Маќеј Кавка (полски: Maciej Kawka; роден на 19 јануари 1948 во Тшебиња кај Краков) — полски лингвист, славист, македонист, медиолог, универзитетски професор и преведувач на македонска поезија на полски јазик.„КАВКА, Маќеј“, Македонска енциклопедија. Посетено на 17 јуни 2026.„Medioznawstwo lingwistyczne“, Rocznik Medioznawczy, 2024. Посетено на 17 јуни 2026. Неговата научна работа опфаќа лингвистика на текстот, семантика, прагматика, анализа на дискурсот, јазик на медиумите, славистика и полско-македонски јазични и културни врски.Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Посетено на 17 јуни 2026.
Кавка е поврзан со македонистиката повеќе децении. Работел како лектор по полски јазик на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, повеќепати учествувал на Семинарот за македонски јазик и литература во Охрид, а дел од неговиот опус е посветен на македонскиот јазик, литература, култура и јавен дискурс. Во 2026 година бил добитник на Почесното Рациново признание за афирмација и промоција на македонскиот јазик, литература и култура во странство.„Добитник на Почесното Рациново признание за 2026 е Маќеј Кавка од Полска“, МИА, 3 јуни 2026. Посетено на 17 јуни 2026.
Животопис
Кавка завршил полонистички студии на Јагелонскиот универзитет во Краков. По студиите работел во Катедрата за полски јазик на Јагелонскиот универзитет, а во 1980 година докторирал од областа на јазикознанието.
Во периодот 1981–1986 работел во Институтот за полски јазик при Полската академија на науките. Потоа бил лектор по полски јазик на Катедрата за славистика на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, што претставувало еден од важните почетоци на неговата долготрајна поврзаност со македонистиката и со македонската академска средина.
Во 1990 година стекнал хабилитација во областа на хуманистичките науки и јазикознанието. Хабилитацијата била поврзана со неговите истражувања за метатекстот во литературата за деца, а како труд поврзан со оваа постапка се наведува монографијата Metatekst w tekście narracyjnym na przykładzie współczesnych utworów literatury dla dzieci.„Maciej Kawka“, Ludzie Nauki. Посетено на 17 јуни 2026.Metatekst w tekście narracyjnym na przykładzie współczesnych utworów literatury dla dzieci, Репозиториум на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков. Посетено на 17 јуни 2026.
Во полската база Ludzie Nauki кај неговото име е заведена професорска титула од областа на хуманистичките науки во 2000 година, како и професорска титула од областа на јазикознанието во 2001 година. По хабилитацијата работел на Педагошката академија во Краков, каде што раководел со единици поврзани со дидактиката на полскиот јазик, теоријата на текстот и уредуваштвото. Во периодот 1999–2001 држел настава и на Универзитетот во Екс-ан-Прованс.
Во 2006 година го презел раководењето со Центарот за истражување на печатот при Јагелонскиот универзитет, со кој раководел до 2019 година. Во профилот на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков е наведен како професор во Институтот за новинарство и меѓународни односи.
Научна дејност
Научниот опус на Кавка ги опфаќа полската и словенската лингвистика, семантиката, синтаксата, теоријата на текстот, теоријата на дискурсот, прагматиката, медиумската комуникација и лингвистичките истражувања на медиумите. Во биографска белешка објавена во Rocznik Medioznawczy е наведено дека е автор на речиси двесте трудови од областа на полската и словенската лингвистика, теоријата на текстот и дискурсот и лингвистичкото медиумознание.
Во неговите трудови се јавуваат теми како метатекстот, училишниот дискурс, јазикот на медиумите, мултимодалноста, поствистината, говорот на омраза, авторитетот во јавната комуникација и политичките и медиумските дискурси во Средна и Југоисточна Европа.„O języku postprawdy, mowie nienawiści i autorytetach w macedońskich mediach (1991–2024)“, Księgarnia Akademicka Publishing, 2025. Посетено на 17 јуни 2026.
Македонистика
Македонистиката зазема значајно место во научната работа на Кавка. Тој се занимава со македонскиот јазик, македонската литература, културата, јавниот дискурс и полско-македонските јазични односи. Во описот на книгата Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics е претставен како лингвист, славист и македонист, чиј научен интерес е насочен кон лингвистиката на текстот, дискурсот, прагматиката и медиумската комуникација, со посебно внимание кон конфронтативниот опис на полскиот во споредба со македонскиот јазик.
