Pęcherz neurogenny (ang. neurogenic bladder) – zespół zaburzeń czynności pęcherza moczowego wynikających z uszkodzenia lub choroby układu nerwowego, objawiający się nieprawidłowościami w zakresie gromadzenia i/lub opróżniania moczu.
Obraz kliniczny schorzenia zależy od lokalizacji i charakteru uszkodzenia układu nerwowego – zaburzenie może manifestować się zarówno nadaktywnością mięśnia wypieracza, jak i jego osłabieniem, a także nieprawidłową koordynacją między mięśniem wypieracza a zwieraczem cewki moczowej.
Etiologia i patofizjologia Prawidłowa czynność dolnych dróg moczowych wymaga skoordynowanego współdziałania ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Uszkodzenia na różnych poziomach osi nerwowej mogą powodować zaburzenia fazy gromadzenia moczu, zaburzenia opróżniania albo współistnienie obu mechanizmów. Do częstych przyczyn pęcherza neurogennego należą uraz rdzenia kręgowego, rozszczep kręgosłupa, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, udar mózgu, guzy mózgu lub rdzenia, neuropatie obwodowe, w tym związane z cukrzycą, a także niektóre zabiegi operacyjne w obrębie miednicy i kręgosłupa.
Objawy Objawy są niejednorodne i zależą od dominującego typu dysfunkcji. W zaburzeniach gromadzenia moczu występują najczęściej częstomocz, parcia naglące, oddawanie niewielkich ilości moczu i nietrzymanie moczu. W zaburzeniach opróżniania mogą pojawić się trudności w rozpoczęciu mikcji, osłabiony lub przerywany strumień moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, zaleganie moczu po mikcji oraz zatrzymanie moczu. Część chorych ma upośledzone czucie wypełnienia pęcherza, a przewlekłe zaleganie moczu sprzyja nawracającym zakażeniom dróg moczowych.
Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na wywiadzie neurologicznym i urologicznym, badaniu przedmiotowym oraz badaniach pomocniczych dobranych do obrazu klinicznego. W ocenie stanu pacjenta wykorzystuje się między innymi badanie moczu, ocenę objętości moczu zalegającego po mikcji, USG układu moczowego, dzienniczek mikcji, a w wybranych przypadkach także cystoskopię i badania obrazowe ośrodkowego układu nerwowego. Szczególne znaczenie ma badanie urodynamiczne, które pozwala obiektywnie ocenić czynność dolnych dróg moczowych i należy do kluczowych badań w kwalifikacji do leczenia oraz monitorowaniu chorych z grupy podwyższonego ryzyka.
Leczenie Leczenie dobiera się indywidualnie w zależności od rodzaju zaburzeń, choroby podstawowej, ryzyka uszkodzenia górnych dróg moczowych i potrzeb chorego. Jego główne cele obejmują ochronę górnych dróg moczowych, poprawę trzymania moczu, ułatwienie skutecznego opróżniania pęcherza oraz poprawę jakości życia. W nadreaktywności wypieracza stosuje się przede wszystkim , a w wybranych przypadkach także agonistów receptora beta-3 (np. ) i iniekcje toksyny botulinowej podawane do mięśnia wypieracza. Przy zaburzeniach opróżniania podstawową metodą postępowania jest cewnikowanie przerywane; u części pacjentów stosuje się leczenie farmakologiczne, cewnik długoterminowy lub metody operacyjne.
Powikłania i rokowanie Nieleczony lub źle kontrolowany pęcherz neurogenny może prowadzić do nawracających zakażeń dróg moczowych, kamicy układu moczowego, odpływu pęcherzowo-moczowodowego, uszkodzenia górnych dróg moczowych i niewydolności nerek. Choroba ma zwykle charakter przewlekły i wymaga długotrwałej, niekiedy dożywotniej kontroli – zwłaszcza u pacjentów z dużym ryzykiem pogorszenia czynności nerek lub powikłań infekcyjnych.
Przypisy
Kategoria:Choroby układu moczowo-płciowego