Ziołomirek lucernowiec, ziołomirek lucernowy (Hypera postica) – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Hyperinae. Zamieszkuje Europę, Afrykę Północną, palearktyczną Azję i nearktyczną Amerykę Północną.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1784 roku przez Johanna Friedricha Wilhelma Herbsta pod nazwą Curculio haemorrhoidalis. Nazwa to okazała się jednak młodszym homonimem. W 1785 roku Étienne Louis Geoffroy opisał go pod nazwą Curculio fasciolata, którą jednak uznaje się współcześnie za nomen oblitum. W 1790 roku Johann Friedrich Gmelin proponował nazwę Curculio denigratus jako zastępczą dla C. haemorrhoidalis. W 1795 roku gatunek ten ponownie opisany został przez Herbsta pod nazwą Curculio variabilis, która również okazała się młodszym homonimem, podobnie jak wprowadzona w 1802 roku przez Thomasa Marshama nazwa Curculio bimaculatus. Za ważny, stanowiący nomen protectum epitet uznaje się współcześnie ten nadany w 1813 roku przez Leonarda Gyllenhaala w kombinacji Rhynchaenus posticus.
Morfologia Owad dorosły thumb|left|Imago, widok od spodu Chrząszcz o ciele długości od 4 do 5,5 mm, smuklejszym niż u podobnej H. transsylvanica, ale tęższym niż u podobnej H. melancholica. Pokrój samca jest smuklejszy niż samicy.
Głowa ma niemal płaskie oczy. Ryjek jest dość króki i gruby, trochę krótszy od przedplecza, prawie prosty, wyraźnie rozszerzony ku wierzchołkowi. Podstawa ryjka jest dwukrotnie szersza od czoła. Pierwszy człon biczyka czułków jest co najwyżej o ćwiartkę dłuższy niż człon następny.
Przedplecze jest dość słabo wysklepione, najszersze pośrodku długości, po bokach zwykle lekko wyokrąglone. W jego ubarwieniu występują dwa ciemne paski podłużne rozdzielone wąską, jasną linią. Łuski rosnące na ciemnych paskach są silnie wcięte. Na dysku przedplecza obecne są również szczecinki.
Pokrywy są znacznie szersze od przedplecza, prawie prostokątne, z wierzchu wypłaszczone, o wystających, słabiej niż u H. transsylvanica zaokrąglonych barkach i płaskich międzyrzędach. W przednio-środkowej części pokryw występuje duża, ciemna, zwężająca się ku tyłowi, wykraczająca poza połowę ich długości plama na międzyrzędach od pierwszego do trzeciego. Tył pokryw może mieć jeszcze ciemną plamę na międzyrzędach od piątego do siódmego lub tylko na szóstym. Poza tym międzyrzędy nieparzyste, zwłaszcza w tyle pokryw mają naprzemienne kropki białe i czarne. Łuski na pokrywach są rozmieszczone gęsto, wydłużone, wcięte do mniej więcej połowy długości, o równoległych wierzchołkach. Sterczące szczecinki pokryw silnie pochylają się ku tyłowi. Odnóża cechują się brunatnoczerwonymi stopami, goleniami, a czasem też wierzchołkami ud. Przednie golenie u samca mają wierzchołki lekko zgięte dowewnętrznie.
Odwłok samicy ma na ostatnim sternicie poprzeczne wgłębienie ku przodowi przeciągnięte w formie szerokiego, płytkiego rowka. Genitalia samca cechują się smuklejszym niż u H. transsylvanica, słabo w profilu wygiętym płatem środkowym edeagusa (prąciem).
Stadia rozwojowe Jaja mają około 0,5 mm długości. Początkowo są jaskrawo żółte, później stają się oliwkowobrązowe, a ciemna głowa larwy zaczyna prześwitywać przez chorion.
Pierwsze stadium larwalne jest jasnożółte do słomkowego z ciemniejszą głową i osiąga od 1 do 2 mm długości. Drugie stadium ma długość od 2 do 3 mm i barwę żółtawobrązową z czarną głową. Późniejsze stadia mają barwę zieloną z białym pasem na grzbiecie, czarnymi pinakulami i lśniąco czarną głową. Stadium trzecie osiąga od 4 do 6 mm, a czwarte od 6 do 8 mm długości ciała.
