), и и народи од внатрешноста кои зборувалеирокески јазици, како што се Ероните и Петте нации од Ирокеската лига, или Хауденосауни, со седиште главно во денешен Њујорк и горна Пенсилванија околу Големите езера. Англичаните од Пенсилванија го нарекувале народот Ерони од Конестога како „Сасквеханок“ или „Индијанци од Сасквеханок“, име изведено од ленапскиот термин. Дополнително, Џон Смит од Џемстаун, Вирџинија, го означил нивното населено место како „Сасквеханок“ на својата карта од 1612 година кога ја истражувал горната област на Чесапикскиот Залив.
Во Вирџинија и другите јужни колонии, племињата што зборувале сиуан претставувале трето големо јазично семејство, при што нивните народи ги населувале поголемата средишна област на внатрешноста. Народите што зборувале алгонкијан преовладувале во крајбрежните области. Ирокеанските говорници, како што се народите Чероки и Тускарори, генерално живееле во внатрешноста, во близина на регионот Пиемонт и подножјето на планините.
Историја мини|Гледајќи низводно во Данвил, Пенсилванија Во 1615 година, реката ја преминал францускиот истражувач Етјен Бруле. Во 1670-тите, народот Конестога, или народот Саскеханок, подлегнал на ирокезиското освојување од страна на моќните Пет нации од Ирокезиската лига со седиште во денешен Њујорк, кои сакале да ја контролираат биле асимилирани со Ирокезите. Како последица на тоа, Ирокезите преселиле дел од полупритоката Ленапе во оваа област, бидејќи се наоѓала близу западната граница на поранешната територија на Ленапе, позната како Ленапехокинг.
Реката Саскуехана продолжила да игра важна улога низ историјата на Соединетите Американски Држави. Во 18 век, Вилијам Пен, основачот на колонијата Пенсилванија, преговарал со Ленапе за да дозволат населување на белците во областа помеѓу реката Делавер и Саскуехана, која била дел од територијата на Ленапе. Во доцниот колонијален период, реката станала сè поважен транспортен коридор, користен за превоз на антрацитен јаглен, откриен од Неко Ален, од неговите горни делови во планините до пазарите пониско по течението.
Во 1779 година, за време на Американската револуционерна војна, генерал Џејмс Клинтон водел експедиција по реката Саскуехана од нејзиниот извор. Неговата група го направила горниот дел пловен со тоа што го преградила изворот кај езерото Отсего, дозволувајќи нивото на езерото да се покачи, а потоа ја уништила браната и ја поплавила реката за неговата флотила да патува со километри низводно. Џејмс Фенимор Купер го опишал овој настан во воведот на неговиот историски роман „Пионерите“ (1823). лево|мини|Харисбург, со куполата на Капитолот на државата Пенсилванија, гледан од Вормлисбург Во Атина, Пенсилванија, тогаш познат како Тиога или „Тиога Поинт“, Клинтон се сретнал со генералот Џон Саливан и неговите сили, кои марширале од Истон, Пенсилванија. Заедно на 29 август, ги поразиле ториевците и војниците на сојузничките ирокези во Битката кај Њутаун (во близина на денешна Елмира, Њујорк). Ова било дел од т.н „Кампањата Саливан-Клинтон“ или „Експедицијата Саливан“. Тие поминале низ западен Њујорк, област доминирана од народот Сенека, уништувајќи повеќе од 40 села Сенека, како и залихите од земјоделски култури што луѓето ги чувал за зимата. Многу од Ирокезите го напуштиле Њујорк и отишле во Канада како бегалци; бројот на жртви од изложеност на дожд и глад бил голем таа зима.
По ослободувањето на Соединетите Американски Држави во Револуционерната војна, во 1790 година, полковникот Тимоти Матлек, Семјуел Меклеј и Џон Адлам биле овластени од Врховниот извршен совет на Комонвелтот Пенсилванија да го испитаат изворот на реката Саскуехана. Тие требале да пронајдат пат за премин кој ќе го поврзел Западнатиот крак со водите на реката Алегени, која течела во Питсбург и реката Охајо. Во 1792 година, бил предложен каналот Јунион со цел да се поврзат реките Саскуехана и Делавер во Пенсилванија по течението на потоците Сватара и Талпехокен. Во 19-тиот век, многу индустриски центри се развиле реката Саскуехана, користејќи ја нејзината водна енергија за движење на мелници и машини за јаглен, за ладење на машини и како воден пат за превоз на суровини и готови производи.