Ustawa o zwalczaniu chorób roślin (II RP) – rozporządzenie mające moc ustawy z 1927 r. ustanowiona w  celu zwalczania chorób roślin,  tępienia chwastów i szkodników roślin uprawnych oraz określenie sposobów ich chronienia.

Regulacje prawne Przepisy stanowiące o zwalczani chorób roślin ogłoszono w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z 1927 r. o zwalczaniu chorób roślin oraz o tępieniu chwastów i szkodników roślinRozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 listopada 1927 r. o zwalczaniu chorób roślin oraz o tępieniu chwastów i szkodników roślin. Dz. U. 1927 nr 108 poz. 922. Rozporządzenie to zostało znowelizowane ustawą z 1937 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, w której uściślono niektóre uprawnieniaUstawa z dnia 16 marca 1937 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 listopada 1927 r. o zwalczaniu chorób roślin oraz o tępieniu chwastów i szkodników roślin. Dz. U. 1937 nr 21 poz. 131.  

Sposoby zwalczania chorób roślin Ochrona roślin obejmuje trzy odrębne pojęciaEncyklopedia  Ekonomiczno-Rolnicza, PWRiL, Warszawa 1984. Po pierwsze jako część produkcji roślinnej obejmującej wszystkie te zabiegi, które mają na celu zabezpieczenia roślin i plonów przed szkodnikami i stratami wyrządzanymi przez różne choroby i szkodniki roślin. Po drugie jako specjalny pion służby rolnej, powoływanej przez organy państwowe. Po trzecie jako zespół nauk o szkodnikach i chorobach roślin oraz o metodach ich zwalczania. Szkodniki roślin należą do różnych grup owadów i innych gatunków jak nicienie, roztocza, ślimaki i gryzonie. Choroby roślin powodowane są ponadto przez różne mikroorganizmy ze świata roślinnego. Najwięcej chorób wywołują organizmy grzybowe, wirusy i bakterie chorobotwórcze.

W rozporządzeniu Prezydenta RP z 1927 roku określono podstawowe sposoby ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami. Przede wszystkim wprowadzono zakaz sprowadzania z zagranicy, wywożenia poza kraj oraz przewożenia przez terytorium Polski roślin chorych, zarażonych szkodnikami lub podejrzanych o ich obecność. Zakaz obejmował również same szkodniki oraz wszelkie przedmioty mogące stać się źródłem rozprzestrzeniania chorób roślin. Ponadto ustalono szczegółowe wymogi dotyczące zarówno samych roślin, jak i ich opakowań oraz sposobu transportu. Dodatkowo wyznaczono specjalne stacje graniczne, przez które mógł odbywać się przewóz roślin, aby zapewnić skuteczną kontrolę i ochronę krajowego rolnictwa.

Ochrona roślin w gospodarstwach rolnych Ochrona roślin w gospodarstwach rolnych polegała na ścisłym przestrzeganiu przepisów, które miały na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób i szkodników. Władze nakładały na rolników obowiązek wykonywania określonych czynności w wyznaczonym terminie. Dotyczyło to przede wszystkim oczyszczania i odkażania gruntów, które były już zainfekowane lub znajdowały się w strefie zagrożenia. Podobne działania obejmowały również pomieszczenia gospodarcze i urządzenia, w których znajdowały się rośliny chore, zniszczone przez szkodniki lub takie, które mogły budzić podejrzenie zakażenia. Obowiązek ten rozszerzał się także na wszelkie przedmioty mogące stać się źródłem rozprzestrzeniania się chorób i szkodników.

Rolnicy byli zobowiązani do stosowania ograniczeń w wykorzystywaniu roślin chorych lub zainfekowanych, a także do przestrzegania zakazów dotyczących niektórych sposobów ich oczyszczania czy przerobu. Istniał również całkowity zakaz przewożenia i przenoszenia roślin, na których stwierdzono oznaki choroby lub obecność szkodników. Możliwość transportu takich roślin uzależniano od spełnienia dodatkowych warunków określonych przez władze. Ponadto osoby zajmujące się handlem roślinami musiały posiadać odpowiednie świadectwa zdrowotności lub dokumenty potwierdzające miejsce ich pochodzenia. Wszystkie te działania miały na celu skuteczną ochronę upraw przed chorobami i szkodnikami, a tym samym zabezpieczenie produkcji rolnej.

Stosowane zakazy w ochronie roślin W ochronie roślin stosowano różne zakazy, m.in. zakaz uprawy określonych gatunków na terenach zainfekowanych lub zagrożonych chorobami. Nie wolno było także prowadzić upraw roślin, które mogły stanowić źródło rozwoju chorób i szkodników, chyba że spełniały   warunki ustalone przez odpowiednie władze. Ponadto wprowadzono obowiązek zgłaszania w wyznaczonym terminie każdego przypadku wystąpienia objawów mogących świadczyć o pojawieniu się chorób lub szkodników. Szczegółowe zasady dotyczące metod zwalczania chorób, chwastów i szkodników roślin przy użyciu wskazanych środków określają przepisy zawarte w rozporządzeniach wykonawczych Ministra Rolnictwa.