Бил лектор по полски јазик на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје и повеќепати учествувал на Семинарот за македонски јазик и литература во Охрид. Во македонски извори неговата работа е опишана како придонес кон афирмацијата и меѓународната видливост на македонскиот јазик, литература и култура.„63. Рацинови средби: Маќеј Кавка добитник на Почесното Рациново признание“, Општина Велес, 3 јуни 2026. Посетено на 17 јуни 2026.
Меѓу неговите книги и трудови поврзани со Македонија се вбројуваат Polski–macedoński. Studia konfrontatywne, Sześć dyskursów o języku, Dyskursy o Macedonii и Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics.Dyskursy o Macedonii, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Посетено на 17 јуни 2026. Книгата Dyskursy o Macedonii, напишана заедно со Павел Пленета, е посветена на македонската култура, јазик, литература, политика и медиуми во перспектива на анализата на дискурсот.
Кавка исто така уредувал публикации посветени на Македонија, меѓу кои и томови подготвени заедно со Ирина Ставови-Кавка: Tożsamość narodowa w społeczeństwie multietnicznym Macedonii. Historia, kultura, literatura, język, media и Macedoński dyskurs niepodległościowy. Historia, kultura, literatura, język, media.
Во 2025 година објавил труд посветен на јазикот на поствистината, говорот на омраза и авторитетите во македонските медиуми во периодот од 1991 до 2024 година.
Преводи од македонски јазик
Кавка е преведувач на македонска поезија на полски јазик. Во 2023 година во негов превод бил објавен двојазичниот избор од поезијата на Ацо Шопов Z najstarszego i najczystszego światła słonecznego / Од најстара и најчиста сончевина.
На преведувањето на Шопов му го посветил и трудот Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa), објавен во списанието Politeja во 2024 година.„Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa)“, Politeja, 2024. Посетено на 17 јуни 2026. Во апстрактот на трудот се истакнува дека поезијата на Шопов преку преводот ја открива универзалната вредност на македонскиот јазик во контекст на современи закани и културни искуства.
Признанија
2007 и 2009 — Златна плакета на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје за придонес во развојот и афирмацијата на македонскиот јазик, литература и култура. 2025 — награда „Воздејства“, доделена од Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, како признание за исклучителни, долготрајни и повеќедецениски достигнувања и придонес во научноистражувачката и културната афирмација на македонистиката.„На свеченото отворање на 58. Летна школа на МСМЈЛК при УКИМ...“, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, 18 август 2025. Посетено на 17 јуни 2026. 2026 — Почесно Рациново признание за афирмација и промоција на македонскиот јазик, литература и култура во странство, доделено во рамките на 63. Рацинови средби во Велес.
Избрани дела
Słownik syntaktyczno-semantyczny czasowników polskich, Краков, 1981. Metatekst w wybranych utworach literatury dziecięcej, Краков, 1991. Polski–macedoński. Studia konfrontatywne, Краков, 1996. Dyskurs szkolny. Zagadnienia języka, Краков, 2001. Sześć dyskursów o języku, Скопје, 2012. Dyskursy o Macedonii, со Павел Пленета, Краков, 2013. Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics, Краков, 2016. Język postprawdy – jak fikcja stała się rzeczywistością, 2019. Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa), 2024. Medioznawstwo lingwistyczne, 2024. O języku postprawdy, mowie nienawiści i autorytetach w macedońskich mediach (1991–2024), 2025.
Наводи
„Professor Maciej Kawka and his scientific achievements“ , Репозиториум на Јагелонскиот универзитет. Посетено на 17 јуни 2026.
„Профил на Маќеј Кавка во Базата на знаење на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков“ , Универзитет на Комисијата за народно образование во Краков. Посетено на 17 јуни 2026.
Надворешни врски
Профил на Маќеј Кавка во Базата на знаење на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков ORCID профил „Professor Maciej Kawka and his scientific achievements“ во Репозиториумот на Јагелонскиот универзитет Одредница „КАВКА, Маќеј“ во Македонската енциклопедија
Категорија:Родени во 1948 година Категорија:Македонисти Категорија:Полски слависти Категорија:Професори