Biologia i ekologia Owad ten zasiedla łąki, nieużytki, stanowiska ruderalne, przydroża, przytorza, pola uprawne, suche zbocza, skarpy, widne lasy, pobrzeża lasów, polany, widne zarośla i rowy.
Zarówno larwy, jak i postacie doskonałe są oligofagicznymi fitofagami żerującymi na bobowatych. Do ich roślin pokarmowych należą: groszek pachnący, komonica zwyczajna, koniczyny (w tym biała i łąkowa), lucerny (w tym: gwieździsta, nerkowata, pośrednia, sierpowata, siewna i M. disciformis), łubiny, nostrzyk biały, rutwica lekarska, sparcety, traganki i wyki.
W warunkach klimatycznych środkowej Europy postacie dorosłe aktywne są od marca do października. Samica składa w ciągu życia od 600 do 1500 jaj, zazwyczaj w szczytowych odcinkach łodyg roślin żywicielskich. Jaja składane są w wygryzionych dołkach, w liczbie od jednego do czterdziestu w każdym. Zależnie od temperatury klucie larw następuje w okresie od jednego tygodnia do dwóch miesięcy. Młode larwy prowadzą skryty tryb życia, żerując między sfałdowanymi, nie w pełni rozwiniętymi liśćmi. Starsze przestają się kryć i zjadają liście w pełni rozwinięte. Wyrośnięta larwa schodzi do nasady rośliny lub gleby i tam buduje siateczkowaty oprzęd, w którym następuje przepoczwarczenie. Stadium poczwarki trwa od dwóch tygodni do kilku miesięcy. Zimowanie odbywa się w stadium dorosłym w glebie i pod martwą materią roślinną.
Wrogowie Parazytoidami jaj tego ryjkowca są Patasson luna z rodziny rzęsikowatych, Tetrastichus incertus z rodziny wiechońkowatych i Peridesmia discus z rodziny siercinkowatych. Do parazytoidów jego larw należą Bathyplectes anurus i Bathyplectes curculionis z rodziny gąsienicznikowatych oraz Necremnus leucarthros z rodziny wiechońkowatych. Ponadto larwy padają ofiarami owadomorkowca Zoophthora phytonomi. Parazytoidem przedpoczwarek i poczwarek tego chrząszcza jest Dibrachoides dynastes z rodziny siercinkowatych. Dorosłe ziołomirki lucernowce są porażane przez Microctonus aethiopoides i Microctonus colesi z rodziny męczelkowatych.
Drapieżnikami polującymi na larwy tego ziołomirka są m.in. zażartkowate, biedronkowate, sieciarki i niektóre pająki. Dorosłe chrząszcze padają łupem m.in. niektórych biegaczowatych i świerszczowatych.
Rozprzestrzenienie Gatunek pierwotnie palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Malty, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. W Afryce podawany jest z Wysp Kanaryjskich, Madery, Maroka, Algierii, Tunezji, Libii i Egiptu. W Azji notowany jest z Cypru, anatolijskiej części Turcji, Syrii, Izraela, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Turkmenistanu, Uzbekistanu, Kirgistanu, Iraku, Iranu, Afganistanu, Mongolii, Chin i Korei Południowej. Ponadto zawleczony został do Japonii i nearktycznej Ameryki Północnej – w 1904 roku po raz pierwszy znaleziony został w Stanach Zjednoczonych, a w 1954 roku w Kanadzie.
Znacznie gospodarcze Ziołomirek ten notowany jest jako szkodnik w uprawach lucerny i koniczyny.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Afganistanu Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Chin Kategoria:Chrząszcze Cypru Kategoria:Chrząszcze Egiptu Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Iraku Kategoria:Chrząszcze Iranu Kategoria:Chrząszcze Izraela Kategoria:Chrząszcze Japonii Kategoria:Chrząszcze Kanady Kategoria:Chrząszcze Korei Kategoria:Chrząszcze Libii Kategoria:Chrząszcze Makaronezji Kategoria:Chrząszcze Maroka Kategoria:Chrząszcze Mongolii Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Stanów Zjednoczonych Kategoria:Chrząszcze Syrii Kategoria:Chrząszcze Tunezji Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1813 roku