Sposoby  postępowanie w ochronie roślin Ochrona roślin w tamtym okresie była ściśle regulowana przepisami i opierała się na współdziałaniu różnych szczebli administracji oraz instytucji naukowych. Obowiązek zwalczania chorób roślin, a także likwidowania chwastów i szkodników spoczywał przede wszystkim na Ministrze Rolnictwa, który miał najwyższe kompetencje w tym zakresie. Władze niższego szczebla – wojewodowie, starostowie oraz zarządy gmin – wykonywały swoje zadania w takim zakresie, jaki został im przypisany w rozporządzeniach wydawanych przez Ministra Rolnictwa.

Minister Rolnictwa mógł także powoływać do współpracy specjalistów – personel techniczny zatrudniony w państwowych urzędach i zakładach, przedstawicieli związków samorządowych, a także członków organizacji społeczno-rolniczych. Dzięki temu działania związane z ochroną roślin mogły być prowadzone skuteczniej i w sposób bardziej skoordynowany.

Ważną rolę pełnił również Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego oraz inne placówki naukowe wyznaczone przez Ministra Rolnictwa. Ich zadaniem było udzielanie władzom praktycznych i technicznych wskazówek dotyczących metod zwalczania chorób roślin, a także sposobów likwidacji chwastów i szkodników. W ten sposób łączono wiedzę naukową z praktyką administracyjną i gospodarczą, aby zapewnić skuteczną ochronę upraw.

Ważniejsze choroby i szkodniki roślin według Ministra  Rolnictwa Minister Rolnictwa mocą rozporządzenia z 1927 r. uzyskał kompetencje do określenia trybu postepowaniu w przypadku występowania ważniejszych chorób roślin, w tym: rozporządzenie Ministra Rolnictwa 1928 r. o zwalczaniu raka ziemniaczanegoRozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 9 lutego 1928 r. o zwalczaniu raka ziemniaczanego. Dz. U 1928 nr 18 poz. 162 , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1935 r. o tępieniu korówki wełnistejRozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 19 września 1935 r. o tępieniu korówki wełnistej. Dz. U 1935  nr 74 poz. 465, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1938 r. o tępieniu płaszczyńca buraczanegoRozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 2 marca 1938 r. o tępieniu płaszczyńca buraczanego. Dz. U. 1938 nr 16 poz. 115.

Regulacje dotyczące tępienia chwastów i szkodników obejmowały: rozporządzenie Ministra Rolnictwa 1928 r. o niszczeniu berberysuRozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 31 lipca 1928 r. o niszczeniu berberysu. Dz. U 1928 nr 79 poz. 697, rozporządzenie Ministra Rolnictwa 1931 r. o tępieniu ostuRozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 27 marca 1931 r. o tępieniu ostu. Dz. U. 1931 nr 41 poz. 363, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1935 r. o tępieniu gryzoniów polnychRozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 19 września 1935 r. o tępieniu gryzoniów polnych. Dz. U. 1935 nr 74 poz. 466, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1939 r. o tępieniu chwastów i szkodników roślinRozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 10 maja 1939 r. o tępieniu chwastów i szkodników roślin. Dz. U. 1939 nr 47 poz. 302.

Przodownicy ochrony roślin Przodownicy ochrony roślin sprawowali nadzór nad zdrowotnością upraw oraz nad przestrzeganiem przepisów związanych z ochroną roślin. W ramach swoich uprawnień mogli:

wchodzić na pola, do budynków i wszelkich miejsc, gdzie rośliny były przechowywane, przetwarzane lub sprzedawane, badać rośliny zarówno na polach, jak i w pomieszczeniach oraz sprawdzać urządzenia do ich obróbki, a także środki służące do transportu i przenoszenia, pobierać bezpłatnie próbki roślin w ilości niezbędnej do analizy, domagać się informacji od właścicieli lub użytkowników gruntów, budynków i urządzeń objętych kontrolą, nadzorować prace związane z oczyszczaniem roślin, gruntów, pomieszczeń i urządzeń, jak również z ich przetwarzaniem, kontrolować transport roślin na stacjach kolejowych i przystaniach wodnych oraz wstrzymywać przewóz, jeśli nie spełniał wymagań określonych w przepisach.

Nowelizacja ustawy z 1937 r. W znowelizowanej ustawie z 1937 r. nadano Ministrowi Rolnictwa i Reform Rolnych nowe kompetencje, poprzez które  mógł przyznawać według swego uznania stosowną zapomogę tym właścicielom roślin i właścicielom gruntów którzy wskutek stosowania przepisów rozporządzenia ponieśli dotkliwe straty gospodarcze.  

Przypisy

__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__

Kategoria:Ustawy II Rzeczypospolitej