Konferencja w Bujanie – konferencja odbywająca się od 31 grudnia 1943 do 2 stycznia 1944 roku w miejscowości Bujan w Albanii. Uczestniczyło w niej 49 delegatów głównie narodowości albańskiej. Podczas obrad omawiano sytuację Albańczyków w przedwojennej Jugosławii i w okresie faszystowskiej okupacji, a także kwestię przyszłego statusu politycznego Kosowa, przy czym istotnym elementem dyskusji była idea samostanowienia. Przyjęto rezolucję wzywającą do udziału w ruchu oporu przeciwko państwom Osi i wyrażającą poparcie dla Josipa Broza Tity, sprzeciwiając się jednocześnie przedwojennemu królowi Piotrowi II Karadziordziewiciowi. Decyzje konferencji spotkały się z pozytywnym odbiorem wśród ludności albańskiej, jednak po II wojnie światowej Jugosławia włączyła Kosowo w granice Serbii.
Tło i opis wydarzenia Podczas II wojny światowej terytorium Kosowa znajdowało się pod okupacją państw Osi, przy czym większość obszaru włączono do kontrolowanej przez Włochy Albanii. Wśród kosowskich Albańczyków występowały zróżnicowane postawy wobec nowych władz, jednak część społeczeństwa postrzegała je jako korzystniejsze w porównaniu z wcześniejszą administracją jugosłowiańską.
Konferencja początkowo miała odbyć się w , jednak ze względu na niesprzyjające okoliczności militarne i polityczne miejscem obrad został Bujan. Spośród 61 zaproszonych delegatów w konferencji uczestniczyło 49 osób, z czego 43 były narodowości albańskiej, a pozostali reprezentowali ludność czarnogórską i serbską. Nieobecność dwunastu delegatów wynikała z trudnej sytuacji w regionach, z których pochodzili.
Obrady rozpoczęły się 31 grudnia 1943 roku o godzinie 19:00 i trwały do 2 stycznia 1944 roku. Otwarcia dokonał Xhevdet Doda, który zaproponował skład siedmioosobowego prezydium oraz wyznaczenie osób odpowiedzialnych za dokumentację obrad. Następnie powołano trzyosobową komisję weryfikacyjną mandatów. Podczas inauguracji głos zabrali przedstawiciele różnych struktur politycznych i społecznych związanych z ruchem oporu, m.in. Fadil Hoxha z regionalnego dowództwa Narodowej Armii Wyzwolenia Jugosławii oraz z regionalnych struktur Komunistycznej Partii Jugosławii, a także delegaci organizacji kobiecych, młodzieżowych i rad wyzwolenia narodowego. W obradach uczestniczył również przedstawiciel brytyjskiej misji wojskowej, który podkreślił znaczenie współpracy różnych środowisk politycznych w walce przeciwko państwom Osi oraz rolę ruchu antyfaszystowskiego jako wspólnej platformy działania.
Do głównych tematów konferencji należała sytuacja Albańczyków w przedwojennej Jugosławii oraz w okresie okupacji, a także kwestia przyszłego statusu politycznego Kosowa. Według uczestników polityka Królestwa Jugosławii wobec tej ludności obejmowała m.in. ograniczanie praw obywatelskich oraz działania sprzyjające jej emigracji. Istotne miejsce w rozważaniach zajmowała także idea samostanowienia, przy czym wskazywano rozwiązania takie jak uzyskanie przez Kosowo statusu odrębnej jednostki w ramach Jugosławii, integracja z Albanią lub utworzenie samodzielnego państwa. Nawiązywano przy tym do zasad zawartych w Karcie Atlantyckiej oraz ustaleń konferencji międzynarodowych, w tym konferencji teherańskiej. Do idei samostanowienia nawiązano w przyjętej rezolucji, w której wezwano ludność Kosowa do aktywnego udziału w ruchu oporu oraz wyrażono poparcie dla Josipa Broza Tity, przy jednoczesnym sprzeciwie wobec przedwojennego króla Piotra II Karadziordziewicia. W celu uniknięcia niejasności rezolucję odczytano w językach albańskim i serbsko-chorwackim.
Decyzje podjęte podczas konferencji zostały pozytywnie przyjęte przez albańskie społeczeństwo oraz przyczyniły się do mobilizacji lokalnych środowisk do walki przeciwko okupantowi. Jednocześnie jednak rozwój ruchu oporu w Kosowie wiązał się z napięciami politycznymi wynikającymi z rozbieżności stanowisk między lokalnymi działaczami a kierownictwem Komunistycznej Partii Jugosławii; dotyczyły one m.in. oceny postaw ludności albańskiej.
Chociaż jugosłowiańscy komuniści początkowo deklarowali poparcie dla prawa kosowskiej ludności do samostanowienia, po zakończeniu II wojny światowej ich stanowisko uległo zmianie. Przywódca Jugosławii Josip Broz Tito uznał postanowienia konferencji w Bujanie za politycznie nieakceptowalne. W rezultacie, na mocy decyzji z 1945 roku, Kosowo zostało włączone do Serbii w ramach federacyjnej Jugosławii.
Przypisy
Kategoria:Albania podczas II wojny światowej Kategoria:1943 w Europie Kategoria:1944 w Europie Kategoria:Kosowo podczas II wojny światowej Kategoria:Antyfaszyzm w Albanii