thumb Czubnik fioletowobrązowy (Leucocoprinus ianthinus (Sacc.) P. Mohr) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1891 r. Pier Andrea Saccardo, nadając mu nazwę Lepiota ianthina. W 1994 r. Peter Mohr przeniósł go do rodzaju Leucocoprinus. Niektóre inne synonimy: Lepiota lilacinogranulosa Henn. 1898 Hiatula cepistipes var. lilacinogranulosa (Henn.) R. Heim & Romagn. 1934 Leucocoprinus lilacinogranulosus (Henn.) Locq. 1943 Leucocoprinus ianthinus var. subglobisporus (D.A. Reid) Blanco-Dios 2007 Polską nazwę zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego.
Morfologia Kapelusz O średnicy 1,5–7 cm, początkowo jajowaty do półkulistego, z wiekiem rozszerzający się do dzwonkowatego z wyraźnym garbkiem, na koniec płaskowypukły. Powierzchnia biaława z ciemnofioletowym do czerwonobrązowego środkiem i fioletowymi łuskami, zwłaszcza na środku, ku brzegom mniej wyraźnymi. Jest prążkowany do 2/3 promienia kapelusza lub do garbka. Z wiekiem może pękać promieniście i odbarwiać się na żółtawo, a często starsze okazy wyginają się do wewnątrz. Blaszki Wolne, średnio gęste, białe. Trzon Wysokość 3,5–7 cm, średnica 2–5 mm, zwężający się ku górze od lekko wypukłej podstawy, wewnątrz pusty. Powierzchnia żółtawo-biała w kierunku wierzchołka trzonu, biaława poniżej pierścienia, poniżej z fioletowym do liliowego, włókienkowatym nalotem i białawą okrywą przy bulwiastej podstawie. Pierścień zanikający, biały z purpurowym brzegiem. Miąższ O grzybowym zapachu i silnym i ściągającym, grzybowym smaku. Cechy mikroskopowe Zarodniki 8–12 × 5,5–7,5 μm, elipsoidalne lub migdałowate, z grubą ścianą i porą rostkową pokrytą bezbarwną czapeczką. Są dekstrynoidalne i cyjanofilne. Podstawki 17–42 × 8–11 μm, 4-zarodnikowe, rzadko 2-zarodnikowe. Gatunki podobne Podobny jest Leucocoprinus heinemannii i niektóre spokrewnione gatunki z kompleksu Heinemannii, ale mają czarne łuski.
Występowanie i siedlisko Występuje na wszystkich kontynentach poza Afryką i Antarktydą. Jego stanowiska podano również w Polsce. W internetowym atlasie grzybów znajduje się na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Saprotrof. Podobnie jak kilka innych gatunków Leucocoprinus, pochodzi z klimatu tropikalnego, ale obecnie w wielu krajach można go spotkać w doniczkach, szklarniach i kompostownikach.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowate